Nederland is één van de rijke noordelijke Euronaties en zou
de dreigende recessie met gelijkgezinden moeten helpen keren. De
groei komt niet terug als zulke landen nu gaan beknibbelen, zo
waarschuwen sommige van uw vakgenoten. U ook?
"Meteen toen het CPB en de Nederlandsche Bank met hun nieuwste
cijfers kwamen in december heb ik gezegd: "Ga nu niet als reflex
bezuinigen." Zelfs als we nu de 3% schuldgrens zouden
overschrijden zonder extra ingrepen. Zo'n kaasschaaf-reflex zou de
dood in de pot zijn voor de economie en daarmee ook voor de
begroting.
Dat betekent niet dat Rutte en De Jager nu op hun handen moeten
gaan zitten. Alsjeblieft niet! Ze kunnen de begroting en de
overheidsfinanciën wel degelijk gezond helpen maken door op drie
grote dossiers belangrijke ingrepen te doen. Ik noem dan het
pensioenstelsel, de arbeidsmarkt en de woningmarkt.
Bij de pensioenen is een doorbraak bereikt. Er is een akkoord
met de maatschappelijke partners. De politiek moet zich nu in ieder
geval als een betrouwbare stuurman laten zien. Dus ook als bij de
bonden elementen daarvan moeilijk liggen, moet men dit niet als
argument tevoorschijn halen om in te breken in de afspraken. Wees
betrouwbaar als kabinet dat geen sterke meerderheid in de Kamers
heeft.
Minister Kamp treedt hier goed in op. Die ziet dat openbreken
van zo'n cruciaal akkoord stupide zou zijn. Bovendien wat levert
het op? Het iets eerder verhogen van de AOW-leeftijd zou een paar
jaar versnelde opbrengsten bieden, maar de omvang daarvan is
gering."
Bij de arbeidsmarkt en woningmarkt hebben VVD en CDA pas op
de plaats gemaakt in het gedoogakkoord. Daar nu doorbreken
nastreven zal grote spanning opleveren.
"Tja, maar niets doen niet minder. Je kunt in de huidige
schuldencrisis niet om de hypotheekrenteaftrek heen. En feitelijk
is dat ook allang gebeurd, maar niemand mag dat blijkbaar zeggen.
De aflossingsvrije hypotheken zijn fors ingeperkt, de voorschriften
door AFM zijn aangescherpt. Als je geen hypotheek meer verschaffen
kunt die de facto meer dan 50% renteaftrek oplevert dan
hebben we het H-woord dus allang uitgesproken. De aftrek is dus al
aanzienlijk ingeperkt. Alleen durft niemand dat openlijk te
erkennen."
Zou dat wel gebeuren dan was dat trouwens wel goed voor de
reputatie van ons land op de financiële markten en hun zorgen over
de grote schuldenlasten in Europa.
"Dat lijkt mij ook. Je ziet dat het CDA hier nu durft te
bewegen, daar zien ze het. Het voorstel om het eigenwoning forfait
te verhogen bewijst dat. Want dat stimuleert het sparen en moedigt
het aflossen aan en daarmee het omlaag brengen van de
hypotheekschulden. Zo kun je de woningmarkt dus wel degelijk
gezonder maken via doordachte hervormingen.
De PVV staat op deze thema's met de SP aan de zijlijn, dus moet
de beweging nu van de VVD komen. Het is hun kabinet, met hun
premier. Zij zullen voor zijn succes ook eens offers moeten
brengen, zeker als we feitelijk de hypotheekrenteaftrek al fors aan
het inperken zijn. Zeg dat dan maar liever hardop."
Moet niet eveneens openlijk erkend worden dat we nu in
Europa echt grote stappen gaan zetten naar één economische
besturing?
"De Eurotop in december heeft gewoon besloten wat al was
vastgelegd. Het zogeheten six-pack van het Europees Parlement en de
Commissie is in feite door de regeringsleiders bevestigd, in die
zin was het niets nieuws. Meer kregen ze ook niet voor elkaar
nu.
In Brussel zeggen we altijd dat de Frans-Duitse as in zulke
onderhandelingen nodig is voor twee doelen tegelijk: hij moet de
Duitse kracht voor de rest verhullen en de Franse zwakte voor de
buitenwereld verhullen. Vandaar dat deze twee samen de afspraken
tussen de regeringsleiders zo willen voorkoken. Dat bleek ook nu
weer. Uit hun koker kwam het voorstel om de six-pack aanpak in een
nieuw verdrag vast te leggen, precies weer om die twee doelen.
Dat verdrag komt er, dat staat voor mij vast. Van Rompuy neemt
als EU-president op dit soort punten steeds het initiatief. Hij
doet dit echt heel goed, de man is allerminst de grijze muis waar
velen hem voor hielden. Hij vult die functie van Raadspresident
krachtig in met zijn initiatieven. De Commissie onder Barroso
verliest hier merkbaar gewicht door."
Wat gaat het verdrag doen? Lost zoiets de eurocrisis
op?
"Dat verdrag gaat veel verder strekken dan de eurocrisis. Het
gaat de machtsbalans in Europa actualiseren ten opzichte van de
afspraken in het verdrag van Lissabon, de oude 'Europese Grondwet'.
De 'Economic Governance' van Europa zal het gaan regelen en dat is
voor het voortbestaan van de euro cruciaal.
Ik verwacht dat de Europese Centrale Bank en de Europese Raad
onder Van Rompuy een sterkere rol krijgen. De Commissie zal meer de
taak van uitvoerend orgaan krijgen. Het Parlement zal vasthouden
aan de rol die het via dat six-pack-pakket heeft bedongen."
Voor Nederland rijst nu de vraag of wij deze lijn moeten
volgen of Britten erbij moeten zien te houden. Wat is hier
wijsheid?
"Voor Nederland en de andere kleinere EU-landen is het zaak de
gezamenlijke aanpak, het zogenaamde communautaire model, voorop te
zetten. Frankrijk koerst altijd op afspraken tussen regeringen,
eerst met de Duitsers, zodat ze die kunnen doorzetten tegenover de
kleinere naties. Ook dat verhult weer de zwakte van Frankrijk.
De opstelling van Cameron is daarom echt onmogelijk. Enerzijds
weigert hij in de gezamenlijke aanpak mee te doen - wat voor
Nederland positief zou zijn - en vervolgens vetoo't hij dat
de anderen dan samen wel tot afspraken kunnen komen. Hij gaat hier
met lege handen mee thuis komen.
Nu al wordt in Brussel duidelijk merkbaar dat men de Britse
budgetkorting nu zal laten vervallen als men geen andere vorm van
medewerking kan verwachten. Dat dwingt Cameron gewoon tot een
'U-turn' waarin hij zijn veto moet intrekken door het te maskeren
als een opt-out. Dat is in het verdrag van Maastricht ook
doorgevoerd.
Het is toch te gek voor woorden dat de Britten ons zouden
dwingen tot nog meer Brusselse bureaucratie door hun veto? We
zouden immers naast de Europese organen als de Commissie en de Raad
een tweede reeks organen moeten inrichten voor de landen die de
euro samen willen versterken. Je krijgt dan een soort Frans
wegenstelsel met een route nationale naast elke
autoroute. Dit is bespottelijk. Nederland zal dit niet
kunnen steunen, alleen al vanwege de onnodige bureaucratische
kosten niet."
Sylvester Eijffinger is hoogleraar financiële economie en
Jean Monnet hoogleraar Europese financiële en monetaire integratie
aan de Universiteit van Tilburg. Daarnaast adviseert hij onder
andere de Europese Centrale Bank. Lees zijn blog hier.