Aob-voorman Dresscher en Sander Breur (LSVb) zetten het
vraagstuk van de aspirant-docenten die getroffen worden door de
langstudeerboete reeds in april j.l. op de agenda via een
gezamenlijk opiniestuk op ScienceGuide. Zij
stelden toen al: "Momenteel zijn er alleen al 9000 studenten in het
hbo die een onderwijsmaster in deeltijd volgen. Ongeveer 1600
studenten worden in het hbo opgeleid voor docent met een
eerstegraads bevoegdheid. Deze deeltijdstudie duurt drie jaar,
waardoor deze studenten per definitie 'langstudeerder' worden en de
boete moeten betalen."
Nu ook elders in de media en 'politiek Den Haag' de disincentive
voor 'bijlerende leraren' aan de orde is gekomen, is het goed deze
eerdere analyse en zijn bredere context nog eens onder de aandacht
te brengen.
Deeltijder is geen
langstudeerder
"Vandaag debatteert de Tweede Kamer in tweede termijn over
het wetsvoorstel 'langstudeerders'. Staatssecretaris Zijlstra wil
met deze wet studenten met meer dan een jaar vertraging beboeten
met 3000 euro. Hij wil hiermee extra financiële middelen
binnenhalen en de rendementen in het onderwijs verhogen.
In het wetsvoorstel is nauwelijks plaats voor uitzonderingen.
Niet voor studenten die vertraagd zijn door een tweede studie of
bestuurswerk, maar ook niet voor deeltijdstudenten. Volgens
Zijlstra omdat 'dan alle studenten zich zullen inschrijven als
deeltijder'. Niet alleen is deze redenering onzinnig, ook smijt de
staatssecretaris met deze maatregel keihard zijn eigen ruiten
in.
Geen differentiatie toegelaten
Deeltijders zijn vaak wat oudere studenten die om diverse
redenen besluiten hun studie over meer jaren uit te smeren.
Onderwijsinstellingen kennen verschillende trajecten waardoor het
voor deeltijders mogelijk is hun studie te combineren met werk en
privé. Deeltijdstudies zijn anders ingericht en studenten krijgen
geen studiefinanciering. Doordat zij weinig colleges hebben en
minder gebruik maken van de voorzieningen van een
onderwijsinstelling, is voor veel studenten een deeltijdstudie geen
aantrekkelijke optie.
De staatssecretaris maakt echter geen onderscheid tussen
verschillende typen studenten, waardoor een groot deel van de
deeltijders plotseling wordt bestempeld als 'langstudeerder' en na
invoering van de wet bovenop hun collegegeld een boete moeten
betalen.
Deeltijders de klos
Om verschillende redenen is deze maatregel onbegrijpelijk. Ten
eerste omdat voor een deeltijdstudie vaak een langere studieduur
staat. Het is logisch dat een studie die door voltijders in drie
jaar gedaan wordt, een deeltijder de dubbele tijd kost. Daarnaast
gaat de maatregel lijnrecht in tegen het 'leven lang leren' wat
voorheen altijd werd gestimuleerd door de overheid, zodat studeren
mogelijk is voor degenen die een gezin of een baan hebben en zich
later in hun carrière verder willen ontwikkelen.
Momenteel zijn er alleen al 9000 studenten in het hbo die een
onderwijsmaster in deeltijd volgen. Ongeveer 1600 studenten worden
in het hbo opgeleid voor docent met een eerstegraads bevoegdheid.
Deze deeltijdstudie duurt drie jaar, waardoor deze studenten per
definitie 'langstudeerder' worden en de boete moeten betalen.
Het is niet te hopen dat hierdoor nog meer mensen afzien van een
studie; er is nu al een tekort en de verwachting is dat deze de
komende jaren toeneemt met 1500 eerstegraads docenten. Dit terwijl
enkele jaren geleden nog het actieplan LeerKracht is omarmd door
het kabinet, waarin is afgesproken dat meer docenten een hogere
bevoegdheid moeten hebben. Ook commissie Veerman en de SER
constateren dat het opleiden van goede docenten een manier is om de
kwaliteit van het onderwijs te verhogen.
Docenten met ambitie broodnodig
De staatssecretaris gaf recent in de Tweede Kamer aan dat het de
verantwoordelijkheid van OCW is genoeg goede docenten op te leiden
om het dreigende lerarentekort het hoofd te bieden. Waarom hij
blind is voor de problemen die zullen ontstaan door zijn
langstudeerdersmaatregel is dan ook een raadsel.
Laten we hopen dat de staatssecretaris snel bijdraait zodat
docenten en anderen met ambitie door kunnen studeren zonder te
worden afgeremd door visieloze maatregelen die geen ander doel
hebben dan het spekken van de staatskas."
Walter Dresscher (voorzitter Algemene Onderwijsbond) en
Sander Breur (voorzitter Landelijke Studenten Vakbond)