Sinds 9 juni 's avonds hebben we die belofte van een regering op
1 juli niet meer gehoord. De verkiezingsuitslag liett een
versplinterd veld zien met de VVD als grootste partij. Toch heeft
zij maar 31 zetels, waar het magische getal ongeveer 40 is.
Waarom 40, vraagt u? Nou, kijk in Nederland naar de
besluitvorming. Je kunt iets dichttimmeren in het regeerakkoord.
Maar ja, soms moet je ook problemen oplossen, die niet zijn
dichtgetimmerd. Daar kwam het vorige kabinet met Uruzgan en met de
kredietcrisis wel achter.
En dan tellen twee dingen:
- Wat wil de
ministerraad? Die besluit bij meerderheid. En als de stemmen staken
beslist de Minister-President, zo staat in het reglement
van orde van de ministerraad, een weinig bekend document, dat
echter wel de enige machtsbasis van de Minister-President is. Lees
het en je ziet dat hij/zij in de ministerraad vooral geen
primus-inter-pares is.
- Wat wil de
Kamer? Als je het in de ministerraad verliest, kun je heel soms in
de Kamer nog wat bijsturen, door daar amendementen te laten
aannemen met je vrienden. De Kamer is rechts, als de PVV rechts is,
zeg op law-and-order. Maar links, wanneer de PVV links is,
zeg op zorg.
Nou, daar zit Mark dan. Ten eerste wil hij op vakantie, net als
veel andere politiek leiders. Een politiek jaar is slopend, zeker
als die een campagne en verkiezingen bevat. In Den Haag kun je
eigenlijk alleen in de maand juli op vakantie als politiek leider.
Augustus kan niet, omdat dan de begroting voor Prinsjesdag wordt
afgerond. U zult dus aan het eind van dit jaar afgepeigerde
politici zien in Den Haag.
En de hamvraag is nu: wie dient die begroting in? Met een tekort
van €35 miljard bestaat er geen 'beleidsarme' begroting. Maar een
regering met 26 Kamerzetels (waarvan de ministers en
staatssecretarissen er 7 zelf bezetten), moet wel erg veel
hulptroepen verzamelen. Eén geluk: elke partij, die denkt in de
regering te kunnen komen, zal niet zomaar bezuinigingen afschieten,
omdat ze anders het later zelf mogen overdoen.
Bindingsangst
De coalitie dan? Je wilt minstens de helft van de zetels in de
ministerraad. En daar komt de bindingsangst van Mark om de hoek
kijken. Paars-plus? Nou, PvdA, GroenLinks en D'66 verklaarden
doodleuk een links blok te zijn. Ze krijgen natuurlijk samen meer
ministers dan de VVD, dus aantrekkelijk is het niet.
Volgens mij zien ze ook wel in dat ze Mark een beetje de stuipen
op het lijf gejaagd hebben en sindsdien probeert Alexander Mark uit
alle macht te overtuigen dat hij ook wel denkt als de VVD. Beetje
doorzichtig is het wel, maar misschien gaat het werken. Want samen
krijgen Alexander (10 zetels) en Mark (31) natuurlijk net zoveel
ministers als Job (30) en Femke (10). Overigens hebben we sinds 9
juni ook weinig meer vernomen over de belofte van een kort
regeerakkoord.
Minder minsters?
Oh, en dan dat kernkabinet met minder ministers en zo. Daarover heb
ik sinds 9 juni weinig meer vernomen. D'66 en GroenLinks willen
minimaal 2 ministers. Dan willen PvdA en VVD er zo'n 5 of 6 ieder.
En er zijn genoeg zelfbenoemde kandidaten. Dus dat gaat bij een
meerderheidskabinet ook niet lukken. Heeft u van andere
verkiezingsbeloften weinig meer vernomen? Dan gaan ze daarover
onderhandelen. Of gewoon weggeven natuurlijk.
En natuurlijk kun je beloftes creatief uitleggen. Ook als ze
heel duidelijk
zijn.
Pieter Omtzigt is lid van de Assemblee van de Raad van Europa,
oud-CDA-Tweede Kamerlid en econometrist.