Van de term 'Eurobonds' worden de meeste Europese
regeringsleiders bloednerveus. Goede kans echter dat het kleine
broertje - de 'project bond' of project-obligatie - in juni wél de
steun van Europese regeringsleiders en het Europarlement zal
krijgen. Commissievoorzitter Barroso schat de kans op succes
redelijk positief in.
Het was bepaald niet de eerste keer dat Commissievoorzitter
Barroso ten overstaan van het publiek van The Lisbon Council nut en
noodzaak van economische groei moest aantonen. De bijeenkomst had
als titel 'unleashing growth' en debatleider Ann Mettler merkte
fijntjes op, dat ruim tien jaar na de veelgeplaagde
Lissabon-doelstellingen de cirkel nu rond is. Opnieuw zoekt de EU
naar een punt aan de horizon en moeten economische groei en
banen onze welvaart bestendigen.
Sociale onrust
Barroso zei in zijn inleiding bij het seminar daar onder meer
het volgende over. "We weten allemaal wat de uitdagingen zijn: de
financiële en economische crisis heeft de Europese Unie hard
geraakt. De economische voorspellingen die de Commissie
afgelopen week publiceerde, zijn niet cijfers die we graag hadden
willen tonen. Onze analyses laten macro-economische
onevenwichtigheden zien. Daarbij komt de toenemende sociale onrust
in sommige landen."
"Ik denk dat we het er allemaal wel over eens zijn dat we verder
moeten kijken dan de noodzakelijke bezuinigingsmaatregelen willen
we de problemen écht aanpakken, willen we economische groei een
boost te geven. Natuurlijk is groei het antwoord. Als we hierin
niet slagen, dan verspillen we de talenten van een hele generatie
jonge mensen en creëren we een lange periode van lage
productiviteit."
Twee soorten obligaties
Voorafgaand aan de jaarlijkse voorjaarstop van de Europese
regeringsleiders en een enkel staatshoofd, probeerde José Manuel
Barroso daarom bij The Lisbon Council alvast de geesten rijp te
maken voor een idee dat al een tijdje binnen de Europese
instituties circuleert: de project-obligatie. Tegen
ScienceGuide zei hij daarom in een nader gesprek in
Brussel: "We hebben het voortdurend over 'groei en nieuwe banen',
maar we moeten ons vooral afvragen waar die economische groei
vandaan moet komen."
Voorlopig is zijn nieuwe voorzet op dit terrein nog een pilot en
zullen de obligaties uitsluitend worden uitgegeven voor energie-,
transport- en ICT-projecten, maar wanneer het financieringsmodel
succesvol blijkt, zullen wellicht ook andersoortige projecten
volgen. Bijvoorbeeld projecten op het terrein van onderzoek en
innovatie.
"Je moet je realiseren dat het extreem moeilijk is om bij de
lidstaten de handen op elkaar te krijgen voor iets dat zelfs
slechts in de verte op een 'obligatie' lijkt", zei Barroso in het
gesprek met ScienceGuide. "Maar het concept van een
project-obligatie is iets totaal anders dan een 'eurobond', die de
collectivisering van nationale staatsschulden tot doel heeft."
HO doe mee!
Met behulp van deze obligatie wordt een nieuwe markt voor
schuldpapier gecreëerd en ontstaat er een nieuwe bron van
financiering voor infrastructurele projecten die op hun beurt weer
positieve effecten sorteren. Dit zou een aantrekkelijke markt
vormen want het gaat om langlopende leningen met een hoog rendement
door de gedeeltelijke garantie die de EU geeft.
Commissievoorzitter Barroso: "We hebben het over concrete
obligaties voor concrete projecten, voor energienetwerken, voor
breedbandconnecties." In de pilotfase wordt €230 miljoen uit
bestaande Europese programma's zoals het Competitiveness and
Innovation Programme gebruikt om misschien wel eeen bedrag tot
zo'n €4,6 miljard aan extra private investeringen te
mobiliseren.
Op die manier wordt de project-obligatie een multiplier voor
Europese investeringen in kennis en innovatie. Ziet
Commissievoorzitter Barroso binnen dit concept ook ruimte voor
wetenschappelijke onderzoeksprojecten en de daarop gerichte
instellingen als hogescholen en universiteiten? Zijn reactie was
even snel als gretig. "Voorlopig betreft de
pilot projecten op het terrein van energie, transport en ICT,
maar we zouden zeer blij zijn wanneer Europese
onderzoeksinstellingen hierin mee zouden doen."