Het onderzoek 'Het opleidingenstelsel van de lerarenopleidingen
VO: opinies, verwachtingen en imago' is uitgevoerd op verzoek van
de sociale partners van het voorgezet onderwijs. Gekeken is of de
instroom aan diverse opleidingsroutes voor het voortgezet onderwijs
valt te versterken. Ook is onderzocht of de instroom bijdraagt aan
het oplossen van kwalitatieve en kwantitatieve lerarentekorten.
Diverse opleidingsroutes overzichtelijk
maken
Volgens het onderzoek kiest ruim drie procent van de leerlingen
in de laatste klassen van HAVO en VWO voor een tweedegraads
lerarenopleiding. Ongeveer dertig procent heeft overwogen dat te
doen. Ruim zeven procent wil mogelijk na de universiteit een
eerstegraads lerarenopleiding volgen. Meer leerlingen en studenten
zijn met gerichte activiteiten warm te maken voor het leraarsvak.
Dat is vooral nodig voor de zogenaamde risicovakken waarvoor een
lerarentekort is.
In het CAOP-onderzoek worden diverse aanbevelingen gedaan voor
lerarenopleidingen en scholen om meer studenten en leraren aan te
trekken. Een aanbeveling is om de diverse opleidingsroutes in een
overzicht te zetten met daarbij gegevens over vooropleidingseisen,
inhoud, studieduur en loopbaanmogelijkheden. Zowel scholen als
leerlingen en studenten hebben onvoldoende zicht hierop.
Actievere en betere voorlichting door decanen van scholen en
door de lerarenopleidingen helpt ook om meer studenten te
interesseren voor het leraarsvak. Een deel van de scholen wil graag
dat de opleidingsroutes beter aansluiten op de praktijk en dat
geldt zeker voor die voor zij-instromers. De opleidingen zelf
vinden dat zij-instromers meer ruimte moeten krijgen om werk en
opleiding met elkaar te combineren.
Beeld van werken in het onderwijs
bijstellen
Voor het verkrijgen van een positiever imago van het
leraarsberoep wordt onder meer geadviseerd om het beeld van werken
in het onderwijs bij te stellen. Ook luidt een aanbeveling om
arbeidsvoorwaarden (salaris, carrièreperspectief en promotiekansen)
en arbeidsomstandigheden (werkplek, huisvesting, taakbelasting) te
verbeteren. Daarnaast kunnen scholen leraren meer aanspreken op hun
kwaliteiten en eigen verantwoordelijkheid en de ruimte voor
deskundigheidsbevordering beter laten benutten.
Om het imago van de opleiding te verbeteren, wordt aangeraden om
strenger te selecteren aan de poort en verhoogde toelatingseisen te
stellen. Verder zijn in het rapport aanbevelingen te vinden over
het opzetten van een landelijk assesmentbureau, het zwaarder maken
van de studie, betere afstemming met scholen en het aanbrengen van
meer maatwerk in de opleiding.
De lerarenopleidingen vinden het belangrijk om de alternatieve
opleidingsroutes met het oog op het lerarentekort te behouden. Zij
hebben als aandachtspunten het bewaken van de kwaliteit en meer
inzicht verwerven in kosten en baten. Het eindniveau van alle
studenten zou bijvoorbeeld hetzelfde moeten zijn ongeacht de
opleidingsroutes. De beperkte studieduur is niet goed voor het
imago.
Voor het onderzoek zijn enquêtes en diepte-interviews gehouden
met leerlingen in de laatste jaren van HAVO en VWO, eerstejaars
studenten in het hoger onderwijs, werkgevers in het voortgezet
onderwijs en managers en lerarenopleiders van de lerarenopleidingen
voortgezet onderwijs.