De zorg is ingegeven door een gevreesde optelsom van ingrepen
van de SF-afschaffing in de masterfase, de langstudeerboete,
beperkingen en andere selectievormen die studenten zouden kunnen
afschrikken. Men wil ook nadrukkelijker betrokken worden bij de
invulling van dit sort beleid en bij de uitwerking o het niveau van
het stelsel, de sectoren en de instellingen.
Integrale agenda nodig
"Het bedrijfsleven maakt echter wel zich zorgen over de effecten
van verschillende maatregelen (sociaal leenstelsel in de
masterfase, collegegelddifferentiatie) op de bétatechnici. VNO-NCW
en MKB-Nederland pleiten er, evenals de topsectoren, voor om op dit
terrein een integrale human capital agenda vorm te geven waaraan
ook het bedrijfsleven een bijdrage kan leveren," zo eindigt het
commentaar van Wientjes c.s. op de voorstellen van Zijlstra.
Dit pleidooi is opmerkelijk, omdat diens agenda moeilijk ander
kan worden gezien als een pur sang 'menselijk kapitaal agenda'. De
werkgevers zijn daar dus niet in elk opzicht gelukkig mee. Tevens
is duidelijk dat de werkgevers een onvoldoende afstemming tussen
OCW en EL&I op dit terrein vrezen.
Bij de rapportages van de topteams aan minister Verhagen zijn al
voorbeelden van deze nadruk op een aanpassing van het beleid
gegeven. Oud-Shell topman en CDA-Eerste Kamerlid Rein Willems
presenteerde in zijn topteam Chemie analyse een uitvoerige opzet
van een noodzakelijk geachte versterking van zo'n Human Capital
Agenda, zoals deze voor de periode 2008-2011 in werking was
gezet.
U leest dat betoog uit het topteam Chemie
hieronder.
Human Capital Agenda Chemie 2008 -
2011
In het kader van Businessplan Chemie is in 2007 een Human
Capital Agenda (HCA) Chemie opgesteld. De Human Capital Agenda
Chemie is een georganiseerde, structurele samenwerking tussen het
bedrijfsleven en het onderwijs en moet zorgen voor een grotere
instroom naar beroeps- en hoger onderwijs en voor betere
arbeidsperspectieven. Hierbij speelt het bedrijfsleven een cruciale
rol.
De Human Capital Agenda Chemie heeft de afgelopen jaren op
verschillende manieren het menselijk kapitaal in de chemie
versterkt. Zo wordt door verschillende projecten de aandacht voor
chemie in het onderwijs verbeterd. In 2008 openden bedrijven in zes
regio's verspreid over Nederland hun deuren voor VMBO-leerlingen
zodat zij een beter beeld krijgen van werken in de procestechniek.
Inmiddels heeft dit evenement een landelijke dekking bereikt.
Ruim 20.000 leerlingen in het primair onderwijs hebben
geëxperimenteerd met chemie en meer dan 3000 docenten hebben
gebruik gemaakt van les -en promotiematerialen ontwikkeld door
Stichting C3. In overleg met de universiteiten is besloten de
promotie van deze opleidingen via een landelijke coördinatie uit te
rollen. Voor de hogescholen gebeurt dit al sinds 2008.
Voor en door docenten in het voortgezet onderwijs wordt gewerkt
aan het professionaliseren van het chemie onderwijs. Er is een
structuur opgezet waarin docenten opgeleid worden tot coach en
waarbij de coaches vervolgens een regionaal team van docenten
ondersteunen bij hun professionalisering. Deze structuur wordt bij
de bèta-regionale steunpunten verduurzaamd. Eind schooljaar
2012-2013 zal een landelijke dekking van coaches bereikt zijn
waarmee het hele 1e graads docentenkorps bediend kan worden. De
coaches zorgen ervoor dat contextrijk scheikundeonderwijs
geïmplementeerd wordt in het kader van de Nieuwe Scheikunde. Voor
hbo en mbo docenten zijn masterclasses opgezet die door de
bedrijfstakgroep PMLF (mbo) en DAS (hbo) in het beleid opgenomen
worden. In enkele 2e graads lerarenopleidingen is een korte
bedrijfsstage geïntroduceerd.
De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt is een
belangrijk speerpunt voor de Human Capital Agenda. Er is in
Zuid-Limburg gestart met het implementeren van docentstages en
gastdocenten bij diverse bedrijven en instellingen in de provincie.
In 2010 zijn twee Centra voor Innovatief Vakmanschap en een Centre
of Expertise van start gegaan. Er is daarnaast een digitaal
beta-techniekloket ontwikkeld waar onderwijs en arbeidsmarkt elkaar
op laagdrempelige manier, op persoonlijke titel kunnen vinden. In
2011 is, in samenwerking met vmbo- en mbo docenten en
bedrijfsmedewerkers in vier regio's, een start gemaakt met de
ontwikkeling van procestechnisch materiaal voor het vakcollege. In
2010 is een digitale loopbaancentrum met informatie over
opleidingen en beroepen in de chemie- en procesindustrie
gelanceerd. Ook ondernemerschap wordt onder de aandacht gebracht,
door bijvoorbeeld aanwezigheid op beurzen en het organiseren van
lezingen.
