De ochtend is gewijd aan de vraag wanneer mensen vuur hebben leren beheersen. Tot dusver gold dat de oudste bewezen aanwijzingen hiervoor dateren van tussen de 250.000 en 800.000 jaar geleden.

De primatoloog Richard Wrangham, een van de sprekers, stelt echter dat onze voorouders al 1,8 miljoen jaar geleden voedsel op vuur kookten, en de antropologe Frances Burton meent dat de omgang met vuur nog veel verder teruggaat.

Volgens beide onderzoekers is het vuurgebruik van invloed is geweest op de fysieke evolutie van de mens. De Leidse archeoloog Wil Roebroeks plaatst kritische kanttekeningen bij deze hypotheses.

In de middag bespreken historici en sociologen de betekenis van vuur en vuurbeheersing in de latere geschiedenis van de mensheid. Vanaf de industrialisering is verbranding van fossiele brandstoffen de belangrijkste bron van energie geworden, met tal van gewenste en ongewenste gevolgen: toenemende welvaart, maar ook luchtvervuiling, brandgevaar en geopolitieke spanningen.

Ook in de toekomst zullen vuren op aarde blijven branden; maar wat kunnen we verwachten van het vuurgebruik door mensen? Organisator van de dag is de socioloog Joop Goudsblom, auteur van Vuur en beschaving, waarvan dit najaar een nieuwe herdruk is verschenen.