• A
  • A
  • Poep watervogels ideaal voor natuur

    - Henk Bleker, let op. Hoe zorg je dat natuur verspreid en behouden wordt? Iris Charalambidou bekeek de verspreiding van zaden en eitjes via de darmen van watervogels. Waterbeestjes blijken zich zo over honderden kilometers te verspreiden. Planten zelfs over meer dan duizend.

    Waterplanten en waterdiertjes verspreiden zich niet alleen via het water zelf, ze krijgen daarvoor veel hulp van watervogels, zo bleek uit dit Utrechts proefschrift. Die eten immers de planten en diertjes en vliegen vervolgens soms de halve wereld over.

    Charalambidou deed haar experimenten in de watervogelverblijven van het Nederlandse Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW). Terwijl eerder onderzoek zich voornamelijk beperkte tot de wilde eend, besloot Charalambidou verschillende vogelsoorten te vergelijken: meerkoet, wintertaling, smient, wilde eend, marmereend, pijlstaart, slobeend en krooneend.

    Poep verzamelen in gans Europa

    Zij voerde elke vogel zaden en eitjes, en keek hoe lang die er over doen om het darmkanaal te passeren, en hoeveel er dan nog levensvatbaar zijn. Daaruit bleek dat de levensvatbaarheid niet zozeer afhangt van het type watervogel, maar vooral met hoe snel ze weer de darm verlaten. Kleine zaden en eitjes passeren de darm soms al binnen 4 uur, en blijven veel beter intact dan grotere eitjes en zaden, die er langer over doen.

    Om te zien of dit ook in de praktijk geldt, ging de promovenda naar wetlands in Denemarken, Engeland en Zuid-Frankrijk. Om verse poep te verzamelen, werkte ze in teams van twee. Terwijl de ene persoon met een verrekijker de vogel in het oog hield, schepte de ander de poep op, om zo zeker te weten van welke vogelsoort een poepmonster afkomstig was. In het lab werden de poepmonsters gespoeld, gezeefd en onder de stereoscoop bekeken. Daar vond ze in 37% van de 216 uitwerpselen intacte eitjes en zaden. Veel daarvan waren klein, in overeenstemming met wat je zou verwachten op basis van haar experimenten.

    Zaden tot 1000 kilometer ver gevlogen

    Met haar onderzoek kan Charalambidou berekenen tot welke afstand watervogels wetlands met elkaar kunnen verbinden. Al met al blijkt dat watervogels in hun darmen eitjes van ongewervelde dieren kunnen verspreiden over een afstand van 60 tot 300 kilometer, en misschien incidenteel verder. Omdat de eitjes klein zijn, gaan ze snel door de darm heen. Dat betekent een grotere kans om te ontwikkelen tot een levend beestje, maar een minder verre verspreiding.

    Voor zaden gold een afstand van 40 tot wel meer dan duizend kilometer. Ook hier gold weer: hoe groter het zaad, hoe langer het in de darm bleef. Dat resulteert in een kleinere levensvatbaarheid, maar een grotere afgelegde afstand. Al met al blijft het een kwestie van kans: als er ergens honderdduizenden vogels neerstrijken en planten eten, kan het best gebeuren dat één vogel één zaadje ongeschonden duizenden kilometers verder weer uitpoept en zo de plant de gelegenheid geeft om een nieuw gebied te koloniseren.


    Gerelateerd nieuws:
    28 november  Zing mee met komeet Chury
    27 november  Nederland moet alert zijn
    27 november  Science in Transition doet mee
    20 november  Open Access akkoord VSNU
    20 november  Kabinet houdt huis in R&D
    19 november  Oogst van een komeet