Ook buiten Nederland wordt de samenwerking gezocht. VNCI en de
Regiegroep Chemie hebben een essentiële bijdrage geleverd aan het
project 'Critical Science and Technology skills for the future
chemical industry in Europe'. Dit project richt zich op het in
kaart brengen van de benodigde vaardigheden van kenniswerkers in de
chemische industrie.
De noodzaak tot voortzetting van de Human Capital
Agenda
De afgelopen jaren zijn veel resultaten geboekt met de
uitgevoerde HCA-activiteiten. Desondanks blijft de lage instroom in
met name het wetenschappelijk onderwijs (wo) achter bij de
behoefte. Nederland scoort bijvoorbeeld dramatisch laag als het
gaat om het aandeel van bèta-afgestudeerden: met slechts 14% zijn
wij hekkensluiter, Duitsland en Frankrijk scoren met 29 en 27% veel
beter.
Pluspunt hierbij is wel dat in Nederland relatief veel mensen in
de leeftijdsklasse 25-29 jaar een wo-bètaopleiding afronden.
Daarbij kan nog wel opgemerkt worden dat landen als Finland,
Portugal en Polen op dit aspect een nog sterker resultaat laten
zien. Daarnaast scoort Nederland ook slecht bij het aantal R&D
medewerkers (zowel onderzoekers als overige R&D) per 1000
arbeidsplaatsen: alleen Griekenland ligt op dit aspect achter ons.
De Scandinavische landen hebben relatief anderhalf tot twee keer
zoveel R&D medewerkers.
Om bovenstaande situatie te verbeteren is het vervolg op de HCA
essentieel. Omdat de zorgelijke situatie niet alleen de chemie maar
de bèta studies betreft stelt topsector chemie voor een brede Bèta
HCA te ontwikkelen en implementeren.
Vervolg Human Capital Agenda na 2011: brede Bèta
Human Capital Agenda
• Het voorstel vanuit de topsector chemie is om in de
implementatiefase van de topsectoren te komen tot één Human Capital
Agenda: één Human Capital team voor de topsectoren Chemie, Water,
High Tech Systems, Food
• Efficiënte inzet van (onderwijs)middelen in afstemming tussen
min OCW, min EL&I, HC team en andere stakeholders
• Eén aanspreekpartner voor overheid
• Lange termijn denken / volhouden
• Breed spectrum van doelgroepen: van lagere school via
academische vorming tot en met reeds werkenden
• Trans-sectoraal denken en handelen
• Gezamenlijke belangenbehartiging en afstemming promotie,
professionalisering docenten en andere disciplinegerichte
activiteiten
• Landelijke coördinatie, regionale uitrol van promotie,
professionalisering en disciplinegerichte activiteiten
• Kosten buro vast plm 500 k€/jaar, projecten 1-2 M€/jaar die
gematched moeten worden. Ofwel 7,5-12,5 M€ over een periode van
vijf jaar en de 'garantie dat bij goed functioneren' minimaal 15
jaar continuïteit zal zijn
Mogelijke activiteiten
1 Inrichten van stevige structuur voor bètaregionale steunpunten
(BRSP) om vmbo- tl/havo/vwo te ondersteunen
bij promotie en professionalisering. BRSP worden aangestuurd
door landelijk team waarin alle topsectoren voor
professionalisering en promotie een vertegenwoordiger hebben
(chemie: C3, NVON);
2 Onderhoud van opgezette structuren alsmede onderhoud en
aanpassing/ontwikkeling en implementatie promotiematerialen (C3)
door aanwezigheid in het onderwijs (BRSP) en in de reguliere
lesmethoden / Nieuwe Scheikunde;
3 Aansluiten bij Techniektalent.nu om vmbo gl/kb/bb te
ondersteunen bij promotie en professionalisering;
4 Ondernemerschap in het onderwijs bevorderen door aanpak van
technasia naar mbo en hbo/wo door te trekken;
5 Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt bevorderen op zowel
incidentele als structurele basis (mogelijk via de KNCV);
6 Rationaliseren van het HBO chemie onderwijs, aanbod beter
afstemmen op (regionale) arbeidsmarkt behoeften in kwaliteit en
kwantiteit. Duidelijkere profilering van de diverse instellingen.
De start gemaakt voor chemie kan mogelijk uitgebreid worden naar
andere sectoren.
In de implementatie fase zal verdere operationalisering van de
Human Capital Agenda plaatsvinden.