Het hoofd van Thomas More ligt op het hakblok. Op 6 juli 1535
gebeurde dit al eens. De kanselier van Engeland werd een martelaar,
omdat hij de politiek-religieuze huwelijkscapriolen van zijn koning
en jeugdvriend Henry VIII niet met zijn geweten kon verenigen. Zo
werd Engeland protestants en een katholieke Pabo kreeg eeuwen later
de naam van deze schrijver, politicus, humanistisch katholiek en
vriend van Erasmus, en dat in de stad van diens universiteit.
Nu moet OCW beslissen of Thomas More opnieuw zijn hoofd
verliest. Halbe is even koning Hendrik. Want de visie op de
toekomst van deze kleine opleiding gaat die van heel het
post-Veerman hoger onderwijs meebepalen. Voorlopig is het
perspectief somber. Er ligt een plan en een draagvlak in het
relevante werkveld en de stad Rotterdam, maar OCW zegt: "het mag
niet van de WHW."
Pabo's profileren à la Veerman
Het plan is simpel: de Pabo's in de Randstad zouden voortaan
bestuurd moeten worden door hun afnemers, de scholen in de
grootstedelijke omgeving. In Amsterdam, Rotterdam en Utrecht was
men al een eind op streek deze vorm van differentiatie en
profilering van het HBO te realiseren. Ook in Almere en bij
Inholland-vestigingen zag en ziet men veel in dit toekomstbeeld. De
combinatie Leiden-Rotterdam werd daarbij het proefstation en de
verkenner met de meeste durf, toen de Thomas More Pabo van de
Hogeschool Leiden heringericht moest worden.
De Leidse hogeschool wil zich à la Veerman gaan concentreren en
de Rotterdamse outlet met het lokale werkveld samen
verzelfstandigen tot zo'n nieuwe Randstad-Pabo. De grote
RK-onderwijskoepel in de havenstad zag de kwalitatieve voordelen
voor het lokale onderwijs duidelijk voor zich. Zo kan een educatief
kenniscentrum ontstaan waarin zijn opgenomen haar 57 scholen,
gezamenlijke diensten en management, een eigen
HBO-opleidingsinstituut en de daarin opgenomen lectoraten en
onderzoeksactiviteiten. Waar het particulier bedrijfsleven vaak
over praat, zou in deze stad concreet verwezenlijkt worden door het
confessioneel onderwijs. En de grote scholenkoepels elders in de
grote steden zouden vervolgens de kunst hiervan snel afkijken en
noodlijdende Pabo's van andere HBO-instellingen kunnen
overnemen.
OCW blokkeert herschikking
Zodra OCW hier lucht van kreeg, klonk een krachtig 'njet'. Eerst
werd gezegd dat zulke basisscholen toch geen HBO konden organiseren
en managen. Toen de RVKO een krachtige club bleek te zijn met 57
scholen, €80 miljoen budget - daarmee groter dan vele hogescholen -
en een bestuur op hoog niveau, inclusief een oud-wethouder
onderwijs van Rotterdam, kwam een ander argument op tafel. "Het kan
niet. In het HO-stelsel van de WHW kunnen er geen nieuwe
instellingen bij komen." Minder WO of minder HBO mag wel, meer mag
niet.
Deze interpretatie van de WHW staat nu in het brandpunt van de
strijd. En de consequenties hiervan zijn zeer groot. Krijgt OCW
gelijk dan kan de invoering van Veerman alleen maar leiden tot
verdere schaalvergroting. Herschikking en nieuwe profielen kunnen
bestuurlijk dan alleen tot minder diversiteit en grotere eenheden
voeren. Ontvlechtingen van instellingen tot nieuwe, geprofileerde
kenniscentra worden dan door OCW op formele gronden verboden.
Grabbelton van willekeur
Grootste potentiele slachtoffer van deze beleidslijn zou de
Hogeschool Inholland kunnen blijken te zijn. "Dit is de testcase,
het proefstation voor iets heel anders lijkt het wel," zegt een
HO-topbestuurder tegen ScienceGuide. "Onder het mom van
'stelseldoelmatigheid' wordt een grabbelton van willekeur
opengetrokken." Want de OCW-lijn zou bijvoorbeeld Inholland dwingen
tot immobilisme evenals de lerarenopleidingen en zorgacademies van
MBO/HBO/UMC's die op verschillende plaatsen in het hoger onderwijs
in ontwikkeling zijn. Deze ontwikkelingen om de tekorten aan
personeel en aan een aantrekkelijk loopbaanbeleid creatief op te
vangen, zouden verlamd worden in hun nieuwe mogelijkheden op basis
van Veerman.
Doelmatigheid wordt gezien in termen van concurrentieverbod,
onderstrepen de experts op dit terrein tegenover
ScienceGuide. Men noemt dit "wel heel opvallend
onliberaal." De noodzaak van nieuwe
leerlijnen, inhoudelijke kracht van opleidingen en hun
profielen blijven daaraan ondergeschikt. "Zo kun je 'Veerman'
natuurlijk wel op je buik schrijven, als zulk formalisme
domineert."