Hoe kan een nieuw gemeenteraadslid zich inwerken in de
juridische achtergrond van het gemeenterecht? Enige kennis van dit
rechtsgebied is noodzakelijk om bijvoorbeeld kritische vragen te
stellen over de aanpak van ernstige openbare-ordeverstoringen door
de burgemeester.
Google Books
Er staat een handboek op Google Books. Maar staan de nieuwste
uitspraken daarin? En ontbreken niet net de bladzijden, die van
belang zijn? Is een tocht naar de dichtstbijzijnde bibliotheek dan
de enige oplossing? Of is er toch iets op het web te vinden? Bij
een zoekactie in de vrij beschikbare uitspraken op Rechtspraak.nl
mist het gemeenteraadslid in spe de uitleg bij de uitspraken. Er
tekent zich een oplossing af.
Pilot
SURF werkt met
wetenschappelijke bibliotheken aan de wetenschappelijke
infrastructuur van de toekomst. In het afgelopen jaar hebben de
Universiteit van Twente en de Rijksuniversiteit Groningen, samen
met de KNAW, gewerkt aan het ESCAPE project om
op basis van internationale standaarden wetenschappelijke bronnen
in samenhang met andere publicaties toegankelijk te maken. Dit
sluit aan bij het groeiende linked data
initiatief. Het
Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid deed mee aan een pilot
op het terrein van veiligheidszaken in het gemeenterecht. Het
Centrum wil een vraagbaak zijn voor wetenschappers en
praktijkjuristen die zich bezighouden met vraagstukken op het
gebied van openbare orde, rampen en zware ongevallen.
Het resultaat is nu een verzamelplaats van
publicaties van de medewerkers van het Centrum. Die kan voor
verschillende doelgroepen handig zijn. Praktijkjuristen, zoals
beleidsambtenaren, wordt een overzicht geboden van de mogelijkheden
die het openbare-orderecht biedt voor bijvoorbeeld het opleggen van
gebiedsontzegging. Burgers kunnen samenhangend commentaar van
juristen op rechterlijke uitspraken op het gebied van
woningsluiting vinden. Voor een journalist kan het interessant zijn
om te zien welke grenzen de jurisprudentie stelt aan de bevoegdheid
van de burgemeester om een betoging te verbieden. Voor het
toekomstige gemeenteraadslid biedt het een ideale omgeving om zich
snel in te werken in de juridisch achtergrond van haar
maatschappelijke positie.
Tijdnood
In het werk van een gemeenteraadslid speelt tijdsdruk een
prominente rol. Dat tijdsaspect kan op termijn wel eens een
belemmerende factor gaan worden voor het functioneren van de
gemeentelijke democratie. Door het steeds complexer worden van de
materie lopen gemeenteraadsleden in hun voortdurende tijdnood een
steeds grotere kans op onvolledige controle van het gemeentebestuur
en het nemen van foutieve beslissingen.
Daarom wordt het tijd voor een efficiencyslag op het gebied van
de informatieverwerking. Veel gemakkelijker dan thans het geval is
moeten gemeenteraadsleden de consequenties van ontwikkeld of te
ontwikkelen beleid kunnen overzien.
Veiligheidsbeleid
Nemen we als voorbeeld het veiligheidsbeleid. De afgelopen weken
heeft dit wederom heel veel aandacht gekregen (Rotterdam;
Culemborg). Elke gemeente streeft naar orde, rust en veiligheid
binnen haar grenzen. Het veiligheidsbeleid is gerelateerd aan
problemen in relatie met drugsgebruik, etnische conflicten en
achterstandswijken (om er maar enkele te noemen).
Dit betekent dat een gemeenteraadslid allerlei zaken in de
beleidsontwikkeling moet meewegen. Om dit proces te faciliteren zal
de informatie-infrastructuur drastisch moeten worden verbeterd.
Informatie moet geordend op beleidsterrein worden aangeboden,
waarbij een bepaalde informatiebron (bijvoorbeeld een gemeentelijke
regeling) snel en eenvoudig te relateren is aan beleidsstudies (ook
van andere gemeenten), jurisprudentie en wetenschappelijke
literatuur.
Bijkomend voordeel van deze infrastructuur is dat het ook voor
de burger veel inzichtelijker wordt hoe beleid tot stand komt en op
basis van welke informatie het wordt bijgesteld.
De basis van deze nieuw infrastructuur is al
gelegd. In het project ESCAPE is met name door COOV uitgezocht
hoe je de relaties tussen verschillende informatietypen kunt weer
geven. Dit heeft geleid tot een prototype.
Hoewel dit voorbeeld statisch lijkt, is dat geenszins het geval.
Een gemeenteraadslid dat wil weten of de rechter wel akkoord zal
gaan met een gebiedsontzegging, ziet in één oogopslag een
voorbeeld. Zij kan doorklikken naar de uitspraak van de rechter of
naar de uitleg vanuit de wetenschap. Ook kan ze met een paar
muisklikken een onderzoeksrapport lezen over gebiedsontzeggingen.
De Raad voor de Rechtspraak maakt de uitspraak toegankelijk.
Het Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid maakt uitleg bij
uitspraken. Via de repository van de universiteit is een
versie van de uitleg toegankelijk. Dat zijn de traditionele
annotaties.
De ESCAPE-tool verrijkt de jurisprudentie op het web. Net zo
eenvoudig als ooit met pen en papier, worden hier met de techniek
relaties tussen juridische informatie op het web aangebracht.
Zo kan een nieuw gemeenteraadslid, heel eenvoudig, de samenhang
tussen bronnen vinden, die voor haar in de lokale situatie
interessant zouden zijn.
Zelf informatie toevoegen
Een volgende stap zou kunnen zijn dat een praktijkjurist bij een
gemeente zelf naar believen de mogelijkheid krijgt
informatiebronnen toe te voegen. De enige voorwaarde is dat
hij of zij bij het toevoegen van een informatiebron aangeeft welke
relaties deze nieuwe informatiebron heeft met de reeds bestaande
informatiebronnen.
Deze screencast laat zien hoe eenvoudig het is om zo'n relatie
toe te voegen. Zo kan iemand uit Enschede een beleidsvoorstel
inzake straatverbod verrijken met beleidsnotities en
evaluaties afkomstig uit haar gemeente. Het grote voordeel is dat
niet elke gemeente het wiel weer opnieuw hoeft uit te vinden. Zij
kan zich baseren op de informatie die elders is opgebouwd.
Technisch gezien zal dit allemaal niet zo'n probleem zijn. De
bottleneck ligt in het anders omgaan met informatie. Staan
bij de mogelijkheden van het web2.0 ook niet de mogelijkheden om
samen te werken aan toegankelijke informatie centraal? De
wetenschapper 2.0 en de ambtenaar 2.0 zullen deze techniek moeten
gaan gebruiken. Alleen op die wijze zijn grote voordelen te
behalen.
De wetenschappers die meededen aan dit project zagen het belang
van maatschappelijke kennisvalorisatie. Vanuit de dynamische
onderzoeksterreinen, waarin zij hun expertise inbrengen, willen ze
deze kennis ook toegankelijk maken voor een breder publiek.
Rechtspraak hoort altijd al tot het publieke domein. Ook
daarom maakt de Raad voor de Rechtspraak uitspraken op het web
toegankelijk. Nu is de techniek beschikbaar om deze
uitspraken te verrijken met de uitleg en relevante
beleidsnotities.
Het gemeenteraadslid van morgen zal daar baat bij hebben.
Arjan Hogenaar (KNAW)
Esther Hoorn (RUG)