Kritische tonen klinken vanuit de kennissector: De AWT noemt
plannen voor ontwikkelingsbeleid "niet slim" en biedt kennisrijk alternatief.
Prof. Rodrigues (Leiden) veegt de vloer aan met
plannen voor een drastisch vreemdelingenbeleid. Nederland verliest
eerder burgers dan dat het vol loopt. Maar hoe zit dat nu met de
OV-kaart en de onrust bij de NS?
Gedwongen winkelnering
De ironie van de actuele situatie is eigenlijk best
vermakelijk. De NS deelde ooit met de studentenbonden één standpunt
tegen minister Deetman van O&W: zij hadden geen zin in een
collectief contract voor 'vrij reizen' door alle studenten.
"Gedwongen winkelnering" vond LSVb-voorzitter Maarten van Poelgeest
en de spoorwegen meenden meer te verdienen aan individuele
abonnementen en kaartjes. Bovendien vreesden zij een toestroom van
reizigers in de spits en rond het weekend. En reizigers bedienen,
daar rijden de treinen toch niet hun rondjes door het land door? De
onderhandelingen liepen dan ook gemelijk en stroef.
Wie wel voor waren? Bus- en trambedrijven, de stadsvervoerders
vooral, en de burgemeesters van universiteitssteden met hun enorme
parkeerproblemen en veel oudroest op straat van studenten. Bus en
tram hadden hun knopen snel geteld: studenten reisden toch massaal
zwart, dus een minister die betalen wil voor vervoer dat ze toch
deden, die kon op grote welwillendheid rekenen.
Een trouwe klant
Druk van premier Lubbers op VVD-verkeersminister Neelie
Smit-Kroes zorgde dat staatsbedrijf NS door de knieën ging.
PvdA-minister Ritzen mocht de OV-kaart voor studenten na de
kabinetsformatie van 1989 uiteindelijk invoeren. In de jaren nadien
kreeg de kaart een status en attractie die de kinderopvang -nu ook
een gedurige gatenkaas binnen de OCW-begroting die daar weleens
weer snel uit kon verdwijnen- later eveneens ontwikkelde: de
overheid maakt hem 'gratis', dus is het een onbeperkt recht en dus
in inperking ervan een schanddaad van de staat tegen de
burger.
De bij de start zo onwillige NS en LSVb streden ineens vol vuur
voor het behoud van dit onmisbare verworven recht. De spoorwegen
hadden namelijk ontdekt, dat een stevig meerjarig contract met OCW
erg aantrekkelijk was. Vooral toen het bedrijf gesplitst en
verzelfstandigd werd, want een zo zekere en trouwe klant die je
veel geld en veel reizigers levert, die kun je als bedrijf maar
beter koesteren. Maar die klant zou nu zo maar weg lopen.
Dezer weken is de NS dan ook in alle staten. Rutte-I dreigt met
aanzienlijke bezuinigingen op onder meer het openbaar vervoer. Daar
bovenop zou verlies van de OV-kaart-inkomsten een harde klap zijn
voor het spoor, aangezien binnenkort het contract met OCW verlengd
zou worden. En juist dat maakt het voor VVD en CDA aantrekkelijk nu
snel toe te slaan. Het levert meteen flink geld op, op weg naar de
moeizaam haalbare €18 miljard tekortreductie. Of het
kan (deels) als extra geld aan het HO worden toegevoegd via
een doorschuifoperatie binnen de kennisuitgaven, zonder dat het
iets extra's kost.
Aanmaakblokjes
Zo'n concrete stap -op een koopje- naar uitvoering van de
motie-Hamer is voor een rechtse coalitie natuurlijk een te mooie
kans om te laten liggen. PvdA, D66 en GroenLinks wilden immers de
SF hard aanpakken met een leenstelsel en dat maakt eventueel
protest uit die kring dan niet zo sterk. Hun plannen waren voor de
portemonnee van de student en haar ouders immers ook niet fijn,
zullen VVD en CDA opvoeren.
Naar verluidt legt de NS-leiding alom in het HO contacten om te
bezien of gezamenlijke tegenacties mogelijk zijn. Ook zou zij enige
bereidheid laten voelen de acties van HO-partijen tegen een nieuw
kabinet met zulke plannen van steun te voorzien. Want opzichtig
verzet van het spoorbedrijf zelf zou als al te veel opkomen
voor het eigenbelang gezien worden. Ook zou het de relaties met de
nieuwe ministers van Ruimte&Mobiliteit, Bedrijvigheid en
Kennis&Cultuur al bij het begin verstoren. Dus als anderen
vanuit het HO de kastanjes nou eens uit het vuur willen halen, zo
lijkt het, dan zou de NS wel willen helpen dat vuurtje op te stoken
en de aanmaakblokjes ervan te vergoeden.