• A
  • A
  • Frank Vandenbroucke naar UvA

    - De Vlaamse toppoliticus Frank Vandenbroucke krijgt de Den Uyl-leerstoel aan de Universiteit van Amsterdam. Hij gold als de intellectuele leider van de Europese onderwijsministers en was in 2009 gasthoofdredacteur van ScienceGuide. Een portret van een gedreven en hoogwaardige 'public intellectual'.

    Als bijzonder hoogleraar op de Den Uyl-leerstoel zal Vandenbroucke zich gaan richten op sociale ontwikkelingen in Europa. De rol die de Europese Unie tegenwoordig speelt in het sociale beleid van de lidstaten en zou moeten spelen en welke opvattingen over sociale vooruitgang daarin aan bod komen, zijn de hoofdpunten waar Vandenbroucke zich op wil richten. 

    Anders is het slechts praat

    Dat hij hiervoor gevraagd is, pleit voor de UvA. Want als minister van Onderwijs en Werk was deze vice-premier van Vlaanderen een witte raaf in de Europese politiek: hij was als het ware Marja van Bijsterveldt, Halbe Zijlstra en Henk Kamp in een. Zelf zei hij tegen ScienceGuide daarover: "Toen het mogelijk werd bij de Vlaamse regeringsvorming die bevoegdheden bij elkaar te voegen, vond ik de kans dit te doen wel erg aantrekkelijk. Het is zo een originele combinatie waarin alle talentbeleid en de aansluitingsvragen tussen opleiding en arbeid in één hand zijn gekomen. Dat sluit aan op mijn fundamentele betoog voor een gelijke kansen beleid. Anders is dat betoog ook slechts praat."

    Zijn benoeming aan de UvA heeft een aantal erg aardige aspecten. Bijvoorbeeld; toen hij als minister de gasthoofdredacteur van ScienceGuide was -precies twee jaar geleden in april 2009- reageerde Vandenbroucke enthousiast over de benoeming van de Leidse oud-rector Douwe Breimer aan de KU Leuven. "Zonder delicate uitspraken te doen over de samenstelling van raden van bestuur, denk ik dat dit uit de muren breken is op een manier die gewoon goed is. Misschien doen onze universiteiten dat nog niet zo gemakkelijk omdat ze eerbiedwaardige instituten zijn met lange tradities."

    "Dit kan niet bij wet, decreet of besluit. Het is echt een kwestie van cultuur. Ik ben er wel voor om het parochialisme achter ons te laten. De Nederlands-Vlaamse samenwerking heeft zeer veel potentieel dat nog niet benut wordt. We hebben een gemeenschappelijke taal, nabuurschap, een stukje gemeenschappelijke geschiedenis zelfs. Toch is die samenwerking er vaak niet. We kijken vaak de andere kant op."

    Als onderwijsminister blonk hij door de combinatie van visionair beleid met krachtdadig optreden als wetgever. In Nederlandse termen verenigde hij de beste kenmerken van Deetman en Van Kemenade in zich. U leest hier het indringende vraaggesprek dat Vandenbroucke hield met ScienceGuide over zijn visie op hoger onderwijsbeleid. "Middelmatigheid is geen gelijke kansen."

    Bazaar van onbewezen reputaties

    Dat hij bij de UvA terecht komt heeft nog een aardig aspect. Hij heeft als de intellectuele aanvoerder van het Europese HO-discours zich zeer sterk gemaakt voor de gezamenlijke introductie van een serieus, multidimensioneel rankingssysteem voor alle 47 lidstaten van de EU en het Bologna-bestel. Op de grote HO-conferentie in Leuven wist hij de verdeeldheid hierover te doorbreken en de cruciale stap vooruit te zettten. U-Map is hier onder meer het gevolg van.

    In de aanloop van die summit recenseerde Vandenbroucke daarom het nieuwste boek van U-Map ontwerper Frans van Vught, Mapping the Higher Education Landscape. In een stuk op ScienceGuide zei hij daarover onder meer: "Het alternatief voor het niet zelf in de hand nemen van een stelsel van classificatie en ordening is dat je overgeleverd bent aan rankings als van Shanghai of de Times Higher. Je ondergaat dat, of - erger nog - er ontstaat een 'bazaar van onbewezen reputaties' waarbij handige marketeers winnen."

    Hét voorbeeld voor de U-Map was toen al de CHE-rankings in Duitsland. Deze hebben zich inmiddels sterker Europees geévolueerd. In de meest recente editie bleek dat de UvA, Vandenbroucke's nieuwe werkgever, in de Europese topliga zit.

