18 januari 2010 - Voormalig OCW-minister Maria van der Hoeven verlaat de Haagse politiek. Fameus om haar charme, scherpe blik én tong. "Ach, jij kunt alleen maar stijgen, ik kan alleen maar dalen."
Haar woordvoerder bevestigt geruchten dat zij de CDA-leiding
heeft gemeld geen nieuwe termijn als kandidaat voor de Kamer te
ambieren. Ook zou zij niet dingen naar het burgemeesterschap van
Maastricht.
Geducht
De EZ-minister is sinds 1991 actief in de Haagse politiek en was
daar al snel een van de prominente woordvoerders, zeker op
onderwijsterrein. Een combinatie van zuidelijke charme, uitnemende
talenkennis en een bijna legendarisch incasseringsvermogen -en
vermogen tot uitdelen van 'tikken'- maakte Maria van der Hoeven een
geducht politica.
In 2001 was ze zelfs heel even bijna-lijsttrekker van het CDA, toen
Jaap de Hoop Scheffer als nummer 1 van de lijst sneefde en zij op 2
formeel de opvolger als partijleider zou gelden. De fractie verkoos
echter financieel specialist Jan Peter Balkenende tot nieuwe
voorzitter, and the rest is history.
Aanvaringen
In 2002 werd zij daarop minister van OCW, in 2007 minister van EZ,
nadat zij bijna Kamervoorzitter was geworden. Die nederlaag behoort
naar verluidt tot haar meest bittere politieke ervaringen.
Op OCW was Van der Hoeven actief op onder meer de portefeuille
wetenschapsbeleid. Vanuit die rol konden aanvaringen met de
VVD-staatssecretaris voor HO, Annette Nijs, moeilijk uit blijven.
Vanuit de universiteiten werd dit tamelijk onverbloemd
aangemoedigd, met een divide et impera tactiek die de
staatssecretaris te laat doorkreeg. Haar opvolger, Mark Rutte,
bleek veel bedrevener in de omgang met de inmiddels zeer
ervaren CDA-topvrouw en legde daarmee de basis voor zijn
latere partijleiderschap, zulks volgens het liberale motto 'als je
Maria aankan, kun je alles aan.'
Op het terrein van het kennisbeleid heeft Van der Hoeven enkele
belangrijke doorbraken bereikt. Zij is in hoge mate
verantwoordelijk voor een steviger accent dat bij de
FES-investeringen vanuit de extra aardgasmiddelen op kennis werd
gelegd. Ook de lange termijnbenadering in de beleidsaanpak van de
inzet voor het lectoraat in het hbo en de bèta-tech promotie via
het PBT zijn door Van der Hoeven doorgezet.
Nummer 1
In het boek van ScienceGuide-columnist Frans Nauta over
zijn belevenissen als secretaris van het Innovatieplatform werd Van
der Hoeven dan ook -onbedoeld door de auteur
vermoedelijk- heldin en hoofdpersoon. Haar politieke
effectiviteit verblufte de oud-Kennisland-voorzitter gedurig en
zijn boek is daarmee ook een handboek in doelgerichtheid voor
bestuurlijke leiders.
Mooiste moment is wel de scène in het boek bij het maken van de eerste statiefoto
van het nieuwe IP. "Het gezelschap werd gevraagd om te poseren voor
een foto. Ik zat naast Maria van der Hoeven, die me toefluisterde:
'Hierna wordt het nooit meer hetzelfde'." Dat heeft Nauta
geweten.
Maria van der Hoeven is dan ook legendarisch geworden om haar
scherpe, tegelijk zoetgevooisde tong. Een voorbeeld: toen zij
in 2003 nummer 1 werd op de ScienceGuide Top
10 en haar HO-staatssecretaris Annette Nijs op 10 stond,
klaagde deze laatste haar nood over het weinige respect dat zij
bleek te krijgen in de kenniswereld. De OCW-ambtenaren keken
bedremmeld naar de punten van hun schoenen. De minister reageerde
uiteindelijk met het volgende bon mot: "Ach Annettte, je
moet maar zo denken. Jij kunt alleen nog maar stijgen op die lijst
en ik kan alleen nog maar dalen." 9 maanden later moest Nijs
opstappen.