• A
  • A
  • 25 jaar Tsjernobyl

    - Binnenkort wordt herdacht dat 25 jaar geleden de nucleaire ramp in Tsjenobyl plaatsvond. ScienceGuide-columnist Pieter Omtzigt heeft in de Raad van Europa initiatief genomen, om gezamenlijk de lessen uit het gebeuren te trekken. Want dat is nodig, maar het regime ter plekke in Wit Rusland is nog steeds een sovjetachtige dictatuur en poogt openheid tegen te gaan.

    Op 26 April 2011 is het 25 jaar geleden dat de grootste nucleaire ramp in de geschiedenis plaatsvond, in de kerncentrale bij Tsjernobyl. Die stad lag toen nog in de Sovjet Unie en het regime wilde daar toen geen ruchtbaarheid geven aan de puinhoop die men had aangericht. Door die geheimzinnigheid kwam informatie over wat er in de centrale en de landstreken daar omheen aan de hand in de dagen na de ramp mondjesmaat beschikbaar. Metingen in Westerse landen dwongen toenmalig leider Gorbatsjov en de andere Sovjet-heersers te erkennen, dat er iets vreselijks was gebeurd en men er geen enkele greep op leek te hebben.

    Nu na 25 jaar en na de val van het communisme en de toetreding van de Oosteuropese landen tot het open, democratische Europa van vandaag is de tijd is rijp om de lessen uit deze ramp te trekken. Want er zijn nog vele prangendevragen, die voor de gezondheid en veiligheid van de burgers vangroot belang zijn, zoals welke gevolgen heeft deze ramp gehad -en nu nog- voor de gezondheid van de mensen in Wit Rusland en in Oekraïne? Wat is de -nog steeds relevante- schade aan het milieu geweest, welke schade blijkt na 25 jaar nog steeds door te werken? En misschien wel even belangrijk: wat voor sociale en economische gevolgen heeft deze ramp gehad voor de getroffen gebieden?

    Een bijzonder lastig aspect is hierbij dat het in 1986 zeer zwaar getroffen Wit Rusland nu net het enige Europese land is dat ook heden ten dage nog steeds een sovjetachtige dictatuur is gebleven. Dus de dwang van bovenaf tot geheimzinnigheid en het verbiedenvan openheid voor en met burgers is daar nog voluit aanwezig. 

    En juist daar zijn de gevolgen van de nucleaire ramp in Tsjernobyl -de grensplaats van dat land bij buurland Oekraine- nog het meest voelbaar. Het Wit Russische regime lijkt ook onderzoek naar onder meer de lange termijn gevolgen op het gebeid van de gezondheid van de bevolking te willen blijven blokkeren. Het gevolg is dat Europa daardoor onvoldoende lering uit de gevolgen van de ramp trekken.

    Die gevolgen zijn nog steeds zorgwekkend. Zelfs 25 jaar na de ramp laten vele groepen uit meer dan 25 landen, ook uit ons land, nog elk jaar nog kinderen uit de getroffen streken in Wit Rusland naar Europese buurlanden als Nederlland laten komen om aan te sterken en hen en hun gezinnen op andere wijze hulp te verschaffen.

    In de Raad van Europa heb ik daarom het initiatief genomen om samen met 20 parlementariërs in de Assemblee van de Raad het voorstel te doen om serieus werk te maken van de volgende drie hoofdpunten:

    -Een overzicht te maken van de gevolgen van de ramp.
    -Samen met hulporganisaties te kijken welk effect hun acties gehad te hebben.
    -25 jaar na dato stil te staan bij de slachtoffers. Met bijzondere aandacht voor mensen als de brandweerlieden die in de eerste uren na de ramp alles hebben gedaan tegen de brand in de centrale en dat bijna allemaal met hun leven moesten bekopen, maar daarmee wel een nog grotere ramp voor mensen in heel de wereld wisten te voorkomen.

    Dr. P.H. Omtzigt is lid van de Assemblee van de Raad van Europa en econometrist. Hij houdt op ScienceGuide een vaste column bij over zijn ervaringen in de eigenzinnige werelden van politiek en wetenschap, hun wederzijdse beïnvloeding en hun confrontaties