• A
  • A
  • Overheid in spagaat om transparantie

    - Transparantie van de overheid is geen automatische voorwaarde voor meer vertrouwen van de burger. Gebrek aan openheid schaadt het vertrouwen wel. "Overheden zitten daarmee in een lastige spagaat" , stelt UU-promovendus Stephan Grimmelikhuijssen.

    De benoeming van Piet Hein Donner als voorzitter van de Raad van State bracht de nodige ophef teweeg omtrent het gebrek aan transparantie eromheen. Het was minister Donner ook die in mei al pleitte voor inperking van de wet openbaarheid van bestuur (wob). "Wetten zijn als worstjes. Je kunt maar beter niet zien hoe ze gemaakt zijn."

    Weten hoe de worst gemaakt wordt

    Meer kennis van burgers zou, volgens Donner, leiden tot minder vertrouwen in de politiek. Uit het onderzoek van Stephan Grimmelikhuijssen komt een ander beeld naar voren. "Burgers hebben waardering voor de eerlijkheid wanneer er openheid wordt gegeven over het verloop van besluitvormingsprocessen. In een democratie verwachten mensen dat ze te zien krijgen hoe de 'worst' gemaakt wordt. Transparantie wordt gezien als een vanzelfsprekendheid."

    Toch is transparantie geen garantie voor succes. Grimmelikhuijssen laat zien dat besluitvormingsprocessen niet altijd soepel lopen achter de schermen. "Indien deze grilligheid transparant word, zorgt dit ervoor dat burgers de overheid minder competent vinden", stelt Grimmelikhuijssen. Burgers zijn kritisch, maar wel genuanceerd over de kwaliteiten van de overheid.

    Openheid versus vertrouwen

    De overheid bevindt zich daarom in een spagaat voor wat betreft het geven van openheid van zaken. Grimmelikhuijssen: "Burgers vinden de 'worst' minder smakelijk als zij weten dat deze niet altijd goed wordt klaargemaakt, maar ze hebben wel meer vertrouwen in de eerlijkheid van de worstenmaker." Stephan Grimmelikhuijssen promoveert op 13 januari aan het kenniscentrum Open Samenleving van de UU.