"Het vormgeven vraagt de inzet van
velen. Het kabinet realiseert zich dat. Uitvoering geven aan het
rapport Veerman betekent dat er een veranderingsproces op gang moet
komen dat in het gehele hoger onderwijs, bij medewerkers op alle
niveaus, draagvlak heeft en tot acties leidt. Daar, in het hoger
onderwijs zelf, moeten de belangrijkste keuzes gemaakt worden."
Cenraal punt van aandacht is de
samenhang der dingen. Veerman bood een advies dat een coherent
geheel van acties en veranderingen beoogde. Zijlstra wil die
samenhang behouden, blijkt uit zijn brief, maar vreest ook dat een beroep
daarop een alibi voor uitsel of vertraging zou kunnnen zijn. "Die
samenhang zal ook bij de uitvoering van het rapport worden bewaakt,
zonder dat dit tot uitstel van keuzes leidt. Het is van groot
belang dat op korte termijn stappen worden gezet om het
Veerman-proces vaart te geven."
In het vervolgproces zal deze coherente
opzet verder uitgediept moeten worden. OCW brengt de komende
maanden daartoe een aantal documenten uit. "Twee complexe
onderwerpen zal ik bovendien de komende maanden in samenhang
uitwerken, te weten profilering en een bekostigingsmodel dat meer
stuurt op kwaliteit en missie. In de Strategische Agenda van juni
zal vervolgens de integrale agenda voor hoger onderwijs, onderzoek
en wetenschap worden gepresenteerd."
Raden van Toezicht
De borging van kwaliteit blijft punt
van aandacht, ook na de recente wijzigingen op dat terrein. In het
bijzonder wil OCW kijken naar mogelijkheden van bestuurlijke
ingrepen op het niveau van Raden van Toezicht "bij gerede
twijfel over de bestuurbaarheid van de
hogeronderwijsinstelling."
De onderwijskwaliteit wordt
zichtbaarder in het accreditatierapport, het tussentijds intrekken
van accreditatie wordt mogelijk, de positie van de examencommissie
wordt versterkt en ook als bij een opleiding alleen de examinering
niet aan de eisen voldoet, wordt de opleiding niet geaccrediteerd.
Niettemin zal het kabinet nagaan of er nog hiaten zijn in het
huidige stelsel. Het systeem van kwaliteitsborging en, meer
specifiek, de werking van het in- en externe toezicht op de
onderwijskwaliteit en de checks and balances in het stelsel, zullen
nader tegen het licht worden gehouden."
Human capital
roadmaps
"Samenwerking van hogescholen met
bedrijfsleven wordt onder meer bevorderd door de ontwikkeling van
samenwerkingsverbanden rond prioritaire thema's. Daarbij gaat het
om samenwerking tussen consortia van kennisinstellingen en
bedrijven. Begonnen wordt binnen de gebieden hbo-techniek en
hbo-landbouw en natuurlijke omgeving. Ook het valorisatieprogramma
van EL&I en OCW, en de aanbevelingen van de door alle partijen
gedragen Valorisatiecommissie (Veenman) zijn gericht op bevordering
van de samenwerking."
Bedrijven moeten zich ook
nadrukkelijker rekenschap geven van hun behoeften aan mensen met
hogere opleidingen. daartoe moeten zij 'human capital roadmaps'
gaan ontwikkelen en hanteren. "De inzet op economische topgebieden
vereist dat er in de toekomst voldoende talent voor deze gebieden
beschikbaar is. De topgebiedenaanpak moet daarom ook voorzien in
voldoende menselijk kapitaal. Het verbinden van het graduate
onderwijs aan de onderzoekszwaartepunten is daarbij essentieel. Het
bedrijfsleven kan hier met human capital roadmaps een belangrijke
bijdrage aan leveren."
De Open Universiteit wordt voor haar
verdere ontwikkeling en profilering ondersteund door "een
(internationaal samengesteld) panel van experts die het
concept-instellingsplan van de OU voor de jaren 2011-2015 gaat
beoordelen."
Geploegd veld
Vanuit het HO zelf klinken nog weinig
enthousiaste reacties. De HBO-raad noemt het niet erg realistisch
om eerst drie jaar te bezuinigen en dan tegelijk allerlei
nieuwe en hogere eisen en ambities af te kondigen. "Ook de
hogescholen willen een fikse kwaliteitsverhoging en meer
differentiatie. Wij voelen ons daarin gesteund door dit kabinet. De
onderwijsintensiteit moet omhoog en hogescholen moeten zich meer
profileren. Met het kabinet willen we het hbo aantrekkelijker maken
voor vwo-ers, meer professionele masteropleidingen en meer aandacht
voor praktijkgericht onderzoek. Dit is allemaal niet mogelijk
zonder realistische financiering. Het kabinet levert die niet."
VSNU-voorzitter Sijbolt Noorda kiest
een vergelijkbare lijn, zij het met een voetbalmetafoor. "Het
kabinet kan niet enerzijds ambiteuze plannen omarmen en
tegelijkertijd de komende drie jaar honderden miljoen op het hoger
onderwijs bezuinigen met de belofte dat daarna weer te investeren.
Alsof je besluit het voetbalveld te ploegen vlak voordat de
wedstrijd begint."
De keuze voor selectie is opvallend afwijkend van het
rapport Veerman, noteert ht ISO kritisch. "Dit is niet de manier om
de student op de juiste plek te krijgen. Zoals het rapport Veerman
ook aandraagt zijn matchingsgesprekken hiervoor het juiste middel."
Bij een matchingsgesprek bespreekt een opleiding met toekomstige
studenten of deze opleiding voor die studenten de juiste keus is en
juist 'hierdoor is een enorme kwaliteitsslag te maken en kan een
student een betere keuze maken. Dit kan de schatkist miljarden
opleveren. De staatssecretaris wekt nu onterecht de indruk dat de
instelling beter kan kiezen dan de student zelf."