Als voormalig leidinggevende binnen Defensie heeft Ton Strik
verschillende rampgebieden van dichtbij meegemaakt. Hij was in
Pakistan vlak na de aardbeving. Hij was betrokken bij hulpverlening
in New Orleans na 'Katrina'. "Er zijn 500 academische masters in
humanitaire hulpverlening. Studenten lezen dikke boeken, schrijven
een mooi concept en dan komt er een tsunami….. Wat doe je dan?"
Medewerkers van hulpverlenende NGO´s in de hogere
managementfuncties zijn uiteraard veelal academici. Maar ook in de
lagere managementfuncties tref je hen aan. Een
verhouding die niet klopt aldus Strik. ''In elke bedrijfstak zit
een hele normale opbouw van verschillende niveaus, maar bij de
humanitaire hulpverlening is dat niet het geval. Stenden richt zich
daarom op dat middenblok van de HBO-er."
Omgaan met leven en dood
Op dit moment is er in heel de wereld nog geen hogere
beroepsopleiding in de humanitaire hulpverlening vertelt Strik.
"Het wordt nog heel erg als een roeping gezien. Dat is het ook,
maar het is ook gewoon een vak." Op dit moment wordt er op Stenden
al een minor Humanitarian Assistance Management aangeboden, maar
het is de bedoeling op termijn ook een volledige opleiding vorm te
geven.
Een belangrijk aspect van een dergelijke studie zit hem volgens
Strik in de voorbereiding van jonge professionals op het werken in
een rampgebied. "Het kunnen omgaan met dood en leven en met
zelfredzaamheid" en "het afstand kunnen nemen van bepaalde
situaties". Strik geeft het voorbeeld van hoe er in het leger met
Posttraumatische Stress Stoornissen (PTSS) wordt omgegaan.
"Het uitvalpercentage bij medewerkers van NGO's is heel hoog."
Er moet dus in een vakopleiding als Humanitarian Assistance
Management ook aandacht komen voor het psychische aspect van werken
in een rampgebied vindt Strik.
Helicopter met Brad Pitt in plaats van
gewonden
"Je moet ook wel dingen van je af kunnen zetten in dit werk. Als
je te zeer focust op dat ene kind dat ligt te sterven, dan loop je
het risico dat je 50 anderen niet meer kunt redden." schetst de
Stenden-lector de werkelijkheid van een vluchtelingenkamp. "Dan
word je zelf een probleem in plaats van dat je anderen helpt" Ook
een bepaalde mentale hardheid is dus wel gewenst en die leer je
niet in een academische master is Strik van mening.
Naast mentale hardheid is logistieke organisatiekwaliteit en
leidinggeven ook een vereiste waar het in de humanitaire
hulpverlening nogal eens aan ontbreekt. "Met een theoretische
opleiding heb je wel het plaatje, alleen in de praktijk is het
altijd anders. Je krijgt in zo'n master wel de goede concepten
geleerd, maar het blijft vooral een theoretische exercitie."
En dat het in de praktijk altijd weer anders loopt dan wat de
theorie leert, daar heeft Ton Strik genoeg voorbeelden van. "Toen
ik in Pakistan was, was het een dagelijkse uitdaging om de weinig
beschikbare helicopters goed in te zetten. Op een dag komen er twee
helikopters aan in het vluchtelingenkamp. Uit de één kwam Brad Pitt
en uit de ander Angelina Jolie. En dat terwijl je met die
helikopters ook gewonden kunt vervoeren, voedselpakketten kunt
brengen of wat dan ook. Ik weet, ze zijn ambassadeurs (van de
VN-vluchtelingenorganisatie - red.) en ze trekken in korte tijd het
broodnodige geld aan. Maar je staat toch raar te kijken. Hoe ga je
met zo'n situatie om?"
Wanneer wordt humanitaire hulp,
ontwikkelingshulp?
Hoewel er bij sommige NGO's zelf, maar zeker niet bij alle, nog
terughoudend wordt gereageerd op de onderwijsplannen van Stenden,
is er vanuit andere hoeken genoeg draagvlak. "Vanuit bijvoorbeeld
Buitenlandse Zaken en andere instanties is men geïnteresseerd en
bereid onze opleiding te ondersteunen. De hele infrastructuur voor
een dergelijke opleiding zelf opbouwen is zeer kostbaar, dus is het
verstandig als wij gebruik kunnen maken van hun
voorzieningen. Zoals het Mine Awareness Centre in Reek. Ik vind dat
iedereen die iets in de humanitaire hulpverlening wil gaan doen,
daar minimaal één keer naar toe moet."
Strik legt voor de duidelijkheid nog maar eens uit dat ook de
studie binnen het lectoraat zich specifiek richt op de humanitaire
hulpverlening en niet op ontwikkelingshulp. Een wezenlijk verschil
maar de verbinding is minstens zo belangrijk.
"Wanneer gaat humanitaire hulp over in ontwikkelingshulp?
Wanneer draag je de verantwoordelijkheid weer over aan de bewoners
zelf? Er is een gebied in de bergen in Pakistan waar de VN nu al 35
jaar eten brengen! In die lange periode moet er toch iemand zijn
die zich er over heeft gebogen en er een oplossing voor bedenkt.
Een professionele hulpverlener zou die persoon kunnen zijn."
Nergens ter wereld
"Meerdere partijen zijn bereid met Stenden te praten over de
invulling van de opleiding. Als je zo'n idee hebt wil je gelijk aan
de slag, maar de realisatie daarvan gaat soms langzaam", zegt Ton
Strik. Het liefst zou hij direct beginnen met de
opbouw van de opleiding. Want er is duidelijk behoefte
aan naast de reeds bestaande master en academische opleidingen.
Stenden bereidt zich voor een opleiding aan te bieden waarin juist
praktijk en theorie met elkaar worden gecombineerd.
De vraag is dan wel of er, afgezien van de
kwaliteit, daadwerkelijk behoefte is 'in de markt'
aan een extra opleiding. "Dat is bij de opleiding Humanitarian
Assistance Management zeker het geval, want er is nergens in
de wereld een HBO-opleiding op dit gebied." Maar waarom zou deze
opleiding er dan juist bij Stenden moeten komen? Welk profiel
van de hogeschool biedt dit zwaartepunt de ruimte? "De
opleiding Humanitarian Assistance Management sluit goed aan bij de
missie en visie van Stenden. Zij past prima in ons concept van
internationalisering van het onderwijs".