"Ik had al eerder eens wat op Lectoren.nl gezet, dus toen de
Kennisbank kwam zijn we na overleg op Avans ook daar mijn stukken
gaan publiceren. Ik vind dat alles wat we aan kennis beschikbaar
hebben, ook op die site gevonden moet worden. De vraag is
natuurlijk wel of het ook gevonden wordt."
Niet zomaar bij een tijdschrift terecht
Jan Venselaar promoveerde op de TU Delft en kwam na een carrière
in het bedrijfsleven terecht bij Avans als lector. "Ik doe nu
specifiek toegepast onderzoek, schrijf ook meer notities, korte
rapporten en papers voor congressen. Daar kun je niet zomaar mee
terecht bij een tijdschrift. Wat men noemt de 'grijze
literatuur'. De toegankelijkheid daarvan is een probleem, dat
steeds moeilijk is op te lossen."
De Kennisbank biedt zo'n oplossing maar het is vervelend dat je
daar niet direct kan zien met wat voor soort publicatie je te maken
hebt. "Je zou daar eigenlijk gradaties in moeten hebben. Ik kan nu
iets schrijven en ik kan dat aanmelden, maar wie ziet of het wel
klopt wat ik schrijf? Ik vind het heel goed als er ook meer
informele stukken beschikbaar komen, maar zet dan bijvoorbeeld in
je aanhef even wat er van het stuk verwacht kan worden, wat het
is."
Dat dit probleem aan de orde is, heeft volgens Venselaar ook te
maken met het verschil tussen lectorenonderzoek op het HBO en
fundamenteel wetenschappelijk onderzoek zoals dat op universiteiten
gebeurt. "Toegepast onderzoek richt zich meer op een breed
werkveld, multidisciplinair dat het bezig is met een specifiek
onderwerp in een discipline. Tijdschriften hebben daar moeite mee."
Venselaar benadrukt dat dat verschil niet alleen voor tijdschriften
lastig is, ook anderen en soms wijzelf hebben daar wel eens moeite
mee. "Het is een heel andere manier van onderzoek doen."
Strijd om lectoraten nog niet gestreden
De strijd om het belang van lectoraten te onderkennen is volgens
Venselaar dan ook "zeker nog niet gestreden. Er zijn nog weinig
lectoren en de meesten hebben een aanstelling van twee à drie
dagen. De impact en zichtbaarheid is vaak nog klein."
Desalniettemin is de Avans-lector overtuigd van het maatschappelijk
belang van toegepast onderzoek door lectoren.
"Lectoraten hebben twee belangrijke taken. Allereerst zorgen dat
de kennis die zich op een bepaald vakgebied ontwikkelt op een
goede manier weer in het onderwijs terechtkomt . Daarnaast kiezen
hogescholen ervoor om op een bepaalde terreinen meer te
kunnen betekenen voor het MKB."
En daar zit volgens Venselaar de specifieke meerwaarde van
lectorenonderzoek. "Het MKB heeft vaak te weinig aan
universitaire kennis. Die hebben baat bij toegepast onderzoek."
Toegepast onderzoek vergt ook voor lectoren een andere manier van
werken, ziet Venselaar. "Je ziet ook wel universitaire
wetenschappers binnenkomen die dan niet aarden , het HBO is geen
universiteit."
Een schat aan kennis
Voor onderzoekers die wel de stap zetten naar het specifiek
toegepast onderzoek, zoals Venselaar zelf heeft gedaan, is er
volgens de lector veel te winnen. "Er is een schat aan informatie
te winnen uit de praktijk en die ligt al vaak in afstudeerverslagen
, toch zit dat goed verwerken van die informatie niet zo in het
karakter van het HBO."
De HBO Kennisbank kan een middel zijn om die schat aan kennis
ook daadwerkelijk bij het publiek te brengen. Toch zijn daarin ook
wel obstakels , bijvoorbeeld bij scripties van studenten. "Je loopt
vaak tegen vertrouwelijkheid aan. Toch vind ik dat we daarmee meer
moeten doen, zeker in subsidie projecten. Het is wel
overheidsgeld waarmee je onderzoek doet." Volgens Venselaar zijn er
aantal oplossingen hiervoor, maar we moeten allemaal nog leren
daarmee goed om te gaan in het HBO, ziet hij ook.
"Wat je moet doen is al vooraf met bedrijven afspraken
daarover maken. Je kan bijvoorbeeld een rapport deels anonimiseren
of alleen het algemene deel van het onderzoek op de Kennisbank
zetten. Wat ook mogelijk is, is dat docenten waarbij de student een
onderzoek heeft gedaan een notitie schrijven waarin staat wat er
geleerd is van het onderzoek, maar dat is vaak zo anders dan
docenten gewend zijn te werken. Docenten zijn niet per se
onderzoekers, andersom ook niet trouwens."
Zelf gaat Venselaar, na de vele bijdrages die hij al geleverd
heeft aan de HBO Kennisbank, gewoon door met publiceren. "Als iets
een paper kan worden in een peer-review magazine ga ik daar voor,
mits het allemaal niet te lang duurt. Daarna komt het sowieso op de
Kennisbank én op mijn eigen website. Je wilt toch iets nagelaten
hebben. Het idee dat wat je hebt gedaan, ergens aan heeft
bijgedragen, dat is waar je het als onderzoeker voor doet lijkt
me."
De HBO-Kennisbank is
een initiatief van SURFfoundation en 21 participerende hogescholen.
Deze vernieuwde portal is op 28 juni tijdens de Dag van de
Excellentie gelanceerd en
geeft bezoekers eenvoudiger toegang tot kennisproducten van
hogescholen. De HBO Kennisbank ontsluit inmiddels ruim 20.000
lectorale publicaties en afstudeeropdrachten.