• A
  • A
  • Kleiner HBO en WO krijgt impuls in wet

    - Het kabinet zet een grote, principiële stap. Schaalverkleining wordt wettelijk mogelijk en zelfs versoepeld. ‘Defuseren’ noemt Halbe Zijlstra dat uitgangspunt in kleine kring al als tegenhanger van zwaartepuntvorming. En dat dankzij katholieke basisscholen in Rotterdam. Maar is het wel nodig?

    De wenselijk geachte overdracht van de 'Leidse' Thomas More pabo in Rotterdam aan de plaatselijke scholenkoepel RVKO is "een bijzondere situatie" schrijft Halbe Zijlstra aan de Hogeschool Leiden. Hij is daartoe zelfs bereid de WHW fundamenteel te wijzigen. Dat is veel eer voor een aparte uitzondering. Is deze nodig?

    Nee, zeggen juristen met WHW-expertise tegen ScienceGuide. Als OCW wilde, dan was een relatief eenvoudige oprichting van een afgesplitste Thomas More hogeschool mogelijk. Het zware middel van wetswijziging kon dus weleens andere oogmerken en motieven hebben dan het helpen van de Leidse hogeschool en de Rotterdamse basisscholen.

    Zwaar middel ingezet

    De blijkt al uit de brief van OCW aan Leiden. Eén van de voorwaarden die het ministerie stel voor de overdracht is namelijk merkwaardig: "De governancestructuur…. sluit belangenverstrengeling tussen de instelling voor primair onderwijs en de instelling voor hoger onderwijs uit." Maar de kracht van de gekozen opzet is nu juist, dat werkveld PO professionele HO-vorming optimaal samengaan. Zou de governance integratie van de relevante kwaliteitsambities en 'belangen' dan bewust moeten tegengaan?

    De juridische onderbouwing waarom de WHW niet gewijzigd hoeft te worden volgens kenners van de HO-regelgeving, leest u hier. Waarom zou OCW het zware, tijdrovende middel van wetswijziging dan toch willen inzetten, met de Thomas More casus als aanleiding? Wat maakt dit nodig en wenselijk?

    Het antwoord lijkt te zijn: 'Veerman' en 'MBO'. Differentiatie en profilering in het hoger onderwijs worden door de huidige WHW eigenlijk maar in één richting gestimuleerd, die van zwaartepuntvorming binnen een groter verband. Voornemens van verschillende instellingen laten dat merken. De intensivering van samenwerking tussen de drie universiteiten in de zuidvleugel van de Randstad - Leiden, Delft en Erasmus Rotterdam - en de Amsterdamse perikelen over een mogelijke UvA-VU-fusie zijn daar signalen van.

    Ruimte voor variëteit

    Tegelijkertijd wordt bij andere instellingen gekeken hoe men profilering ook op andere manieren kan inrichten en impulsen geven.  Bij Inholland wil men de locaties in de grote steden van de Randstad veel meer een eigen karakter en profiel laten ontwikkelen, om de verbinding met de maatschappelijke omgeving en haar professies veel meer inhoud te geven. Sommige politieke partijen hebben in dat verband wel eens gepleit voor 'opsplitsing' van grote HO-instellingen. Nog los van de grote bureaucratiekosten daarvan was er een belangrijke belemmering daarvoor: de WHW en zijn rem op het ontstaan van nieuwe HO-instellingen.

    Door in de wet 'deconcentratie' en zelfs 'defusie' mogelijk te maken - via een wijziging om de Thomas More ter wille te zijn - kunnen de bewindslieden de ruimte voor variëteit in de invulling van de profilering vergroten. Tevens maakt dit mogelijk, dat anderen dan de huidige bestuurlijke eenheden van het HO onderwijsaanbod van HBO en WO gaan aanbieden. En wie wil kiezen voor schaalverkleining van zijn universiteit of hogeschool, die weet dan waar hij aan toe is en langs welke weg dit mogelijk kan worden.

    Vmbo-MBO-HBO?

    Als dit in de WHW mogelijk blijkt, dan is de stap naar het MBO nog maar een kleine. ScienceGuide verneemt dat vanuit OCW ook in die sector het streven naar minder eenzijdige druk richting schaalvergroting steeds meer nadruk krijgt. Deconcentratie zou ook voor de soms zeer omvangrijke regionale ROC's kunnen helpen hun profielen voor de betrokken regio's of steden aan te scherpen.

    De wetgeving biedt daar al enige ruimte voor, maar bij wijziging van de WHW is een belangrijke extra doorbraak mogelijk. Als 'Thomas More nieuwe stijl' mag van de WHW zou straks een MBO-instelling (delen van) een hogeschool over kunnen nemen. Vakscholen of professionele colleges binnen een beroepssector met een aanbod van vmbo-MBO-HBO kunnen zo mogelijk gemaakt worden en dat is nuttig voor bijvoorbeeld regio's die demografisch krimpen, maar wel voldoende professioneel HO-aanbod willen behouden.