"Bij die 18 miljard [aan bezuinigingen] staat onderwijs er
buiten. Er wordt niet bezuinigd op het onderwijs om dat bedrag te
halen." Wel worden binnen de sector bedragen verschoven, zodat
sommige posten toch een plus kunnen krijgen, aldus de minister van
Financiën tijdens zijn
gesprek met de studenten na zijn lezing over duurzaamheid en de
financiële sector op Avans Hogeschool.
"Dat er geen bezuiniging komt op het hele onderwijs, dat is een
geschenk uit de hemel. Andere sectoren moeten echt fors inleveren
en dat is ook verantwoord vind ik, hoe vervelend dat ook zal zijn."
Dat er toch binnen het onderwijs gesneden wordt, komt niet vanwege
de financiële druk uit het regeerakkoord, onderstreepte De
Jager.
"De onderwijsspecialisten wilden bij die '0' bij de
bezuinigingen niettemin op verschillende posten wel extra uitgaven
realiseren. Dat kon ook, vond ik. Zij hebben daar zelf de ruimte
voor gemaakt. Die collegegeldmaatregel voor langstudeerders hebben
ze zelf bedacht, zodat er op andere posten meer geïnvesteerd kon
worden."
De Jager beargumenteerde daarom dat de interne
verschuivingen binnen de onderwijsuitgaven voor de staatsschuld en
de tekortreductie eigenlijk niet relevant waren. De
collegegeldverhoging had feitelijk geen betekenis voor dat waar het
hem om gaat. "Voor mij had die maatregel niet gehoeven, hoor. De
onderwijsspecialisten kwamen er zelf mee, zodat er meer ruimte kwam
om te herschikken in de uitgaven. Mij levert die maatregel niets op
voor het tekort. Netto blijft het hetzelfde."
Grosso modo
In de Kamer
hoorde men natuurlijk op van deze budget-technisch heldere en
ook zuivere redenering. Immers, het kabinet had de noodzaak tot
besparing over de hele linie als 'jammer maar helaas' eerder wel
naar voren gebracht als argumentatie. De Jager neemt echter geen
woord terug van zijn betoog bij Avans. Hij onderstreepte tegenover
de Kamerleden: "Ik heb gezegd wat ik heb gezegd."
De minister gaf aan, dat hij primair sprak -ook tegenover de
HBO-studenten in Breda- over het macrobeleid en macrobeeld van de
overheidsfinanciën. In dat opzicht was zijn analyse van de
langstudeermaatregel als onderdeel van het gehele pakket van het
kabinet te beoordelen. Hij vond niet dat hij specifiek 'ging'
over de invulling en concretisering van de maatregelen bij de
verschillende vakdepartementen. Dat was in dit geval een zaak van
staatssecretaris Zijlstra.
Aan de inhoud van zijn woorden en analyse had De Jager daarom
niets toe te voegen of af te doen. "Ik neem geen afstand van wat ik
heb gezegd." De weergave van zijn betoog door ScienceGuide gaf hem
daar ook geen reden toe. Deze was feitelijk correct en hij erkende
dat hij "grosso modo" gesproken had zoals door
ScienceGuide genoteerd. Er stond wat er stond. Het was
geen interview geweest of een vraaggesprek, waarin hij letterlijk
zou worden aangehaald en daar had hij geen probleem mee.
Met één mond
Staatssecretaris Zijlstra meldde de Kamer dat hij niet vond dat
het betoog van minister De Jager iets anders inhield dan de
verdediging die vanuit OCW tot dan toe geklonken had over de
langstudeermaatregel. De regering spreekt ook hier met één mond,
bezwoer hij. Om binnen de onderwijsuitgaven ruimte te scheppen voor
extra investeringen moest bij de actuele begrotingsproblemen nu
eenmaal geschoven worden.
Dit bracht D66 ertoe door te vragen. Als de langstudeerboete nu
eens beduidend minder zou opleveren dankzij een (gewenst)
gedragseffect bij de studenten, zou dan ook de investering in het
hoger onderwijs niet veel magerder uitvallen? De bewindsman wilde
daar niet op in gaan, want dat leek hem een 'als dan vraag' waar
het nu niet over zou moeten gaan. Jasper van Dijk diende -zoals op
ScienceGuide al
gepubliceerd- een motie in, waarin hij de intrekking van de
langstudeerboete verlangde. "Steun hebben we alvast van de minister
van Financiën."