Simon Verwer begon aan de VU met Franse taal en letterkunde.
Ging aan de UvA dieper en breder dankzij Europese Studies samen met
Frans. En in jaar 3 van zijn studie moesten daar Voltaire en Sartre
bij komen. Hij ging toen dus ook filosofie studeren, na een half
jaar aan de Sorbonne. Twee van zijn drie masters heeft hij cum
laude gedaan inmiddels. Die in het Frans nog niet en dat had wel
enige consequenties. Maar daar over later.
"Bij de Gamma werken dat was echt leuk hoor. Twee avonden en de
zaterdag als scholier, was een mooie tijd. Ik bleek een talentvolle
hang en sluit manager, daar had ik bij wijze van spreken
kunnen blijven hangen. Of ik beter verdiende dan nu als leraar via
Eerst de Klas? Ik weet het niet meer. Mijn leerlingen van nu
verdienen per uur €3,50 bij de Digros. Daar schrok ik wel van."
Vechten voor je college
De ScienceGuide Student van dit academische
jaar van ISO, LSVb en ScienceGuide samen noemt zich "nogal
talig als filosoof" en daar is geen woord Frans bij. Simon vertelt
over vechtpartijen aan de Sorbonne, zijn adviezen aan Ahold over
het boeien en binden van vakkenvullers en de bassist George in
Parijs. "Het is het ultieme cliché. Maar Sartre zat in van die
jazzclubs te roken in zijn grote tijd en ik daar ook zitten. Zo
leerde ik George kennen, dat heeft de meeste indruk op me gemaakt
toen."
De roeping tot het leraarschap kwam niet aan de Sorbonne. Met
zijn Erasmus-beurs ging Simon alleen maar kennis opzuigen, in alle
vakken waar hij tijd voor vond. Het zat alleen niet mee. "Twee van
de zeven maanden werd er gestaakt. Met fysiek geweld werden de
colleges verhinderd als dat moest. Dan kwamen jongens met capuchons
uit de banlieu in groepjes de zaak kort en klein slaan, erg heftig
was dat. Men protesteerde tegen flexibiliseringen van de
arbeidsmarkt en sinds mei '68 moet je dan coûte que coûte
de Sorbonne plat leggen."
De Erasmus-studenten groep wilde toch graag lessen volgen. De
docent die ze college gaf, moest dat bezuren. "Een jongen kwam
binnen en begon de tafels weg te halen uit het lokaal. Toen die
docent bezwaar maakte begon hij hem te slaan. We hebben toen
gevochten, ik ook."
"Ja natuurlijk was die tafel een symbool. We hadden het over
Molière en zijn toneelstukken. En dan komt die jongen binnen en wil
niet dat wij college krijgen. In de bibliotheek zijn toen zelfs
boeken verbrand. Het was een hele rare sensatie dat te beleven.
Hier hadden Foucault en Sartre rondgelopen en ik ging op de vuist….
Absurdistisch toneel, Molière had er wel raad mee geweten."
Staartdelingen in het Spaans
Toen Simon zijn masters filosofie en Europese Studies had
gehaald, wilde hij echt ervaren wat het is Europeaan te zijn. "Je
moet naar de andere werelddelen gaan om dat pas helemaal te voelen!
Zo kwam ik in Peru, over de Andes naar de Amazone in een
onderwijsproject. In Iquitos ging ik op een basisschool
rekenles geven, in het Spaans, je moet wel. Dat valt nog niet mee,
zo staartdelingen uitleggen aan een klas vol kinderen uit een
stadje aan de Amazone dat alleen te voet of over de rivier te
bereiken is. Mijn lijfspreuk in de school was tienes que
contar: 'Je moet gewoon tellen!'
In een volgende projectklus vol Excelbladen voor de
herinrichting van de bekostiging van de UvA - wie zou daar niet een
rekenleraar te Peru en Frans filosoof voor aantrekken? - kreeg
Simon een advertentie uit de Volkskrant onder de neus. "Mijn
attente vader mailde 'is dat niet wat voor jou? Eerst de Klas.'
Maar ik werd ook getrokken door Shell, mij broers zitten daar en
één van hen leidt hun basisschool in Maleisië."
Roeping loont?
Toen hij solliciteerde naar een docentenplek voor WO-studenten
via Eerst de Klas, moest Simon een essay schrijven waarom hij dat
eigenlijk wilde. "Je moest wel echt moeite doen. Dat sprak mij aan.
We moesten bij de UU een hele dag tests doen op de computer en het
leiderschapsprogramma van het project helpen invullen. Slimme vorm
van uittesten is dat zeg…"
Uiteraard stonden OCW en de scholen te juichen om de jonge
academici die al in hun studie de klas in wilden. Roeping loont?
Nou, niet helemaal. "Ik had inmiddels mijn twee masters, maar Frans
nog niet. Dus mocht ik in dat tekortvak geen les geven. Sorbonne of
geen Sorbonne. Filosofieles geven mag wel. En dus mag de school mij
indirect nog vragen Frans te geven. Ik geef nu les in
Noordwijkerhout, leer Havo 3 leerlingen nadenken. Zo mag ik dan ook
Frans geven. We hebben grote tekorten, maar de regels gaan voor de
leerlingen. "
"Ik was niet de enige: een topstudente biomedische wetenschappen
uit onze groep moesten een extra route via tweedegraads
hbo-opleidingen doen om natuurkunde te mogen geven. Haar
deficiëntie 'quantummechanica' zouden ze binnen dat vak alleen niet
kunnen geven op scholen. Omdat dat buiten het curriculum van de
klassen daar viel. Hahaha, echt een probleem voor een filosoof om
zich in te verdiepen!" Je moet echt willen om bij zo'n regelneverij
nog steeds les te willen geven, kortom.
