• A
  • A
  • Meest 'hot', nu Nobel

    - "When I got the telephone call, I thought, ‘oh shit!'" De Nijmeegse onderzoeker André Geim wint de Nobelprijs voor de Fysica. De eerste die ook de Ig-nobelprijs won! In 2004 ontdekte hij de stof grafeen, een plaat koolstof van maar één atoom dik. Het werd voor het eerst geïsoleerd uit grafiet, het koolstof uit potloden. Snel bleek het unieke eigenschappen te hebben.

    Grafeen is sterker dan diamant en gedraagt zich op zeer kleine schaal als een deeltjesversneller die zich kan meten met CERN. Zijn collega Mikhail Katsnelson vertelt over hun werk: 'Andre Geim en ik hebben in 2008 in Science al laten zien dat het mogelijk is van grafeen een transistor van maar tien atomen groot te maken. Dit kan een doorbraak in de computertechnologie betekenen.'

    Professor Geim is niet primair werkzaam aan de RU, maar als hoogleraar in Manchester. Het bijzonder hoogleraarschap dat hij in Nijmegen bekleedt, is wel het gevolg van intensieve samenwerking. Katsnelson vertelde op Voxlog dan ook dat hun universiteit hier blij mee mag zijn: 'Geim geldt als de wereldleider in het grafeenonderzoek. Dat hij zijn naam aan onze universiteit verbindt is een bevestiging van onze status als één van de belangrijke onderzoekscentra op dit gebied.'

    Hottest research nummer 3

    Binnen tien jaar is grafeen een net zo gangbaar begrip als silicoon, voorspelt de in Rusland geboren onderzoeker. Bij bedrijven als Samsung en IBM wordt intussen hard gewerkt aan het bestuderen van mogelijke toepassingen in elektronica, touchscreens en LCD's. In 2009 was de grafeenwetenschapper met Mikhail Katsnelson -die in Nijmegen hoogleraar Theory of Condensed Matter is-respectievelijk op de derde en negende plek van de lijst 'Hottest Research 2009' gezet. Het bleek een profetische keuze: hier ziet u hoe het Nobel Comité Geim officieel als winnaar bekend maakt.

    "Het is volledig terecht dat Geim en Novoselov de Nobelprijs nu krijgen. Zij zijn als geen ander in staat een goed idee te vertalen en met eenvoudige middelen een prachtig onderzoeksresultaat te bewerkstelligen. Geim heeft verschillende ideeën zo tot een goed eind gebracht. Dat is de rode draad in zijn carrière: hij liet een kikker zweven omdat hij iets met magnetisme op kamertemperatuur wilde doen, hij ontdekte grafeen met plakband en ontwikkelde Gecko-tape. Beiden hebben de unieke combinatie in zich van een briljant wetenschapper en een zeer aardig mens," zegt RU- hoogleraar experimentele natuurkunde Jan Kees Maan.

    Hij was tevens promotor van Novoselov, die in ons land bij het FOM onderzoek betrokken was en promoveerde aan de RU. Het bureau van het topcentrum voor R&D staat dan ook zijn kop vanwege de uitzonderlijke onderscheiding van de oud-collega, vertelt men. "Ze bedenken steeds weer leuke en relevante experimenten, dat is echt mooi om te zien. De plakbandtechniek hebben ze gedeeld met eenieder die het wilde leren en naast de bijzonder interessante eigenschappen van het nieuwe materiaal, heeft het gemak waarmee we grafeen kunnen maken, mede geleid tot een echte explosie aan onderzoeksactiviteiten. Intussen verschijnen elke week ruim vijftig publicaties met grafeen in de titel."

    Dubbel paspoort

    Over het hoger onderwijs in ons land is Geim niet onkritisch. Hij vindt het in nederland maar erg ouderwets: "Het is waarschijnlijk het laatste land waar het oude Germaanse universiteitssysteem nog in stand wordt gehouden. Eén professor is de baas en iedereen in zijn groep is ondergeschikt. Alle eer komt hem uiteindelijk toe. Daar voel ik mij niet lekker bij."

    Een kenner van het HO en het staatsrecht wees ScienceGuide er op, dat Geim bij uitvoering van her concept-regeerakkoord "Vrijheid en Verantwoordelijkheid hoogstwarschijnlijk niet in ons land had kunnen werken en leven. Hij bezit als Rus en Nederlander namelijk een dubbele nationaliteit en heeft een van die paspoorten niet opgegeven.

    Foto: Physicsworld