• A
  • A
  • Nederlands onderwijs helemaal niet bergafwaarts

    - Het beeld leeft bij velen dat het met het Nederlandse onderwijs bergafwaarts gaat, ook in internationale vergelijkingen. Prestaties van leerlingen in het Nederlandse PO en VO zijn echter al jaren van hoog niveau, aldus UT-onderzoek. Tegelijk blijkt dat €1 miljard uitgaven aan onderwijsondersteuning nimmer gedegen geëvalueerd wordt op effect.

    De laatste jaren is het beeld ontstaan dat het met het Nederlandse onderwijs bergafwaarts gaat. Er bestaan internationale vergelijkingen waarin Nederland op sommige vakgebieden minder goed presteert. Maar volgens de Twentse onderwijskundigen Scheerens, Luyten en Van Ravens rechtvaardigen deze onderzoeken niet het algemene beeld dat het slecht gaat.

    Zij legden verschillende nationale en internationale studies over onderwijskwaliteit uit de laatste 15 jaar naast elkaar. In Europa scoren Nederlandse leerlingen nog steeds (ver) boven het gemiddelde. Dit geldt ook voor allochtone leerlingen. Mondiaal liggen de prestaties iets lager, mede door de hoge scores van landen als Japan, Singapore, Korea en Taiwan.

    Effect minder uitstroom naar het speciaal onderwijs?

    Kritiek in politiek en media op de kwaliteit van het onderwijs is vooral gericht op het voortgezet onderwijs. Maar juist daar hebben de onderzoekers geen significante achteruitgang van de onderwijskwaliteit gevonden. Binnen het PO richt de kritiek zich vooral op het rekenen en daar inderdaad een lichte achteruitgang te zien is.

    De cijfers wijzen ook op een (lichte) achteruitgang van de leesvaardigheid. Deze mindere prestaties kunnen het gevolg zijn van het feit dat in Nederland steeds minder kinderen naar speciaal onderwijs gaan. Opvallend is dat er in het Nederlandse onderwijs in vergelijking tot andere Europese landen extreem veel verschillende vormen van voortgezet onderwijs bestaan ('stratificatie'). Er zijn vooral veel opleidingen die direct tot bepaalde beroepen leiden. Bovendien moeten leerlingen al vroeg richtingkeuzes maken.

    Meestal zijn dit indicatoren voor slechtere prestaties en meer ongelijkheid. De hoge mate van stratificatie en selectiviteit in het Nederlandse onderwijs belemmeren doorstroming naar hogere vormen van voortgezet onderwijs en deelname aan het hoger onderwijs. Ten opzichte van andere landen met een sterk gedifferentieerd stelsel doet Nederland het nog relatief goed.

    1 miljard besteed zonder systematische analyses 

    Een punt van zorg noemen de ondezoekers de relatief grote autonomie van en in scholen. Zo moet volgens hen kritisch onderzoek worden gedaan naar de effectiviteit van onderwijsondersteuning. Hieraan wordt €1 miljard per jaar besteed zonder dat er systematisch evaluatie plaatsvindt.

    De reviewstudie 'Perspectieven op onderwijskwaliteit' is uitgevoerd door Jaap Scheerens, Hans Luyten en Jan van Ravens (allen onderzoekers van het onderzoeksinstituut IBR van de UT) met middelen van NWO.