"De meester op de basisschool vond mij erg bijdehand. Pas op het
hbo kon ik gaan dromen, het verraste mijzelf dat ik dat kon."
Alle thema's, dilemma's en de kansrijke perspectieven uit de
studiesucces- en uitval discussie in hbo en wo komen samen in
Rabia. Ze is een echte stapelaar van de route vmbo-mbo-hbo en kent
alle valkuilen in die weg. Met haar hoofddoek kon ze een stage
schudden bij modezaken als C&A en H&M en veroverde er toen
een die ze stralend "de top" noemt.
"Ik kende bij de Bijenkorf alle merken van de modehuizen, kende hun
collecties. Ze keken wel op, maar ze zagen het dus wel. Een meisje
met een hoofddoek vonden ze niet vanzelfsprekend, maar ik kon er
toch aan de bak. Na mijn stage kon ik er ook blijven werken in de
zomer."
Lente
Het is winters koud en Rotterdam is sneeuw bedekt bij de
eerste ontmoeting met Rabia. We schateren als ze antwoordt op de
vraag 'wat betekent je naam, Rabia?' "Dat betekent lente!".
Ze vertelt honderduit over haar plannen, haar inspiratoren, hoe ze
vmbo'ers aanpakt die ze coacht naar meer focus en ambitie, over hoe
ontzettend Hollands ze zich voelt als ze in Marokko is.
Hoe kwam je erbij om op de Hogeschool Rotterdam small
business te gaan studeren? Waar kwam die ambitie
vandaan?
Het advies van mijn basisschool was dat ik vbo zou gaan doen,
de zorg-richting. Toen ik in de eerste week daar zat, dacht ik "wat
doe ik hier? Dit is allemaal zo makkelijk….". Toch durfde ik in het
tweede jaar de overstap naar de mavo-stroom niet. Dan heb je je
puberonzekerheid, je hebt je vertrouwde omgeving, de sfeer in de
groep. Toen heb ik wel besloten dat ik de opleiding op het hoogste
niveau wilde afmaken, omdat ik verder wilde. Bovendien merkte ik
dat die zorgkant helemaal niks voor mij was. Dus ik dacht:
"Afmaken, snel, want dan kun je echt een stap omhoog zetten".
Nu heb ik daar zo veel aan. Ik ken de twijfels, de problemen van de
leerlingen in het vmbo en die in het mbo. In het werk als coach kan
ik ze vertellen: "Ik ben echt geen intellectueel of zoiets, uit het
vwo, ver weg van jullie. Ik heb dezelfde opleiding gedaan." Ze
weten dan dat je weet waar je het over hebt, dat ze je kunnen
vertrouwen als je ze aanpakt, als je voorhoudt hoe het echt in
elkaar zit als je hogerop wilt komen.
Een buiging voor Marc Jacobs
Via mbo-handel met mode als specialisatie ging je door
naar het hbo. Wat heb jij met mode?
Een docent zei ooit tegen me: "Mode is eigenlijk een gevoel,
meer dan iets tastbaars." Ik denk vaak 'mode is voor meisjes wat
voetbal voor jongens is'. Bij mij is dat steeds meer geïntegreerd
geworden met mijn interesse in marketing. Dat is mijn ding
geworden.
Nog een keer over mode, toch! Wat fascineert jou zo daarin? Wie
is bijvoorbeeld jouw grote voorbeeld in de mode?
Marc Jacobs!! Ik maak een diepe buiging voor
hem. Hij geeft net dat extra in zijn werk, waar ik van denk 'wow'.
Hij is een voorloper, met werk waar je soms van schrikt eerst. "Dat
heeft nog nooit iemand gedaan" zeggen ze dan. Jacobs is net Dali.
Diens werk zag ik in Museum Boymans, zo gek. Rare man ook, net als
Jacobs trouwens. Gek, raar, maar zo anders dat het dan weer leuk
wordt. Je moet er over blijven nadenken, blijven kijken. Je kan
niet zo maar weglopen.
Je bent zelfs bezig om een modeblad te maken, wat heeft je
daartoe geïnspireerd?
Ja, dat is Lella Rania Magazine. Het is een glossy waarin de
Arabische en Westerse mode en lifestyle verbonden worden. Mijn
inspiratiebronnen daarvoor zijn de Arabische geuren, kleuren en
stoffen, die zijn een pure weldaad voor je zintuigen.
