De interimrapportage van de inspectie over de
omgang met afstudeertrajecten -naar aanleiding van het
rapport-Leers voor Hogeschool Inholland- is voor de studenten aanleiding de
analyse krachtig te verbreden. Zij doen een beroep op de nieuwe
bewindslieden van OCW het werk van de inspectie te laten uitbreiden
door een onafhankelijke commissie. "Studenten en docenten zijn niet
zo geneigd om met een klacht of kritische opmerkingen naar de
inspectie te gaan."
“De samenleving moet kunnen uitgaan van de zekerheid dat de kwaliteit van alle uitgereikte diploma's boven alle twijfel verheven is”Doekle Terpstra
Perverse prikkels tegengaan
LSVb-voorzitter Sander Breur erkent voluit dat het streven naar
een goed afstudeerrendement door alle partijen in het hoger
onderwijs en het beleid wordt gedeeld. Maar hij meent dat de
inspectierapportage aangeeft dat het evenwicht daarbij zoek lijkt.
"Als de opleidingsdirecties vooral vanwege de financiën
aangesproken worden op hun rendementen, dan is dat echt zoek. En
dat speelt ook in het eigen, interne beleid van hogescholen en
universiteiten een grote rol. Men verdeelt de overheidsfinanciering
als het ware net zo over de faculteiten en eenheden als de minister
dat doet over de instellingen. Opleidingen waar het rendement
achterblijft worden dan financieel 'gestraft'. Dan krijg je het
soort perverse prikkels, waar Olchert Brouwer in zijn stuk op ScienceGuide al over sprak."
Het zijn deze factoren en de samenhang daarvan achter de
specifieke problematiek, waar Leers c.s. naar hebben gekeken, die
voor de LSVb reden zijn om een diepgaande analyse te verlangen.
Want zelfs als het bekostigingsstelsel van het HO wordt aangepast
en de 'diplomafactor' verlaagd wordt, is een gedegen discussie over
de werking van de verschillende prikkels in de bekostiging en het
interne beleid noodzakelijk.
Bij de 'hbo-fraude' zaak werd daartoe door oud-GPV-voorman
Gert Schutte een commissie voorgezeten. De LSVb zou graag een
dergelijke gezaghebbende club zien optreden die de samenhang van de
verschillende factoren en hun werking -ook in het kader van de
bekostiging- gaat onderzoeken. "Als we allemaal willen dat het
afstudeerrendement omhoog gaat, dan moeten we er ook voor zorgen
dat de waarde en betekenis van die behaalde diploma's nooit
ter discussie komen te staan."
Visie van Geert Dales
Opvallend is dat ook Geert Dales bij de publicatie van het
advies van Leers een dergelijke analyse gaf. Voor het fundament van
het HO-beleid dat zulke ruimte geeft, bepleitte Dales toen al een
sterke wijziging. De bekostiging van de instellingen moest niet in
hoge mate gebonden zijn aan de diplomering van de instroom. Dat
pleidooi was opvallend, omdat de Commissie Leers
concludeerde dat het 'binnenhalen van diplomabonus' geen rol
speelde bij de gelaakte opzet van een extra afstudeertraject voor
sterk vertraagde studenten.
De zorg om de maatschappelijke waarde van het HBO-diploma is
niet alleen een punt dat de LSVb opvoert in deze zaak. Ook
Doekle Terpstra, voorzitter van de HBO-raad, sprak zijn
zorg in een opvallend scherpe veroordeling uit over
de onregelmatigheden. "De samenleving moet kunnen uitgaan van
de zekerheid dat de kwaliteit van alle uitgereikte diploma's boven
alle twijfel verheven is", zei hij in reactie op het werk van
Leers. Een nadere analyse van ScienceGuide van de
nuances en perikelen rond de bekostiging en de prikkels daarin -met
onder meer de visie van Dales en van oud-minister Ritzen daarover-
leest u hier.