In september is Tilcom begonnen met het per kwartaal peilen van
de emoties van Nederlanders over verwachte economische
ontwikkelingen en over de consumptieplannen en gedragingen die
daaruit voortvloeien. Het onderzoek is een samenwerking van de
Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen, het Tilburg Institute
for Behavioral Economics Research (Tiber) en het
onderzoeksinstituut CentERdata.
Crisis nog niet voorbij voor consumenten
Een overgrote meerderheid van de ondervraagden meende eind 2009
dat in het niet goed ging met de economie in dat jaar. Driekwart
van de respondenten vond dat de situatie is verslechterd, slechts
6% was van mening dat de situatie is verbeterd. De resultaten laten
zien dat de perceptie van de Nederlanders de laatste maanden niet
veel is veranderd.
Over de toekomst van de Nederlandse economie zijn Nederlanders
positiever gestemd: 33% verwacht een verbetering, tegenover 23% in
september. Terwijl ongeveer een derde van de ondervraagden verwacht
dat de economische situatie van Nederland de komende twaalf maanden
zal verslechteren; in september was dit ruim de helft. De
overige 29% denkt dat de economische situatie hetzelfde zal blijven
(in september: 23%).
Over de financiële situatie van het eigen huishouden is 31% van
de ondervraagden nog niet erg optimistisch. Zij denken dat deze het
komende jaar nog zal verslechteren; slechts 17% verwacht dat de
financiële situatie zal verbeteren.
Mannen hebben een rooskleuriger beeld van de toekomstige
financiële situatie van Nederland dan vrouwen; 36% van de mannen
denkt dat het de komende tijd beter zal gaan tegenover 31% van de
vrouwen. Mannen zijn eveneens positiever over hun eigen financiële
toekomst dan vrouwen; 20% van de mannen denkt dat die binnenkort
zal verbeteren tegenover slechts 15% van de vrouwen.
Positief over persoonlijke situatie
Consumenten zijn relatief positief gestemd over hun persoonlijke
financiële situatie. De 'Ecomotion index' die de economische
emoties van consumenten meet, bereikte in december een waarde van
0,32. Dat betekent dat Nederlanders meer positieve dan negatieve
emoties ervaren wanneer zij denken aan hun eigen financiële
situatie in de komende maanden.
Maar, net als in september (0,27), is er meer sprake van twijfel
en bezorgdheid dan van een uitbundig positief gevoel over de
toekomst. De mate waarin consumenten negatieve of positieve
gevoelens ervaren bij de gedachte aan hun financiële situatie hangt
af van het bruto inkomen, geslacht, opleiding en leeftijd van de
persoon. Mannen zijn over het algemeen positiever dan vrouwen (0,36
tegenover 0,28). Verder geldt dat hoe hoger het opleidingsniveau,
des te hoger de waarde van de Ecomotion index.
Bezuinigen
Veel Nederlanders geven aan de afgelopen maanden te hebben
bezuinigd, vooral op etentjes buitenshuis. 45% zegt hier minder aan
uit te hebben gegeven, terwijl slechts 9% hieraan meer geld heeft
besteed. Ook aan sport en vrijetijdsbesteding werd volgens de
ondervraagden de afgelopen maanden minder geld uitgegeven dan
voorheen (37% tegenover 8% meer).
Verder lijken consumenten meer gefocust op aanbiedingen; 36%
heeft de afgelopen tijd gelet op producten met korting bij het doen
van de dagelijkse boodschappen. Ook zegt 28% vaker producten van
het huismerk te hebben aangeschaft dan van de bekendere
merken.
Toekomst
De komende maanden zegt bijna een derde van de Nederlandse
consumenten van plan te zijn relatief minder geld uit te geven aan
kleding. 37 % gaat meer bezuinigen op eten buiten de deur. Ook
blijven Nederlanders minder geld uitgeven aan bioscoopbezoek
en andere vrijetijdsbesteding, net als aan sport (31%).
Huishoudens schatten het komende jaar de kans klein dat ze een
grote aankoop zullen doen, zoals een huis (5%) of een auto (7%), of
wasmachines of televisies (20%).