Van die geuren en Dali naar studiesucces, het is maar een kleine
sprong….Je bent en in het vmbo en met je hbo-collega's
actief in het coachen. Dat komt niet zomaar uit de lucht vallen.
Wat leer jij er zelf van, dat je hier zoveel drive in hebt?
Oeeh, dat is een gemene vraag. Het klopt hoor, ik merk dat ik
er zelf ongelooflijk van leer. Ok, ik noem een voorbeeld. Ik begon
op een havo-school daarmee, 2 of 3 leerlingen begeleiden. Dat was
leuk om te doen, maar die leerlingen kwamen toch wel aardig terecht
merkte ik.
Het jaar daarop kon ik hetzelfde doen op het vmbo waar ik zelf
gezeten had. Dat is wel even anders. Op het Havo is het werken als
coach veel makkelijker dan op het vmbo. Maar daar is de extra, de
toegevoegde waarde die je kan leveren enorm groter. Daar leerde ik
hoe ik zelf mensen kan motiveren, ook als ze zelf niet weten of
zien wat voor kansen ze laten liggen.
Hun omstandigheden zijn ook helemaal anders. Je moet er niet vanuit
gaan dat ze thuis netjes hun lessen kunnen voorbereiden, hun
opgaven, huiswerk doen. Daarvoor is ruimte nodig, aandacht, stilte.
Die hebben ze thuis niet altijd. Dan heb je juist in die leeftijd,
die periode iemand nodig die je een 'boost' geeft. Die het daar
niet bij laat met jou, maar doorgaat.
Een 5-jarenplan
Hoe geef jij die 'boost'?
Ik doe dat vaak, bewust, heel zakelijk. Vraag ze wat hun
5-jarenplan is, je kan wel zien dat ik een econoom ben in zoiets.
Je merkt dan dat ze geen idee hebben nog. Willen ze
doktersassistente worden, met een vmbo-diploma. En ze willen een
eigen huis! Dat is bij ons iets zo uitzonderlijks dat ze zoiets
noemen.
Dan leg ik uit dat dat er zo dus niet in zit. Heel zakelijk hoor:
een eigen huis koop je niet met een salaris van een
doktersassistente en met vmbo haal je dat diploma niet. Ze merken
zo dat ze zo'n 5-jarenplan helemaal niet hebben. Je merkt ook dat
doorstromen, stapelen naar het hbo en de universiteit in hun
denkraam helemaal niet voorkomt. Wie had dat ze ook kunnen
vertellen? En de vmbo-school denkt ook niet op zo'n manier. Maar
juist dat kun je bij hen aanwakkeren.
Er kan zoveel bij zulke mensen! Ik ken een vmbo'er die binnenkort
cum laude afstudeert als bedrijfseconoom, in een master aan de
universiteit. Zoiets wilde hij altijd worden, maar wist ook eerst
niet hoe je daar komt.
Naast de 'boost' voor vmbo en mbo is er het werk aan de grote
uitval in het hoger onderwijs. Ook daar is nog heel veel te doen.
Hoe ben je daar 'terecht gekomen'?
De hogeschool heeft de cijfers uitgezocht. De uitval bleef
hoog onder vooral drie groepen: Marokkanen, Turken en Surinamers.
Daarom besloten ze op die drie heel gericht het mentoraat en de
coaching te gaan richten. Dat moest niet op papier, maar heel
concreet. En het moest ook al 'voor de poort' beginnen.
Vanwege mijn eerdere werk 'voor die poort' en in een project hebben
ze mij gevraagd die focusclub voor de Marokkaanse studenten op te
helpen richten. Dat is Amani geworden, waarvan ik voorzitter ben.
We hebben een bestuur van zeven Marokkaanse studenten en inmiddels
10 coaches in een jaar. Die begeleiden allemaal zo'n 2 à 3
studenten intensief per jaar.
Amani dus, we grapten 'Armani zonder R'. Want mooie merken daar
zijn wij allemaal gek op! En als student marketing en mode werd ik
met die naam natuurlijk meteen flink gepest.
Thuisgevoel
Maar wat betekent Amani nou wel?
'Zij die wensen vervullen.' Vind je dat niet een beetje banaal
klinken?
Hoezo? Helemaal niet, jullie leggen de lat hoog! Je wilt de
dromen van de studenten helpen waarmaken, wensen vervullen. Nogal
gedurfd dus.
Dat van die lat, dat is waar. We werken vooral aan de
betrokkenheid van de studenten bij hun studie, aan de hogeschool.
