Ik las op ScienceGuide dat docente Machteld de Jong op
donderdag 23 februari haar proefschrift 'Ik ben die Marokkaan niet' zou
verdedigen aan de VU en schreef het meteen in mijn toch al
propvolle agenda. Hier wilde ik tijd voor maken. Omdat ik het
oprecht belangrijk vind dat ook dat andere verhaal wordt verteld.
Dat verhaal van de ambitieuze Marokkaanse student. De student die
ervoor wil gaan, die beseft dat onderwijs kan bijdragen aan een
betere toekomst.
Het was jammer te moeten constateren dat tijdens de verdediging
door deze gedreven Inholland-docente de zaal niet tot de nok gevuld
was. Ik kon de akelige gedachte niet verdringen dat het wel
anders zou zijn geweest als daar een onderzoeker had gestaan die
het over crimineel gedrag zou hebben gehad. Is dat te cynisch van
mij? Ik hoop het van harte.
Continu bewijzen
Ik dacht ook weer aan het onlangs gepresenteerde rapport van het
SCP waaruit blijkt dat steeds meer allochtone jongeren een
inhaalslag maken als het gaat om onderwijs. Daarover hoor en zie je
vervolgens niets in de media.
Uit de presentatie van De Jong meende ik diezelfde irritatie
daarover te proeven dat altijd de negatieve kant de volle aandacht
krijgt. De observatie van de onderzoeker dat de studenten zich echt
continu moeten bewijzen herken ik vanuit mijn eigen gesprekken met
Marokkaans-Nederlandse studenten. En overigens ook uit zulke
gesprekken met andere studenten met een multiculturele
achtergrond.
De toegewijde manier waarop De Jong haar respondenten heeft
benaderd draagt bij aan een realistische inkijk in de gedachten van
de studenten. De worsteling is steeds voelbaar: enerzijds graag
erbij willen horen. anderzijds loyaal willen zijn aan waar je
vandaan komt. De wens om tot netwerken te worden toegelaten, maar
de vaardigheden missen om echt geaccepteerd te worden. De
ongeschreven sociale codes niet snappen, maar niemand in de
buurt hebben die het dan kan uitleggen.
Hoe bouw je aan vertrouwen?
De zoektocht naar insluiting in plaats van uitsluiting is groot,
maar vooral ook het onvermogen komt goed naar voren. Het woord
vertrouwen valt vaak, of beter gezegd het gebrek daaraan. Zoals ik
heb begrepen is het voor studenten niet vanzelfsprekend om de ander
te vertrouwen en dat terwijl vertrouwen juist de basis is om tot
verbinding te komen. Vertrouwen kan pas worden opgebouwd als je
elkaar kent en veelvuldig ontmoet. Uit het onderzoek blijkt echter
dat die ontmoeting vanaf de lagere school uitblijft. Interessant is
dat deze studenten juist snakken naar die ontmoeting met de
ander.
Als woordvoerder Hoger Onderwijs heb ik - ook terug denkend aan
mijn eigen jaren als multiculturele student - met heel veel
dankbaarheid geluisterd naar De Jong. Zij maakt een begin om het
gesprek open en eerlijk met elkaar te voeren. Zij wijst in haar
onderzoekswerk op de roep van de student om gewoon onderdeel
te willen zijn van de academische, de hbo-gemeenschap. Om gezien te
worden als hard studerend, vol ambitie en met de wil om er iets van
te maken. Om te ervaren dat het om meer gaat dan alleen je
afkomst.