Eerder deze maand werd het startschot gegeven van een
internationale poging om met radiotelescopen signalen op te vangen
van buitenaardse beschavingen. Voxlog van de RU Nijmegen vroeg
hoogleraar astrofysica Heino Falcke of er al iets is
opgevangen.
De campagne is een eerbetoon aan de Amerikaanse astronoom Frank
Drake. Hij ging vijftig jaar geleden voor het eerst op zoek naar
buitenaards leven met een radiotelescoop.
Is de kans om dit leven te vinden nu veel groter?
"Ja, dat denk ik zeker. De laatste decennia hebben we een groot
aantal planeten ontdekt rondom andere sterren. We kennen er nu
ongeveer vijfhonderd en er komen er elke dag nieuwe bij. We
verwachten dat er honderden miljarden planeten zijn in ons
melkwegstelsel, dat bijna elke ster een planetenstelsel heeft. Dit
roept vanzelf de vraag op: zijn er plekken waar leven mogelijk is
en misschien nu al leven bestaat. We hebben geen idee hoe leven
ontstaat. Het zou kunnen dat het maar een keer is gebeurd en dat
zijn wij dan geworden. Maar het kan evengoed vaker
gebeurd zijn."
We doen in Nederland met de LOFAR-radioantennes in Drenthe ook
mee aan de waarnemingscampagne. Wat houdt het precies in?
"We herhalen wat Frank Drake heeft gedaan, maar dan natuurlijk
met de apparatuur en technologie van nu. We gaan na of we in de
radiostraling rondom de sterren ook niet-natuurlijke radiostraling
kunnen vinden. Die niet-natuurlijke radiostraling zou een
aanwijzing kunnen zijn voor zoiets als een radarsysteem op een
andere planeet. Signalen van een radarsysteem op andere planeten
zouden we moeten kunnen opvangen. We zullen niet snel signalen
opvangen van een meer primitieve samenleving. Als er ergens
Neandertalers op een planeet wonen, dan zullen we ze met onze
apparatuur niet vinden."
Is dit project wetenschappelijk van waarde?
"Dit onderwerp is voor ons natuurlijk een beetje een zijweg. Ons
normale onderzoek gaat heel ergens anders over. We doen onderzoek
naar zwarte gaten, naar kosmische straling, dat soort
verschijnselen. Maar de internationale samenwerking bij dit project
vind ik wel waardevol. Het is de eerste keer dat groepen astronomen
van over de hele wereld samenwerken en data uitwisselen. Ik hoop
dat dit vaker gebeurt."
Nu de hamvraag: heeft iemand al wat gevonden?
"Nee. Zover zijn we voorlopig niet. De meeste groepen hebben de
waarnemingen wel al gedaan. Nu begint de verwerking van data. Dat
is een tijdrovende klus. Daar kunnen we nog maanden mee bezig
zijn.'
Hoe groot schat u de kans op buitenaards leven?
"Ik heb werkelijk geen idee. Maar àls leven iets is dat niet
zeldzaam is en vaker ontstaat dan zouden we dit eigenlijk de
komende veertig, vijftig jaar wel moeten vinden. We hebben nu de
technologie om grote delen van het heelal te ontdekken."