In de R&D en innovatiewereld vreest men voor de
consequenties van een denkfout die EL&I maakte na het
regeer/gedoograkkoord. Bij het snijden in de 'meerkoppige
fabrieken' van innovatiesubsidies zijn de ruimtevaart en het
toponderzoek daarin ook als subsidiegebied aangemerkt. Alleen is
dat geen nationaal gekozen 'thema' maar infrastructuur,
primair Europees van opzet en met wereldwijde vertakkingen. Zo
werkt de R&D in ons land op dit terrein ook nauw samen met de
NASA en Japan.
Hightech op wereldschaal
Het snijden in de investeringen op zulke lange termijn
infrastructuren zou het onbedoelde effect zijn van het kappen in
subsidiesystemen en hun uitvoering, die EL&I hier vermoedt.
Daarmee ondermijnt het de basis waarop juist veel innovaties
ontstaan en nieuwe bedrijvigheid op topniveau zich al heeft
ontwikkeld.
Ruimteonderzoek is al decennia sterk instrumenteel voor het
opbloeien van nieuwe technologie en werkwijzen in ons land. De
'voorlopersrol' van Nederland bij de hightech rond aardobservaties
terwille van klimaat en vervuilingsanalyses is bijvoorbeeld
ontstaan doordat de astrofysische metingen door Nederlandse
ruimteinstrumenten ook 'richting aarde' tot de wereldtop bleken te
gaan behoren. Vergelijkbare processen deden en doen zich voor bij
de innovaties in de bouw en upgrading van zonnepanelen
voor satellieten en ruimtestations, waar Nederland een belangrijke
speler op de wereldmarkt is geworden.
Top op het spel
Nu Nederland dit als 'innovatiesubsidiethema'
identificeert en daar fors in wil kappen, zien andere landen de
kans schoon de infrastructuur op dit terrein uit ons
land weg te halen. Binnen ESA is Nederland al
een relatief kleine deelnemer, maar scoort
het kwalitatief nog hoog. Met de locatie in ons land van
het grootste hightechcentrum van de Europese ruimtevaart -ESTEC in
Noordwijk- profiteert Nederland bovendien 'ver boven
gewicht' als kenniseconomie. Dat staat nu ineens op het spel,
vrezen de kenners die ScienceGuide raadpleegde.
Terwijl Nederland snijdt, investeert Duitsland fors, maar ook
Frankrijk. De Duitsers zetten sterk in op nieuwe projecten, zoals
de bemande ruimtevaart en Marsmissies. Dit sluit volop aan op de
sterke punten van de Duitse kenniseconomie met zijn
hoogwaardige instrumentbouwers en wereldwijd projectmanagement van
complexe technologische installaties.
Ook het ESA-grondstation in Darmstadt -het 'Houston van de EU'- is
een technologisch en politiek-strategisch zwaartepunt van
internationaal belang. Merkel en Schavan willen voor hun grote inspanningen voor R&D in Europa wel
iets terug zien en loeren naar de ruimtevaart in de duinen van
Holland.
Dubbeltje op de eerste rang voorbij
Bij ESTEC is onder meer de Europese directie gevestigd voor de
planvorming van de bemande ruimtevaart. Aangezien Duitsland hierin
nog sterker voorop gaat lopen, klinken nu geluiden dat Nederland
niet blijvend voor een dubbeltje op de eerste rang kan blijven
zitten. Dit is een gevoel dat ook op andere Europese punten bij
velen in Brussel en omstreken nadrukkelijk is gaan leven de
laatste tijd, mede door de eurosceptische aard van de nieuwe
coalitie.
Deze belangrijke taak bij ESTEC zou daarom heel wel overgeheveld
kunnen worden naar Darmstadt, onder het mom van
efficiencyverbeteringen waar Nederland in Brussel tenslotte
steeds voor pleit. Een denkfout over korte termijn subsidies
zou daarmee leiden tot ontmanteling van een van de belangrijkste
kennisinfrastructuren in Europa, die Nederland nog steeds een
leidend hightech- en kennisland helpt maken. Top 5 ambities worden
zo lastig te realiseren.