Bovens komt met deze denklijn vlak na zijn benoeming op een
van de meest invloedrijke posten binnen het CDA: het
voorzitterschap van de selectiecommissie voor de komende
Kamerverkiezingen. De analyse daarvan door ScienceGuide
leest u hier.
Het betoog van Bovens over SF, de uitlatingen van VSNU-voorman
Noorda en de gevolgen van een 'leenstelsel' laat zien, dat hij
streeft naar een wat doordachter en genuanceerder benadering van
het HO-beleid op dit terrein.
'Deze week sinds lange tijd weer eens vernomen van studentenacties
bij collega-universiteiten. Naast vermeende bezuinigingen op het
hoger onderwijs was de boven de markt zwevende afschaffing van de
basisbeurs de directe aanleiding. Over dat laatste heb ik in
november al geblogd. Toch is er wel reden om bezorgd
te zijn over de toegankelijkheid van ons
hoger-onderwijssysteem.
Financiële drempels
De afschaffing van de basisbeurs kan drempelverhogend werken.
Pas als we de uitwerking van het alternatief - het sociaal
leenstelsel - goed kennen, kun je conclusies trekken.
Maar zelfs als dit leenstelsel de toekomstig afgestudeerden op
gelijke wijze behandelt, dan nóg kan het geleende bedrag bij
studenten met rijkere ouders lager zijn dan dat van hun armere
collega's. Daarmee is de startpositie voor de verdere loopbaan
verschillend. En wordt het straks mogelijk om binnen het
leenstelsel bij te lenen voor leven-lang-leren activiteiten?
Selectie
Er worden forse stijgingen verwacht van het aantal jongeren dat
de komende 10 jaar naar de universiteiten zal gaan. VSNU-voorzitter
Noorda pleitte in het Financieel Dagblad (dd. 20 januari) voor meer
vwo-instroom in het hbo en meer selectie-mogelijkheden binnen het
wo ('voor en na de poort'). Met deze oplossing heeft Noorda
natuurlijk gelijk.
Ik waarschuw echter wel voor het imago-effect van die oplossing:
het signaal dat niet iedereen die dat qua capaciteit zou kunnen de
hoogst haalbare opleiding hoeft te volgen. Voor de arbeidsmarkt mag
dat waar zijn. Echter op langere termijn pleit ik voor een zo hoog
mogelijk opgeleide bevolking.
Vangnet
Wat alle plannen en ideeën ook teweeg brengen, het komt aan op
het spannen van een adequaat vangnet. Wij bij de Open Universiteit
hebben ervaring met vangnetten. Niet alleen voor mensen die om wat
voor een reden dan ook geen hoger onderwijs onderwijs hebben
gevolgd, maar ook voor de mensen die last hebben van een foute
studiekeuze, een afgebroken opleiding, een financiële drempel op
jonge leeftijd, een te lage ho-opleiding.
Nederland kan het zich niet permitteren al dat talent terzijde te
schuiven. Een leven-lang-lereninfrastructuur kan dat vangnet
bieden. Voor flexibel, open hoger afstandsonderwijs: de Open
Universiteit; voor face-to-face residentieel onderwijs: de
traditionele universiteiten en hbo-instellingen, eventueel in
deeltijdvorm. Zonder dit vangnet is rommelen aan de
toegankelijkheid spelen met vuur, het bedreigen van talent.'
VU-voorman geeft lesje tactiek
VU-voorzitter en CDA-topper René Smit zei tegen zijn demonstrerende
studenten, dat zij wel goed moeten beseffen, dat allen in het HO de
samenleving en Den Haag ervan zullen moeten overtuigen, dat de
investeringen in kennis de moeite waard zijn. Alleen maar pleiten
voor je eigen beurs is dan niet genoeg: "Ik ben tegen bezuinigingen
op het hoger onderwijs. We moeten er samen voor zorgen dat de
kwaliteit en de toegankelijkheid in stand blijven".
Volgens Smit is het gezamenlijke belang van de universiteiten
en studenten de Tweede Kamer en de regering ervan te
overtuigen dat investeringen in het hoger onderwijs de moeite waard
zijn, zo meldt VU-blad Ad Valvas. "Jullie zijn niet de
enigen die protesteren. Vandaag demonstreren de vakbonden in Den
Haag tegen verhoging van de AOW -leeftijd. Iedereen probeert zo op
zijn eigen manier onder bezuinigingen uit te komen."
"We moeten de partijen laten zien dat Nederland in zijn geheel er
beter van wordt door geld in de universiteiten te steken. De kunst
is ook die bouwvakker ervan te overtuigen dat zijn belastingcentjes
niet over de balk worden gesmeten door ze aan studenten te geven,
die er de kantjes van aflopen en later veel gaan verdienen."