"Team en directie van De Posbank, de Inspectie heeft jullie
school, onze school, als ´zeer zwak´ verklaard", zo luidt het
eerste bericht dat de Pabo-studenten die meedoen aan de simulatie,
te horen krijgen. "Morgen wordt het inspectierapport openbaar en
zullen ook ouders en wijkbewoners hier toegang toe hebben. We
vragen jullie om de komende week met elkaar te werken aan een
verbeterplan naar aanleiding van de analyse van inspectie, zodat we
de inspectie vertrouwen kunnen geven in structurele verbetering van
de kwaliteit van leren op De Posbank, op korte én op langere
termijn."
Bovenstaande context is de gegeven situatie in de
'simulatieschool De Posbank', een gezamenlijk initiatief van de
Pabo´s van de HAN en het lectoraat Governance en Innovatiedynamiek van
de Faculteit Educatie. De Pabo´s blikken terug op een erg geslaagde
´week in de simulatieschool´ die begin februari plaatsvond.
´Erg leerzaam´, ´uitdagend´, ´realistisch´ en bovenal ook een
erg motiverende vorm om te leren waren de meest gehoorde reacties
van de studenten. De simulatieschool bood hen een week lang hoe het
is om te functioneren in het basisonderwijs en gaf hen een goed
perspectief op het beroep van leerkracht in het basisonderwijs.
Studenten vonden het erg nuttig om binnen deze innovatieve werkvorm
als team aan de slag te zijn met visie, kwaliteitszorg, contact met
ouders en met derden, interne relaties en verantwoording. Ze gaven
aan dat ze met de bagage van de simulatieschool hun LIO-stage met
meer vertrouwen tegemoet gingen. Ook zeiden studenten ´anders´ te
zullen kijken naar de stageschool en de schoolomgeving.
Belangrijk voor studenten is geweest dat ze hebben ervaren dat een
leerkracht veel meer taken heeft dan alleen het lesgeven. Als
leerkracht ben je voortdurend bezig met de kwaliteit van het
onderwijs, stel je wat goed gaat en welke zaken bijstelling
verlangen. Geen drastische stappen nemen, alleen die zaken
aanpakken die een onvoldoende scoren, aldus enkele reacties van
studenten naar aanleiding van de evaluaties. Geïnteresseerd in meer
reacties van studenten?
De simulatieschool
In de simulatieschool gaan aankomende leerkrachten nadrukkelijk
aan de slag met hun rol in de schoolorganisatie, als teamlid, als
onderdeel van een bestuur en als dienstverlener richting ouders en
kinderen. Middels teamsamenwerking analyseren en verbeteren ze hun
eigen praktijk en prestaties, en leggen ze verantwoording af aan de
(maatschappelijke) omgeving.
Aanleiding voor de simulatieschool is het snel veranderende
perspectief op ´goed´ leraarschap. Onder andere de opkomst van
brede scholen, de maatschappelijke druk op het onderwijs als
opvoedende instantie, de nadruk op verantwoording, veranderend
inspectietoezicht en veranderende bestuursorganisaties, zorgen
ervoor dat van leerkrachten veel meer gevraagd wordt dan goed
functioneren en betrokkenheid bij het primaire proces dat zich
grotendeels in de eigen klas afspeelt. Actief bijdragen aan de hele
schoolorganisatie is in toenemende mate onderdeel van de
professionele bagage van leerkrachten. De Pabo´s van de HAN spelen
hierop in met de simulatieschool.
De simulatieschool duurt een week. De school is gedurende de week
open tussen 9.00 en 17.00 en heeft een eigen website, schoolgids,
telefoon, begroting, etc. Het team krijgt gedurende de week behalve
met het college van bestuur, ook te maken met ouders, met collega´s
van de brede schoolgemeenschap, en met de inspectie zelf. ´Marga
Nas, de moeder van Nina uit groep 2´, komt bijvoorbeeld ongerust
langs, nadat ze haar kleuter geconfronteerd ziet met CITO-toetsen.
Wat is de visie van de Posbank op het werken met toetsen bij
kleuters, en is dat wel noodzakelijk? De ´moeder van Jelle en
Manon´ is om een heel andere reden ongerust: ze belt de leerkracht
van Manon nadat ze ontdekt heeft dat Manon via MSN gepest wordt
door kinderen uit de groep van Jelle. De ´vader van Kelvin en
Martha, Bart Jongerius´ is ontzettend kwaad: hij heeft net in de
krant een artikel gelezen over het inspectierapport van De Posbank.
