Dit blijkt uit het concept-Nationaal Hervormingsprogramma 2010,
zoals dit was voorbereid voor de Minsterraad. Elk land stelt zo'n
document op in de EU, "om een vliegende start te maken met de
Europa 2020 Strategie." Het kabinet erkent dat het nog niet in
staat is op basis van het regeerakkoord voor deze "bottelnecks" een
concrete "nationale vertaalslag" te bieden van de noodzakelijke
aanpak.
De "nationale doelstellingen [zijn] vooralsnog kwalitatief van
aard" bij knelpunten als "arbeidsparticipatie, R&D,…tertiair
onderwijs." Oftewel het zijn nog algemene voornemens zonder scherpe
cijfers en normen. Pas in 2011 zullen "de ambities beleidsmatig
nader worden uitgewerkt."
Japan = Nederland?
Hoe nodig zo'n strategie en krachtige aanpak zijn, blijkt
uit enkele opmerkelijke 'bekentenissen' ie het kabinet tegenover
Barroso en Van Rompuy doet. De potentiële groei van de economie na
de crisis is "lager dan voor eerdere kabinetsperiodes….als gevolg
van demografische ontwikkelingen." De vergrijzing leidt reeds nu
tot minder nieuw talent voor de arbeidsmarkt en dempt ook de
"toename participatie van vrouwen (sic)". Daarmee gaat ook
de productiviteit minder toenemen.
“Totale inhaalgroei 2011-15 slechts ½ % BBP”
Het wordt zo moeilijk de terugslag van de kredietcrisis te
overwinnen, hoewel die maar liefst 55 van het BBP bedraagt. "Dit
verlies in niveau….wordt in de komende kabinetsperiode nauwelijks
goedgemaakt. De totale inhaalgroei in 2011-2015 is slechts ½%
BBP."
Dit 'Japanse' stagnatiebeeld wordt niet alleen door de
demografische omslag versterkt - net als in sterk verouderend Japan
- maar ook door een afwijkend patroon bij het "spaaroverschot
van Nederlandse niet-financiële bedrijven." Geheel anders dan
elders in de Eurozone, maar analoog aan bijvoorbeeld Japan in de
voorbije decennia, zijn Nederlandse bedrijven tussen 2000 en 2010
minder gaan investeren, maar op hun geld blijven zitten en
"vergrootten aandelen en overige deelnemingen in het buitenland."
Waarom dit zo is, weet het kabinet niet, zo geeft men aan Brussel
nu toe.
Deze analyse verheldert wel hoe het komt dat de private
investeringen in kennis, onderzoek en innovatie zo achterblijven in
Nederland. En dat ondanks de forse inspanningen van de publieke
instellingen op dit terrein, als ook die van het Innovatieplatform
in diezelfde jaren. Particuliere bedrijven "verminderden in deze
periode hun leningen, bouwden deposito's op" en deden dus meer aan
oppotten dan aan ondernemen of innoveren.
Contouren voor 2011
Het concept-NHP heeft hier nog weinig antwoord op en kondigt
voor de "structurele zwakheden" een 'nota bedrijfslevenbeleid' aan
voor 2011. Ten aanzien van R&D en innovatie biedt het
regeerakkoord van VVD en CDA weinig helderheid of visie, zo
erkennen de bewindslieden aan Barroso c.s.
Wel geeft men 'contouren van de beleidswijzigingen in het
regeerakkoord" die "op dit moment verder uitgewerkt" worden. Deze
contouren zijn in grote lijnen: EL&E als "het loket voor
innovatiemiddelen", prioriteit voor topgebieden, bezuiniging en
verschuiving van middelen, decentrale regie, innovatief inkopen
door overheden en verdere versterking van "het
Agfrofoodcluster."