Uit de studie 'Ik ben die Marokkaan niet! Onderzoek naar
identiteitsvorming van Marokkaans-Nederlandse HBO-studenten' van
Machteld de Jong blijkt dat Marokkaans-Nederlandse HBO'ers
nauwelijks openlijk in verzet komen tegen heersende opvattingen
over hun identiteit maar ook niet proberen te assimileren. Ze
combineren verschillende deel-identiteiten om zo hun eigen weg te
kiezen naar een volwaardige plaats in de Nederlandse
samenleving.
Wapenen tegen stereotypering
In haar VU-proefschrift doet De Jong, die werkzaam is als docent
aan Hogeschool Inholland, verslag van haar onderzoek naar
identiteitsvorming van Marokkaans-Nederlandse hbo-studenten. Zij
ziet daarin enkele wezenlijke processen die naast en soms tegen
elkaar in de werkelijkheid van het bestaan van deze jongeren
beheersen.
Het beeld in Nederland van Marokkanen is overwegend negatief.
Kenmerkend voor deze studenten is dat zij zich proberen zich te
wapenen tegen deze negatieve stereotypering door zich te focussen
op hun studieloopbaan. Het idee van emancipatie en vooruitgang via
het onderwijs leeft bij hen sterk.
De Jong behandelt in haar proefschrift de identiteit en
integratie van Marokkaans-Nederlandse HBO-studenten en laat zien
dat een simpele eenzijdige visie op deze jongeren onvoldoende recht
doet aan hun veerkracht, ambitie en geloof in een succesvolle
toekomst als Marokkaan, Nederlander en moslim. Deze studenten
balanceren daarmee voortdurend tussen verschillende loyaliteiten:
de eigen, etnische, gemeenschap, de hogeschool, maar ook de
Nederlandse samenleving.
Successen en spanningen
Dit proces is weerbarstig en kent bij hen naast successen ook
veel spanningen. Maar uit het onderzoek komt naar voren, dat dit
niets af doet aan hun ambitie en aan hun wens om een eigen positie
en (meervoudige) identiteit te creëren. Een identiteit die
bovendien in de samenleving wordt geaccepteerd.
De Jong beschrijft de identiteitsvorming van
Marokkaans-Nederlandse HBO-studenten en laat zien in welke kringen
zij zich bewegen. In dat proces van identiteitsvorming maken deze
studenten strategische keuzes die veel complexer en subtieler zijn
dan in meer obligate opvattingen over hen naar voren komen.
Die keuzes zijn bijvoorbeeld lang niet altijd zijn te reduceren
tot groepsgedrag. Het proefschrift en onderzoek maken daarmee een
groep Marokkaans-Nederlandse jongeren 'zichtbaar' die in het
maatschappelijke debat, maar ook in veel wetenschappelijke
onderzoeken onderbelicht blijven.