Zonder zulk committment vallen veel mensen al gauw uit. Ze voelen
zich niet thuis, ze hebben niet het idee dat hun studie ook echt
bij hen hoort. Dat 'thuisgevoel' pakken we vooral aan, als dat
groeit dan kun je wel veel meer doen met ze.
Maar waarin onderscheidt Amani zich van wat anderen doen voor
andere studenten? Is het niet een soort etnische afscheiding waar
we juist niet mee moeten willen werken en denken?
Het is juist geen afscheiding, het is een lagere drempel.
Marokkaanse studenten zien bij ons twee dingen: allereerst, 'als
zij dat kan, dan kan ik dat dus ook'. Een rolmodel-functie om je
thuis bij te voelen, die je ook anderen kan laten zien. En als
tweede zien ze mensen die ze met een herkenbare taal en achtergrond
kunnen aanspreken, die zijn de lagere drempel om je vragen op tafel
te leggen.
Als ze vragen of problemen hebben is het een groot verschil als
iemand je aanspreekt - of flink aanpakt - die niet eerst moet
aftasten waar de gevoelige punten, de taal, het inlevingsvermogen
zou kunnen zitten. Je komt zo heel snel tot bereidheid aan beide
kanten om een vertrouwensrelatie te krijgen. Je kunt echt zeggen
waar het probleem zit en die ander snapt dat ook. Vertrouwen is zo
belangrijk hier.
Jullie doen dit nu een jaar op deze manier. Dreigt niet dat
jullie je in je verschillende etnische groepen gaan
'opsluiten'?
Volgens mij niet. Trouwens, veel kun je al helpen oplossen
door gewoon als groep bij elkaar te gaan zitten en de
probleempunten eens duidelijk aan te snijden. Dat is alleen maar
goed en duidelijk. Tegelijk leren wij van de studiesucces-clubs
veel onderling. Van de Turkse club hebben wij al opgestoken hoe je
het beste je startbijeenkomst kunt organiseren bijvoorbeeld.
Ook wisselen we veel kennis uit over hoe dingen gaan in de
verschillende afdelingen en locaties van de hogeschool. Hoe je in
een nogal 'witte' locatie dingen aanpakt kan heel anders zijn dan
bij een andere, bijvoorbeeld. Daar wisselen we veel over uit, ook
met het hogeschoolbrede mentoraatproject 'Student aan zet'. We
worden allemaal steeds beter van elkaar.
Pats boem
De kleine Rabia had op de lagere school de reputatie
van 'nogal bijdehand'. Was je niet gewoon vreselijk Hollands, toen
al?
Hahaha….mijn vader is 65, hij is nu ongeveer 35 jaar hier.
Zodra hij in Marokko is begint hij te…mopperen, zal ik maar zeggen.
'Die wegen hier! Die beesten op de weg, vreselijk…' Hij kan het er
maximaal zes maanden uithouden. Wij hebben dat allemaal,
hoor.
In Marokko realiseren we ons pas echt hoe erg we een Nederlander
zijn. En hier is het dan weer: 'hoe ontzettend Hollands we ook
zijn, je komt wel ergens vandaan.' Dat zit in je gewoon.
Wat is dat ten diepste, dat 'Hollandse' in Rabia, in je
vrienden?
Directheid. Pats boem. Dit is het, zoals het is. Marokkanen
zijn meer gewoon via omwegen te communiceren, Hollanders dus niet.
Ook heel opvallend is de 'open mind'. Je neemt de mensen zoals ze
zijn. Al die hokjes daar heb je weinig aan. Je leert met een beetje
wijsheid met mensen omgaan, want het echte leven zit toch echt
anders in elkaar dan de hokjes waarin mensen soms willen
denken.
Je moet er wel op letten dat dit ook binnen Marokko enorm kan
verschillen. De dorpse streken zijn wel een beetje
'achterstandgebieden'. Die heb je ook in het Rifgebergte waar veel
mensen vandaan komen die naar Nederland zijn gegaan. In de
grootstedelijke centra is het echt een groot verschil. Daar kan
ongeveer alles.
Dat directe, Hollandse zit jou dus niet in de weg om ook als
Marokkaanse jezelf, ambitieus en nogal 'pats boem' te zijn?
We zijn eigenlijk heel rijk, we kunnen het beste, het mooiste
van alle twee bij elkaar brengen.