Dorret Boomsma is de tweede winnares van de KNAW Merianprijs.
Boomsma wordt beschouwd als wereldleider op het gebied van het
tweelingonderzoek en gedragsgenetica. Met haar sleutelpositie en
een zeer exacte insteek is zij een uitstekend voorbeeld van een
excellente wetenschapper, die succesvol werkzaam is in meerdere
disciplines.
"Op grond van haar indrukwekkende wetenschappelijke carrière
alleen al kan Dorret Boomsma worden beschouwd als een inspirerend
rolmodel voor jonge veelbelovende onderzoekers binnen en buiten
haar onderzoeksomgeving", zo schrijft de jury in haar rapport. "Zij
heeft aan de wieg gestaan van de ontwikkeling van haar vakgebied.
Mede door haar zichtbaarheid trekt de studie psychologie vandaag de
dag jaarlijks vele vrouwelijke studenten aan."
Meest waardevolle tweelingregister
In haar onderzoek analyseert Boomsma de individuele verschillen
in normaal en afwijkend gedrag, gezondheid en denken. Tweelingen
vormen de ideale bevolkingsgroep voor dit type onderzoek. Daarin
staan immers vragen centraal als: in hoeverre is intelligentie
erfelijk bepaald? Welke rol speelt erfelijke aanleg bij het
ontstaan van migraine? Zijn depressies erfelijk bepaald? Hoe
gevoelig is iemand voor verslavingen?
Zo heeft haar instituut baanbrekend onderzoek kunnen doen naar de
genetische kant de hang naar de sigaret. Er werd ook een gen
gevonden dat de kans beïnvloedt om met roken te beginnen en
verschillende genen die invloed hebben op het aantal sigaretten dat
iemand rookt. Eén van die genen ligt op chromosoom 15 in een gebied
met genen voor nicotine receptoren. Eerder vonden onderzoekers ook
al een verband tussen deze genen en nicotine verslaving.
Vanaf 1998 is Boomsma werkzaam als hoogleraar. Zij bouwde haar
onderzoeksgroep aan de Vrije Universiteit uit van twaalf tot ruim
vijftig onderzoekers. In 1987 startte ze al met het inschrijven van
tweelingen in het Nederlandse Tweelingenregister. Dit register telt inmiddels
de gegevens van meer dan 80.000 deelnemers (tweelingen en hun
familieleden). Het geldt momenteel als een van de grootste en meest
waardevolle tweelingenregisters ter wereld.
Sieraad voor de wetenschap
De Akademie kent de KNAW Merianprijs, daartoe gesteund door SNS
REAAL Fonds, elke twee jaar toe aan een vrouwelijke wetenschapper
in Nederland, die excellent onderzoek verricht binnen de alfa/gamma
wetenschappen (2009) dan wel de bètawetenschappen (2011).
Psychologe Naomi Ellemers won in 2009 de eerste KNAW
Merianprijs.
De prijs bestaat uit 50.000 euro te besteden aan
wetenschappelijke doeleinden. Daarnaast ontvangt de laureaat een
sieraad, speciaal ontworpen door kunstenares Aimee
Rhemrev.
Naamgeefster van de prijs is Maria Sibylla Merian (1647-1717).
Deze Duitse gleerde én kunstenares deed vele ontdekkingen bij
exotische planten en insecten en maakte daar gedetailleerde
tekeningen van. Hiermee leverde ze een belangrijke bijdrage aan de
entomologie. Haar werk is nu nog regelmatig onderwerp van kunst- en
wetenschapstentoonstellingen in binnen- en buitenland.
De uitreiking van de prijs vindt plaats op donderdag 17
november 2011 in het Trippenhuis in Amsterdam.