Dit is een column van Inholland lector Digital World en
senior strategist bij Getronics Consulting, Frans van der Reep:
"Voor de goede orde en als altijd: Het is mijn persoonlijke visie
en, uiteraard, rebellious content."
De leraar wordt belangrijker
'De laatste échte docent is voor 2020 verdwenen' was één van de
debatstellingen tijdens de jaaropening van Hogeschool INHolland die
geheel in het teken stond van digitalisering. Bijna niemand achtte
de stelling waarschijnlijk. Ik ook niet. Ik denk dat de 'leraar'
met het digitaliseren van het onderwijs alleen maar belangrijker
wordt. Wellicht dat de docent zich nu bedreigd voelt omdat de
student zich buiten hem of haar leraar om informeert. Dat zal ook
wel zo blijven, de dokter heeft hier trouwens ook last van. Maar ik
denk dat dit een tijdelijk effect is.
Even een parallel. Toen SPSS uitkwam in de jaren '80 voelden de
statistici zich bedreigd omdat zij vreesden overbodig te worden.
Het tegenovergestelde bleek waar. Uiteraard werden de
routineklussen overgenomen door het programma, maar door SPSS moest
je wel beter worden in je vak. En voor degenen die die stap hebben
gezet en zich verder hebben ontwikkeld is de baan alleen maar
leuker en rijker geworden.
Voor het hoger onderwijs voorzie ik een soortgelijke beweging.
De 'toonladders' van het vak kun je vaak zelf leren via e-learning.
Maar voor het maken van eigen muziek heb je een coach nodig, de
leraar 2.0, die je daarin leidt of begeleidt, al naar gelang. Ziet
u de parallel met competentie gericht onderwijs? De leraar
overbodig en de klas uit? Ik geloof er niets van. De besten zullen
overigens het web in de klas nooit gebruiken als didactische
werkvorm. Die hebben genoeg aan 'de dialoog' en ook dat zal nooit
veranderen.
Achterlopen is funest
Met het digitaliseren van het onderwijs komen we denk ik steeds
meer in de wereld van John Lennon terecht: "Life is happening to
you while you are busy making other plans". Voor mij betekent dat
concreet: steeds minder grootse plannen maken met lange looptijden
en niet wachten tot je alles weet of begrijpt. Gewoon beginnen met
kleine aanpassingen, goed luisteren of de resultaten de goede kant
op gaan en direct stoppen als dit niet zo is. Dit bottom-up
prototyping is inmiddels een werkelijkheid voor veel
bedrijven. Voor het onderwijs komt het er ook aan.
De hoger onderwijsinstelling moeten goed opletten welke kennis
de markt vraagt. Achterlopen betekent verlies aan studenten of dat
de student de kennis 'buiten' gaat halen. En dan wordt je als
onderwijsinstelling een accrediteringsmachine. Dat lijkt me niet de
bedoeling. Nu de contouren van het effect van internet op het hoger
onderwijs zichtbaar worden, moeten we die elementen van
onderwijsdigitalisering waar we het al redelijk over eens zijn,
gaan implementeren. Immers, wie wil glimmen moet poetsen. Ik noem
twee besluiten die we nu zouden kunnen nemen en uitvoeren.
Digital doing van de docent
We zouden ten eerste in de functiebeschrijving van docenten hun
'digital doing' capabilities kunnen expliciteren en er een
onderdeel van de planning- en beoordelingscyclus van kunnen maken.
'Digital doing': je moet met internet kunnen omgaan net als vroeger
met de bieb. Het is ook wel handig als je weet wat begrippen als
chatten, swarming en
twitteren inhouden. Dit kan door middel van elektronisch toetsen
van de kennis, vaardigheden en houding van docenten. De score
levert een knip op voor je salarisschaal.
Ten tweede, ik denk ook dat universiteiten en hogescholen zouden
moeten stoppen om te proberen ICT-bedrijven te zijn. Ze hebben
allemaal hun eigen websites, studentvolgsystemen, blackboards,
salarisadministraties en (e)-HRM-systemen. Waarom? Het brengt de
aandacht op de verkeerde zaken en brengt de overhead aan de macht.
Bovendien is het nodeloos duur en hindert het de samenwerking
tussen instellingen.
Ik zou zeggen: maak een startpagina met instellingen en maak een
ICT-cloud onder regie van een club van verstandige mensen, stop met
geldverslindende ICT-implementaties en bundel deze acties op het
gebied van de organisatiekant. Aan de productiekant moet je voorop
lopen. Laat je daarin vooral ook leiden door wat studenten nodig
hebben en in de praktijk gebruiken rond het thema elektronische
leeromgeving en digitaal leren.
Als bedrijfsjongen heb ik geleerd dat waar voor de hand liggende
samenwerking niet tot stand komt, mensen doorgaans te veel geld
hebben. Uiteraard geen opvatting waar je vrienden mee maakt, maar
ik zou benieuwd zijn naar wat er gebeurt als je ICT-budgetten zou
halveren aan die organisatiekant van ICT en de focus op een
gezamenlijk 'smart grid' zou richten.