    Een fundamenteel scharnier

    De conferentie in Leuven was het hoogtepunt van Vandenbroucke's werk voor het HO-bestel. De uitkomsten waren optimaal. Ter plekke zei hij tegen ScienceGuide daarover: "Deze Leuven-verklaring is echt een fundamenteel scharnier voor de komende 10 jaar. In de afgelopen maanden is er weer beweging in gekomen, die taakspanning is terug! Deze Leuven-verklaring heeft daardoor nu alles in zich wat we nodig hebben: een goede stocktaking en nieuwe duidelijke doelstellingen.

    We hebben de sociale dimensie beter gedefinieerd, maken een duidelijk signaal over de publieke investeringen en we zijn scherp op het punt van de versterking van de mobiliteit in het hoger onderwijs. De 20% doelstelling bij de mobiliteit van studenten in Europa is een duidelijk doel, waarop we kunnen worden afgerekend!"

    Met gevoel voor humor prees hij het vermogen van zijn collegaministers tot reflectie en zelfkritiek: "De verklaring is trouwens ook zelfkritisch waar wij nog niet alle aspecten van 'Bologna' hebben gerealiseerd. En dat is heel wat voor politici…. Heel dit 'Bologna proces' is eigenlijk als fietsen. Je moet blijven bewegen om vooruit te komen. Anders val je om."

    Stiekem college geven namens de Koning

    De voorbije tijd was politiek een beetje een woestijn voor de oud-bewindsman. Zijn eigen partij koos voor een meer populistische toon en zette hem opzij. In november 2009 werd hij tot Minister van Staat benoemd. Op dit moment is Vandenbroucke nog politiek actief als Senator in het Belgisch parlement. Dat leidde tot een unieke bijbaan achter de schermen. Hem werd gevraagd in stilte een opzet te maken voor een nieuwe staatsfinanciering die de problemen tussen de taalgemeenschappen en deelstaten van België in één klap zou wegnemen. Daarmee zou Koning Albert de impasse in de kabinetsformatie kunnen doorbreken. 

    Hij stelde een stuk op en gaf in het diepste geheim een spoedcursus aan de politieke top van België voor een 'highlevel groep' uit de verschillende partijen. Hij had daartoe min of meer in zijn eentje een financiële en bestuurlijke opzet geformuleerd voor een nieuwe, federale staat. Vandenbroucke presenteerde daarin een uitgewerkte aanpak: hoe zouden de wetgeving en de hervorming van de staat concreet uitgewerkt moeten worden?

    Vandenbroucke's legendarische dossierkennis en economische modellenvernuft resulteerde in een pakket, dat 'De Standaard' in handen viel. Het document leest u hier. Het mocht overigens niet baten. De formatie zat nu eenmaal niet vast op rationele, politiek berekenbare gronden. BHV overtroeft elke analyse.

    Een brede loopbaan in wetenschap en politiek

    Vandenbroucke bekleedde verschillende ministersposten in de federale regering van België. Hij was achtereenvolgens Vice-Eerste Minister en Minister van Buitenlandse Zaken (1994-1995) en Minister van Sociale Zaken en Pensioenen (1999-2003), en Minister van Werk en Pensioenen (2003-2004). In de Vlaamse deelstaat was hij van 2004 tot 2009 Vice-minister-president en Minister van Werk, Onderwijs en Vorming. Ook is hij partijvoorzitter geweest van zijn sociaaldemocratische partij, waar hij groot respect won door af te treden toen een corruptieschandaal van zijn voorgangers onthuld werd.

    Vandenbroucke studeerde Economische Wetenschappen aan de K.U Leuven en Economie in Cambridge. Hij promoveerde in Oxford op het proefschrift 'Social justice and individual ethics in an open society. Equality, responsibility and incentives'. Op de K.U. Leuven is Vandenbroucke inmiddels zelf gasthoogleraar in de vakken Europees sociaal beleid en economische analyse van sociale problemen. Tevens is hij gasthoogleraar aan de Universiteit Antwerpen en de Vrije Universiteit Brussel.


    Gerelateerd nieuws:
    1 september  Kabinet eert Joep Lange
    1 september  Gecontroleerd ruimte geven
    28 augustus  Bussemakers staanplaats
    22 augustus  UMC's grote bron van kennis
    22 augustus  NVAO waarschuwt universiteiten
    22 augustus  Lerende docenten gezocht