De benoeming van Piet Hein Donner als voorzitter van de Raad van
State bracht de nodige ophef teweeg omtrent het gebrek aan
transparantie eromheen. Het was minister Donner ook die in mei al
pleitte voor inperking van de wet openbaarheid van bestuur (wob).
"Wetten zijn als worstjes. Je kunt maar beter niet zien hoe ze
gemaakt zijn."
Weten hoe de worst gemaakt wordt
Meer kennis van burgers zou, volgens Donner, leiden tot minder
vertrouwen in de politiek. Uit het onderzoek van Stephan
Grimmelikhuijssen komt een ander beeld naar voren. "Burgers hebben
waardering voor de eerlijkheid wanneer er openheid wordt gegeven
over het verloop van besluitvormingsprocessen. In een democratie
verwachten mensen dat ze te zien krijgen hoe de 'worst' gemaakt
wordt. Transparantie wordt gezien als een vanzelfsprekendheid."
Toch is transparantie geen garantie voor succes.
Grimmelikhuijssen laat zien dat besluitvormingsprocessen niet
altijd soepel lopen achter de schermen. "Indien deze grilligheid
transparant word, zorgt dit ervoor dat burgers de overheid minder
competent vinden", stelt Grimmelikhuijssen. Burgers zijn kritisch,
maar wel genuanceerd over de kwaliteiten van de overheid.
Openheid versus vertrouwen
De overheid bevindt zich daarom in een spagaat voor wat betreft
het geven van openheid van zaken. Grimmelikhuijssen: "Burgers
vinden de 'worst' minder smakelijk als zij weten dat deze niet
altijd goed wordt klaargemaakt, maar ze hebben wel meer vertrouwen
in de eerlijkheid van de worstenmaker." Stephan Grimmelikhuijssen
promoveert op 13 januari aan het kenniscentrum Open Samenleving van
de UU.