Gelukkig lopen er in Nederland diverse initiatieven op dit
moment die deze kant opgaan. Dat is ook hard nodig als je denkt aan
de nog steeds bestaande Lissabon-ambities. Eén keer een Albanië in
Europa is genoeg. Het kan toch niet waar zijn dat Alexander Rinnooy
Kan gelijk heeft in zijn 'virtuele jaaropening van NEWS' dat je
voor goed onderwijs naar het buitenland moet
Impact op curriculum
Ook is er de komende tijd veel aandacht nodig voor de impact van
internet op de inhoud van het curriculum. Eén van de thema's in dit
verband, direct getriggered door het web, is het ontstaan van
nieuwe ordeningen. Nieuwe combinaties ontstaan uit oude vakken.
'Aardwetenschappen' in Amsterdam is er een goed voorbeeld van, een
combinatie van aardrijkskunde, natuurkunde, biologie en
ongetwijfeld nog andere disciplines. 'Presencing' zal tot andere
classificaties leiden in wetenschap en onderwijs (voor meer
hierover zie
hier). Ook Business vakken als marketing zijn fors aan het
schuiven door de komst van Internet.
Ligt hier een taak voor accrediteringscommissies om dit 'mee te
nemen' en zijn die hier voor toegerust? Hoe is bijvoorbeeld
e-Health opgenomen in het medisch curriculum? Blijven dat hobby's
van de voortrekkers binnen de school of kijken we hier systematisch
naar? Hoe zijn deze zaken bestuurlijk belegd?
War for talent
Wat ik daarnaast beter zou willen begrijpen is hoe internet het
proces van identiteitsvorming van u, mij en onze kinderen
beïnvloedt. Uiteraard is al die kennis er, daar ben ik van
overtuigd, maar ik ken geen boekje waarin dat handzaam en met de
beschrijving van praktische consequenties voor de inrichting,
toonzetting van het onderwijs en van het pedagogisch proces staat
beschreven. Wellicht kan de VSNU of HBO-raad het initiatief nemen
om deze kennis die nu over verschillende wetenschappelijke
disciplines versnipperd is, bij elkaar te brengen?
Bedrijven zijn druk bezig na te denken hoe ze de generatie
Y kunnen bereiken en in the war for talent aan
zich binden. Uiteraard houden marketing & communicatie
afdelingen van onderwijsinstellingen zich hier ook mee bezig.
Maar ik denk dat ook het hart van het onderwijsbedrijf, de leraar,
hier over moet nadenken en de docent ook gevoed moet worden.
Niet als onderdeel van de PR en marktstrategie, maar als onderdeel
van een visie op het onderwijs.
Actie voor de leraar
Wat de leraar direct en concreet kan ondernemen? Plaats je
digitale literatuur, verplichte artikelen, websites en
dergelijke als bronnen gewoon in pdf'jes op het net,
beschikbaar voor de online studenten van nu. En wijs die studenten
op deze basis voor de stof die je in de 'historische' lessen zult
behandelen. Dat lijstje kan zelfs als het moet op Blackboard worden
opengezet. Voor voorbeelden zie onder aan artikel.
De digitale wereld: Get in or get lost. Het is niet
anders.
Frans van der Reep
Hieronder vindt u een overzicht dat zou zo online geplaatst
kan worden als door studenten te bestuderen bronnenlijst
over het thema Social Media en Marketing &
Communicatie. Net zoals vroeger in de bibliotheek al een lijst
met bronnen per onderwerp voor de studenten beschikbaar was om hun
studie mee te starten. De eerste vijf voorbeelden zijn 'best
practices' met als case study het Amerikaanse Rode Kruis.
1
Rode Kruis en social media
2
Het handboek van het Rode Kruis
3 Presentatie
van het handboek
4
Handboek in slides
5
Het monitoren van sociale media
6 Social Media in \Nederland
\ Goede doelen
7
Download The Definitive Guide to B2B Social Media
Ad 1: zie hier de twaalf stappen:
- Get social media savvy: zorg dat je social
media begrijpt
- Learn our philosophy: houd onze missie voor
ogen bij de inzet van social media
- Listen: luister naar wat mensen op het
internet zeggen over het Rode Kruis
- Engage with national: verbind u online met
de thuisbasis
en profiteer van de nationale aanwezigheid op Facebook, YouTube, Flickr, Twitter, Ammado, en ons eigen blog
- Learn from existing chapter social media:
bekijk wat werkt voor andere afdelingen
- Evaluate organizational goals: bepaal eerst de
organisatiedoelstellingen van je afdeling, bedenk dan pas hoe je
social media hiervoor kunt inzetten
- Create your social media strategy: leg alles
vast: je doel, te nemen stappen, tools, uitvoerders, inhoud en
updates
- Choose your tools: maak een keuze uit
mogelijke netwerken en blogs
- Let us know what you're up to: informeer het
hoofdkantoor over je plan
- Implement your plan: voer het plan uit, link
je activiteiten aan je website
- Measure your successes and challenges: leg
investeringen en verwachtingen (ROI) vast, bepaal je meetmethoden
en meet je resultaten
- Send your links and measurement data: koppel
je activiteiten en resultaten terug aan het hoofdkantoor.