"Zo´n 11.500 delegatieleden uit 192 landen deden eind vorig jaar
mee aan de klimaattop in Kopenhagen. Daarnaast ook nog 22.500
lobbyisten van allerlei belangenorganisaties, 7000 technici en
veiligheidsmensen en 3500 journalisten. Met zo velen heeft de
klimaattop een opmerkelijk record gevestigd. Het was volgens de
Deense organisatoren de meest vervuilende internationale
conferentie ooit gehouden met een uitstoot van 46.200 ton
CO2.
De Denen hadden er alles aangedaan om de uitstoot in en rondom het
conferentieoord te beperken tot zo´n slordige 5.700 ton CO2. De
rest (40.500 ton) kwam door de aan- en afvoer van al die deelnemers
door de lucht. Samen is dat net zoveel als de luchtvervuiling van
660.000 Ethiopiërs in één jaar tijd. Dat zet toch aan het
denken.
Akkoord met enkele intenties
Uiteindelijk is er een 'akkoord' opgesteld, maar dat mag
die naam nauwelijks dragen door ingrijpen van de echte topleiders
Obama uit de VS en Wen Jiabao uit China. Zij toonden hun macht en
daarmee hadden de overige wereldleiders het nakijken. De inhoud van
het ´akkoord´ gaat niet verder dan een aantal intenties.
Hoe die allemaal concreet moeten worden gerealiseerd, is niet
duidelijk. Er is geen toezicht op de naleving en er staan geen
sancties op het niet behalen van de doelstellingen of het weigeren
mee te doen. Ondertussen hield Moeder Aarde ons in haar macht met
ongekende winterse taferelen. Of zou Moeder Aarde expres ingegrepen
hebben met het stilleggen van het weg- en treinverkeer? Om zo die
vliegtuiggassen te kunnen compenseren en de eerste CO2-neutrale
conferentie te regelen?
Ecosysteem innovatie
Met Moeder Aarde kun je alle kanten op. Zij heeft geen last van
het broeikaseffect. Ook al stijgt de gemiddelde temperatuur met 100
graden, zij komt er wel weer bovenop - ook al duurt het een miljoen
jaar. Maar wij kunnen daar niet tegen! Als wij niets doen op korte
termijn, worden enkele landen vreselijk de dupe. Met name de
ontwikkelingslanden. Die bungelen dan straks aan onze klimaatstrop.
En daarmee is het klimaatprobleem eigenlijk teruggebracht tot de
essentie: het is een menselijk probleem.
Op dit moment ligt het rapport van het Intergovernmental Panel on
Climate Change (IPCC) fors onder vuur en worden onderzoeken gestart
naar de juistheid ervan. Maar ook al zou het rapport op
onjuistheden zijn gebaseerd, ons vraagstuk gaat veel verder dan
alleen opwarming van de aarde door broeikassen. Wij souperen onze
natuurlijke hulpbronnen zo snel op dat we binnen afzienbare tijd
komen te zitten zonder fossiele brandstoffen, ertsen en mineralen,
En ook komt bijvoorbeeld onze voedselvoorziening in gevaar door een
tekort aan fosfaat.
De enige manier om onze welvaart en ons welzijn op peil te kunnen
houden, is investeren in ecologische innovatie. Dat wil zeggen
innoveren op basis van duurzame gesloten stofkringlopen, waarbij
grondstoffen en materialen doorlopend hergebruikt worden. We zien
nu al in de hightechindustrie veel aandacht voor (her)gebruik van
materialen en energiezuinige productiemethoden en producten om te
komen tot gesloten stofkringlopen.
De ontwikkeling ervan is complex en vindt daarom plaats in
samenwerking met vele andere partijen (kennisinstituten, andere
bedrijven en zzp´ers). Het vermogen tot innovatie in stofkringlopen
- ´ecosysteem innovatie´ - zal een belangrijk onderscheidend
vermogen worden voor het Nederlandse bedrijfsleven. En competenties
om kort en intensief kennis te delen en innovaties adequaat te
managen in samenwerkingsverbanden, maken daar onderdeel van
uit.
Ons internationale onderzoek´The Innovation Journey´, dat na de
zomer van start gaat, sluit hierop aan. In ons onderzoek doen
namelijk ondernemers mee, die geloven in nieuwe business concepten
gebaseerd op de principes van ecologische innovatie. En het zijn
niet de eersten de besten. Deze ondernemers hebben redelijk
traditionele bedrijven, maar lopen in hun denken voorop.
Voor een echte oplossing heb je geen 11.500 gedelegeerden nodig.
Met zo velen kom je namelijk onmogelijk tot resultaat.
Volgende klimaattop
Zou de volgende klimaattop in december 2010 in Mexico het
uitstootrecord weer verbreken? Of gaat deze top in positieve zin
geschiedenis schrijven door een akkoord met heldere en gedragen
doelstellingen? Laten we het hopen, want dit is de laatste kans op
een nieuw akkoord voordat het Kyoto-verdrag uit 1997
verstrijkt.
Ik stel wel voor om die top alleen te houden tussen Obama en Wen
Jiabao, het liefst via videoconferencing. Dat scheelt een hoop CO2.
Want ik acht de kans klein dat Moeder Aarde in Mexico weer ingrijpt
met een dik pak sneeuw. Ik vertrouw liever op creatieve en
ambitieuze ondernemers en studenten om ons heen."
Gerard Berendsen, lector Total Quality Management in
Organisatienetwerken aan de HAN