'Wat jammer overigens dat Femke Halsema het dualisme dat ze
altijd predikt, niet in praktijk bent en een spoeddebat aanvraagt
met de informateurs. Ze zou toch heel graag moeten willen weten hoe
ver de onderhandelingen gekomen waren, als volksvertegenwoordiger
dan. Maar nee, hoor: een twitterspreekuur met ultrakorte antwoorden. Waarom is dat zo leuk?
Nou, dan zouden we kunnen zien wat andere partijen al hebben
weggegeven. Dat is wel zo gemakkelijk voor partijen die niet
meededen aan de onderhandelingen.
Yes, Mark
Als nieuw Kamerlid kreeg ik ooit te maken met staatssecretaris
Mark Rutte. Als mens één van de prettigste personen die er op
het Binnenhof rondlopen. Hij gaf me een lift terug na een
bijeenkomst en achter in zijn dienstauto lagen de afleveringen
van de tv-serie Yes, Minister, verplichte
kost voor een ieder in politiek en ambtelijk Den Haag. Ik herinner
me niet of hij 'Yes, Prime Minister er toen ook al bij had liggen.
De eerste afleveringen van deze klassieke serie toptelevisie gaat
over hoe de net benoemde bewindspersoon Jim Hacker het beginsel
'openheid' als eerste overboord zet na de verkiezingen. Zou hij die
aflevering ook aan Femke hebben laten zien? Het lijkt er wel
op!
Iedere fractieleider en andere politicus van formaat komt nu
hals-over-kop terug, want het is weer melden bij de Majesteit. Net
in die weken, dat de Kamer met reces is en ook de regering, kortom
precies die drie weken dat iedereen normaal vrij heeft. Dit levert
serieuze stress op bij een aantal gezinnen van fractievoorzitters,
vermoed ik, want dit waren de enige weken dat ze weg konden.
Intussen toetert PVV-leider Wilders het hardst. Hij vertelt trots
dat hij serieus genomen wordt, want hij heeft met Verhagen
gesproken. Geweldig. Hij loopt zijn hele leven rond op het
Binnenhof - eerst al als medewerker en daarna jaren als
VVD-Kamerlid - en spreekt met iedereen en gaat nu meedelen dat hij
dat ook echt doet.
Deens model: regeren zonder ministers
Maar wat gaat hij de Majesteit nu vragen in het kader van het
formatieproces? Eerst gaat hij haar misschien nog even
complimenteren voor een oude skivakantie uit de Paarse tijden. En Wilders
zal het Deens model prijzen. Waarom? Dat Deense coalitiemodel
betekent voor een fractieleider dat hij invloed kan uitoefenen op
een kabinet, zonder dat zijn club er ministers voor wil leveren.
Want het moge duidelijk zijn dat Wilders geen ministers wil, maar
wel invloed.
Misdragende Kamerleden in je eigen fractie kun je spreekverboden
opleggen of excuses laten aanbieden, maar PVV-ministers die werken
binnen een coalitiekabinet en dan niet altijd doen wat hun
partijleider zegt, die kun je zelf niet naar huis sturen. Bovendien
al de vraag: 'wie is een PVV-minister?'gaan opkomen. De PVV is
namelijk geen partij, dus leden heeft zij niet. Ook dat maakt het
'hebben' van ministers voor Wilders helemaal geen aantrekkelijke
gedachte.
IJver in zomerse hitte
En verder? Arme ambtenaren! Zij maken voor het huidige
demissionaire kabinet nu een begroting. Die gaat naar de drukker in
augustus, waarschijnlijk zonder dat er een nieuw kabinet zit. Met
een beetje geluk is dit er op Prinsjesdag en dan komt er een
megawijziging op een ingediende begroting. En voor die megawijzing
zijn er nog meerdere opties. Die zullen nu wel worden voorbereid
door diezelfde ijverige mensen in de ambtelijke bureaus op de
ministeries midden in de zomerse hitte.
Een ding staat in elk geval wel vast: de meest ingrijpende
begroting in jaren zal een interessante behandeling krijgen. De
zorgvuldigheid van deze behandeling wordt een interessante test.
Waar die vanaf hangt? Beter dan informateur Tjeenk Willink,
die nog even een bijlage bij zijn verslag aan de Majesteit
voegde, kan ik het niet onder woorden brengen.'
Dr.
P.H. Omtzigt is lid van de Assemblee van de Raad van
Europa en econometrist. Hij houdt op ScienceGuide een vaste column
bij over zijn ervaringen in de eigenzinnige werelden van politiek
en wetenschap, hun wederzijdse beïnvloeding en hun
confrontaties.