Ons referentiekader, of met een moderner woord, 'frames',
bepaalt hoe we de wereld zien. We kijken immers met onze hersens,
niet met onze ogen. Optimisten zien altijd kansen. Pessimisten zien
altijd gevaren.
Geen groei zonder wortels
Internet voegt hier volgens mij een nieuwe dimensie aan toe. Ik
denk dat Internet zo'n ontstellende hoeveelheid informatie bevat
dat je niet anders kunt dan dicht bij jezelf, bij je eigen waarden
blijven: geen leven zonder wortels, geen groei zonder wortels.
Anders spoelt Internet je weg en laat je je leiden in plaats van
dat je vorm geeft aan je eigen leven. Waar Internet1.0 nog vooral
gezien kon worden als een grote database met Google als markt-hit,
gaat met Internet2.0 en straks met een volwassen semantic web
sociale interactie een rol gaat spelen en wordt dit via het web op
een, al dan niet mobiel, slimme, interactieve manier
gestimuleerd.
De impact van de veranderingen die zich als gevolg van de
digitalisering van informatiestromen afspelen, zal in de toekomst
nog indringender zijn dan we ons nu al beginnen te realiseren, denk
ik. Kijk maar naar de zakenwereld, de manier waarop we markten en
consumenten segmenteren, hoe we politiek bedrijven, organisaties
inrichten, de krant volschrijven via civil journalism en de manier
waarop we boeven vangen en bijvoorbeeld ook als mensen elkaar weten
te vinden.
Machtsvacuüm bij de overheid
Er lijkt zich bijvoorbeeld ook een Overheid2.0 af te tekenen
waarbij ook de politieke macht anders is georganiseerd en veel meer
van onderop komt. De overheid heeft allang niet meer de
vanzelfsprekende macht , althans in Europa. Ketenomkering,
self-assembled teaming en zelfroosteren via allerlei vormen van
zelforganisatie heet hier dan 'referendum'. Wat ik meen te zien is
dat 'de oude wereld' voobij is en de nieuwe wereld nog niet geheel
actief. Dat creëert een machtsvacuüm. We kunnen dat vacuüm ten
goede en ten slechte gebruiken. Vandaar dat deze tijd ook een tijd
van kiezen is. Van het nemen van persoonlijke verantwoordelijkheid:
"wat wil ik in mijn leven".
Het goede leven
Zelfs een begin van een discussie is zichtbaar over een
Wetenschap2.0, voorbij de ratio, die naast objectieve kennis vanuit
het rationeel wetenschappelijk wereldbeeld ook subjectieve kennis
en onze 'innerlijke wereld' en intuïtie integreert in de
wetenschappelijke methodologie waarop we naar de werkelijkheid
kijken. Annick de Witt 2 en Prof Arjo Klamer dragen bij aan dit
discours. Klamer wil het wetenschappelijk denken over de 'goede
samenleving' weer mogelijk maken.
Kijk je naar het gehele plaatje zie je dat, net als bij vorige
technologische ontwikkelingen die 'de massa' hebben bereikt, de
digitalisering en Internet2.0 een impact heeft die vele
wetenschappelijke disciplines en vele facetten van het leven raakt:
economie, psychologie, sociologie, antropologie, economie om er
maar een paar te noemen. Dit dwingt tot nieuwe ordeningen. Oude
ordeningen wringen of het nu gaat om de apart georganiseerde
universiteitsfaculteiten,'s lands ministeries of
bedrijfsafdelingen. Dit essay is een poging om iets van deze impact
zichtbaar te maken en om te laten zien dat er zich nieuwe
ordeningen in de politiek, het bedrijfsleven en de wetenschap
aftekenen.
De laatste technologische vinding die volgens mij ook zo'n
impact heeft gehad, dit ter vergelijking, is de pil in de zestiger
jaren. Ook die heeft hele maatschappelijke ordeningen en ons denken
veranderd. En ook was een langjarig proces dat werd begeleid door
veel debat.
Reactiever….
Internet maakt ons zowel creatiever als reactiever. In beide
rollen heeft het web de rol van 'organisator' van collectieve
intelligentie. Denkt u eens aan Google en wat zij met het
digitaliseren van heel veel boeken aan het doen zijn.
Internet stimuleert de reactieve 'werk- en levensbeheerder' in
ons. De werk- en levensbeheerder legt graag alle informatie vast,
wil niets verliezen, niets missen, kijkt voortdurend terug en leidt
bijvoorbeeld tot een veelheid van privacy gevoelige vastleggingen
van onze gedragingen in de publieke ruimte. Internet biedt de
mogelijkheid tot reageren en dat gebeurt dan ook volop, simpelweg
omdat er zoveel informatie is om op te reageren. In deze reactieve
gedragsmodus leef je van 'buiten' naar 'binnen' en zijn zaken als
optimaliseren, aanpassen en nabootsen aan de orde. Voor bedrijven
is dit de wereld van best practices en mentaal ordenen, de wereld
van 'scientific management' waarin je vanuit ervaringen uit het
verleden met behulp van de wetenschap de toekomst zo optimaal
mogelijk tegemoet probeert te treden, rekening houdend met alle
risico's die je nu kunt bedenken. Dit is ook de wereld van scenario
analyse.
Maar ook creatiever
Internet stimuleert aan de andere kant ook de creatieve kant.
Het wordt gemakkelijker anderen te vinden om samen je droom te
verwezenlijken. Dit is de wereld van netwerken en samenwerken..
De creatieve werk- en levensondernemer in ons aan wordt hier
aangesproken. Dat is de wereld van de (werk)-ondernemer. Een groot
deel van de zzp'ers zult u hier terugvinden.
Dit was de eerste bijdrage van Frans van der Reep uit een korte
reeks over hoe internet onze leefwereld verandert en hoe we daarin
leidend kunnen blijven.
Bronnen:
Reep, F. van der (2005). 'Overheid Innovatief', In: Forum 6, nr 48,
p. 32-33
Witt, A. de (2007). 'Het is tijd voor een interne
klimaatverandering'. In; NRC, 7 juli 2007, p.15
Klamer, A. (2005). In hemelsnaam. Kampen, Ten Have, tweede
druk
Een eerdere interessante column vindt u hier.
Op YouTube staat ook een kort interview met
Frans van der Reep.