´Zeer zwak´ zo ziet hij de school al een hele tijd, alleen erkent
niemand dat! Zijn zoon Kelvin is hoogbegaafd, maar de leerkracht
van Kelvin doet daar telkens niks mee!....
De simulatieschool zit vol met incidenten die in aan de orde van de
dag zijn in elke ´echte´ school. Dagelijks legt de directie van de
Posbank verantwoording af aan het college van bestuur: wat is er
vandaag gebeurd, welke knelpunten zijn er en wat is nodig om
voortgang te boeken?
Leren en ontwikkelen tijdens de simulatie
Zowel acteurs (in de rol van ouders, wijkbewoners), als college
van bestuur en inspectie, voorzien studenten van feedback na
contact in de simulatie. Deze feedback heeft de vorm van een score,
die aangevuld is met een onderbouwing. Aan het begin van elke
nieuwe dag in de simulatie vindt een leerwerkoverleg plaats onder
begeleiding van een Pabo-docent, waarin de feedback besproken
wordt, en waarin het leren van studenten (over het beroep van
leerkracht en over het eigen functioneren als aankomend
beroepsbeoefenaar) geëxpliciteerd wordt. Dezelfde dag kunnen
studenten in de simulatie al profiteren van hetgeen ze van de
feedback over de vorige dag geleerd hebben. De leerervaringen die
studenten gedurende de week opdoen, helpt hen bovendien om leer- en
onderzoeksvragen te formuleren waarmee ze in de LIO-stage die volgt
aan de slag kunnen.
Betrokkenheid van werkveld bij de simulatie
Met de simulatieschool hebben de Pabo´s de intentie om het
werkveld zeer nauw te betrekken bij onderwijsontwikkeling, en om
aankomende en zittende professionals de kans te geven om van elkaar
te leren. Naast docenten van de Pabo´s en lectoren zijn daarom in
de project- en ontwikkelgroep van de simulatieschool ook
bestuurders uit de regio en leerkrachten betrokken als klankbord.
Bovendien worden leerkrachten en directies van basisscholen in de
regio geworven om rollen te vervullen in de simulatieschool. De
rollen van college van bestuur en inspecteur worden vervuld door
mensen in deze ´echte´ functies.
Acteurs worden gevraagd om behalve als acteur, ook als observant op
te treden in de simulatie. De waarnemingen die de acteurs doen
worden o.a. gebruikt om de kwaliteit van de simulatie te bewaken en
om de simulatie door te ontwikkelen. Bestuurders en acteurs waren
het unaniem erover eens dat het een leuke ervaring was om bij te
dragen aan de simulatieschool en daarmee aan het leren van
aankomende leerkrachten. De meesten waren onder de indruk van de
professionaliteit waarmee de studenten omgingen met bepaalde
problematiek. Regelmatig werd aangegeven dat onderdelen van de
simulatieschool ook voor bestaande schoolteams zinvol zouden
zijn.
Innovatie
De simulatieschool is een innovatieve onderwijsvorm waarmee de
Pabo´s beogen om een impuls te geven aan leren en te innoveren
samen met het werkveld. Simulatie is een intensieve werkvorm om
studenten kennis te laten maken met nieuwe praktijken die in het
werkveld voorzien worden, en om hen voor te bereiden op een
professionaliteit die in de toekomstige beroepspraktijk van hen
gevraagd wordt. Met de bagage uit de simulatie die de aankomend
leerkrachten meenemen naar de beroepspraktijk, zijn ze in staat om
mee te werken aan innovatie van deze praktijk.
In het kader van Krachtig Meesterschap is subsidie toegekend aan de
simulatieschool, om de komende twee jaar door te ontwikkelen tot
een telkens terugkerend onderdeel van de Pabo-organisatie en tot
een rijke leeromgeving met diverse varianten.
Frans de Vijlder
Saskia Weijzen
Voor meer informatie over de simulatieschool kunt u zich wenden
tot: Frans.devijlder@han.nl
Saskia.Weijzen@interstudie-ndo.nl
.Vanaf april gaat het ILS van start met de ontwikkeling van het
project simulatieschool. Contactpersoon is Mylène Blaas: mylene.blaas@han.nl .