Een snelle leercurve
"OCW had haast en zo konden wij al in januari beginnen met
lesgeven. Iedereen weet dat je dat moment liever niet kiest met
pubers die net gewend zijn aan hun klas. Voor ons als 'Eerst de
klas' docenten was het… …nou, ik zeg maar bevorderlijk voor een
heel snelle leercurve."
De jonge docenten met hun master en hun drive werden zo
rücksichtslos op zichzelf teruggeworpen. Gelukkig vormde
de startgroep een soort gezworen bende, een learning
community. "Jonge docenten gaan er aan, in grote getale. Omdat
ze eenzaam zijn en niemand hebben of nog niemand kennen met wie ze
dat kunnen delen. Hun collega's zien dat niet, denk ik. Wij hadden
elkaar. Ik belde Take als ik echt vloekend me af vroeg 'waar doe ik
dit voor?'"
Simon werd in een oud handenarbeid lokaal met zichzelf
geconfronteerd. Die kale ruimte had een U van tafels waar de
studenten aan zaten. "Net een vergaderzaal, vreselijk. Die middag
ging het niet. Ik heb in totaal zes leerlingen uit mijn klas
gestuurd in de afgelopen jaren. Alle zes die middag. Ja natuurlijk
is dat onmacht. Een nederlaag. Het lukt je niet. Toen ik om vijf
uur naar het fietsenhok liep zag ik dat mijn band lek geprikt was….
@&$%#!!"
Take werd gebeld, relativering en moed voor morgenochtend
hervonden. Het geheim van de diversiteit van de groep en de
interdisciplinariteit van 'Eerst de Klas' sleepte ook Simon Verwer
er doorheen. "Filosoferen en leren denken met pubers in Havo 3 gaat
niet vanzelf, hè?" Juist daarom leert hij er zelf het meeste
van.
Leraarschap verdient een verrijkt imago
Deel van het geheim is de grote groep bedrijven die 'Eerst de
Klas' met kracht ondersteunen. Siemens CEO Ab van der Touw vertelde
er ScienceGuide recent al gloedvol over.
Simon leerde ook daar veel over Simon. Niet alleen niet opgeven
als je na de Sorbonne van regelneefjes geen Frans mag geven bij een
schreeuwend tekort. Hij leert vooral ook van het vertalen van zijn
expertise als docent naar cruciale vragen van bedrijven. "Shell
bouwt aan toekomstscenario's over energie en economie. Het
energievraagstuk is iets waar juist filosofen mee bezig moeten
gaan, dat vinden zij ook. Het oprekken van die bètahoofden is iets
dat ook zij wel nodig vinden."
Met een chemicus en natuurkundige bouwde de 'Franse filosoof'
aan een programma voor jongeren over de fundamentele vragen van de
energieproblematiek om te leren snappen hoe dat vraagstuk in elkaar
steekt. "Voor 14-15 jarigen is dat bedoeld als extra verdieping
rond hun pakket- en toekomstige studiekeuze. Ze vroegen bij Shell
toen of ze zo'n module niet ook mochten inzetten als intro voor hun
eigen nieuwe medewerkers. Dat is het soort meerwaarde van het werk
van een docent waar het bij 'Eerst de Klas' om gaat. Het
leraarschap verdient een verrijkt imago en wij zien in ons project
dat dat ook kan."
Zulke docenten zijn er natuurlijk altijd geweest. Iedereen kent
hun namen. "Meester Bartels uit Alkmaar", roept Simon meteen. "Goed
onderwijzen is een kunst en hij was zo'n artiest. Het verhaal van
de boze wolf. Je hing aan zijn lippen. Klasgenoten van toen noemen
dat voorbeeld ook nu nog. Weet je, leerlingen willen wel, maar hun
ambitie verdwijnt ook snel als niemand die wekt en voedt."
Ambitie waar het Simon niet aan ontbreekt. En dus gaat hij
verder. Er ligt een promotieonderzoek dat hij indiende over
filosoferen in de klas, internationaal vergeleken. Wat werkt, waar,
waarom, hoe? Zo'n promotieonderzoek blijkt hij combineren met het
leraarschap. Vier dagen in de week staat hij daarom nog steeds voor
de klas bij zijn leerlingen in Noordwijkerhout.
Pure magie
Witte donderdag, de dag van het gesprek met ScienceGuide
- en van de overval mede namens ISO en LSVb op Simon met het
nieuws van zijn huldiging vandaag op 26 april op OCW om 17u - had
Simon op school nog een leermoment beleefd. "Magie!" straalt hij.
"Je voelt de drukte van de paasvakantie in die pubers en dan kom
jij les filosofie geven….poeh. Een jongen wilde weten wat dat
nou is, je geweten."
Verhalen over Popper doen het dan toch niet genoeg, lacht Simon.
"Die jongen zegt 'Het geweten dat is toch dat je dingen fout doet
en je weet als het goed is?' Ik vroeg: 'Wat is fout in deze les?
Hoe weet je dan dat je geweten werkt?' Nou, dat ging vanzelf aan
als je fout zat, zei hij. Dat zijn we gaan testen dus. Hij moest
zijn etui door het lokaal smijten, foute boel dus."
"En wat gebeurde er?" vraagt Simon. "Alle kinderen keken naar
die jongen. Niemand naar die vliegende etui. Er gebeurde niets.
'Hij staat op stand-by, mijn geweten' concludeerde hij. De anderen
vonden dat slap. Het proefje was volgens hen fake. 'Zo werkt het
natuurlijk niet. Nu mocht het. Dat is niks!'"
"Pure magie", zegt Simon. Eerst in de klas en dan het geweten
van het onderwijs in Nederland.