• A
  • A
  • Afbraak toptech ruimtevaart bedreigt kennissector

    - Minister Verhagen (EL&I) loopt risico na Organon nog een kenniskern in Nederland te verspelen. Doordat ruimtevaart bij vergissing als subsidiethema om in te snijden wordt gezien, verliest Nederland zijn leidende rol en azen nu andere landen op brokstukken van ESTEC in Noordwijk, het grootste spacetech-centrum in Europa.

    In de R&D en innovatiewereld vreest men voor de consequenties van een denkfout die EL&I maakte na het regeer/gedoograkkoord. Bij het snijden in de 'meerkoppige fabrieken' van innovatiesubsidies zijn de ruimtevaart en het toponderzoek daarin ook als subsidiegebied aangemerkt. Alleen is dat geen nationaal gekozen 'thema' maar infrastructuur, primair Europees van opzet en met wereldwijde vertakkingen. Zo werkt de R&D in ons land op dit terrein ook nauw samen met de NASA en Japan.

    Hightech op wereldschaal

    Het snijden in de investeringen op zulke lange termijn infrastructuren zou het onbedoelde effect zijn van het kappen in subsidiesystemen en hun uitvoering, die EL&I hier vermoedt. Daarmee ondermijnt het de basis waarop juist veel innovaties ontstaan en nieuwe bedrijvigheid op topniveau zich al heeft ontwikkeld.

    Ruimteonderzoek is al decennia sterk instrumenteel voor het opbloeien van nieuwe technologie en werkwijzen in ons land. De 'voorlopersrol' van Nederland bij de hightech rond aardobservaties terwille van klimaat en vervuilingsanalyses is bijvoorbeeld ontstaan doordat de astrofysische metingen door Nederlandse ruimteinstrumenten ook 'richting aarde' tot de wereldtop bleken te gaan behoren. Vergelijkbare processen deden en doen zich voor bij de innovaties in de bouw en upgrading van zonnepanelen voor satellieten en ruimtestations, waar Nederland een belangrijke speler op de wereldmarkt is geworden. 

    Top op het spel 

    Nu Nederland dit als 'innovatiesubsidiethema' identificeert en daar fors in wil kappen, zien andere landen de kans schoon de infrastructuur op dit terrein uit ons land weg te halen. Binnen ESA is Nederland al een relatief kleine deelnemer, maar scoort het kwalitatief nog hoog. Met de locatie in ons land van het grootste hightechcentrum van de Europese ruimtevaart -ESTEC in Noordwijk- profiteert Nederland bovendien 'ver boven gewicht' als kenniseconomie. Dat staat nu ineens op het spel, vrezen de kenners die ScienceGuide raadpleegde.

    Terwijl Nederland snijdt, investeert Duitsland fors, maar ook Frankrijk. De Duitsers zetten sterk in op nieuwe projecten, zoals de bemande ruimtevaart en Marsmissies. Dit sluit volop aan op de sterke punten van de Duitse kenniseconomie met zijn hoogwaardige instrumentbouwers en wereldwijd projectmanagement van complexe technologische installaties.

    Ook het ESA-grondstation in Darmstadt -het 'Houston van de EU'- is een technologisch en politiek-strategisch zwaartepunt van internationaal belang. Merkel en Schavan willen voor hun grote inspanningen voor R&D in Europa wel iets terug zien en loeren naar de ruimtevaart in de duinen van Holland.

    Dubbeltje op de eerste rang voorbij

    Bij ESTEC is onder meer de Europese directie gevestigd voor de planvorming van de bemande ruimtevaart. Aangezien Duitsland hierin nog sterker voorop gaat lopen, klinken nu geluiden dat Nederland niet blijvend voor een dubbeltje op de eerste rang kan blijven zitten. Dit is een gevoel dat ook op andere Europese punten bij velen in Brussel en omstreken nadrukkelijk is gaan leven de laatste tijd, mede door de eurosceptische aard van de nieuwe coalitie.

    Deze belangrijke taak bij ESTEC zou daarom heel wel overgeheveld kunnen worden naar Darmstadt, onder het mom van efficiencyverbeteringen waar Nederland in Brussel tenslotte steeds voor pleit. Een denkfout over korte termijn subsidies zou daarmee leiden tot ontmanteling van een van de belangrijkste kennisinfrastructuren in Europa, die Nederland nog steeds een leidend hightech- en kennisland helpt maken. Top 5 ambities worden zo lastig te realiseren.