Wilson is de eerste auteur van het artikel dat gisteravond is
gepubliceerd inNature chemistry.Chemici van het Institute for
Molecules and Materials (IMM) van de Radboud Universiteit zijn er
in geslaagd een nanomotor te ontwikkelen om cellen door het lichaam
te vervoeren. "We laten ons inspireren door de natuur. In ons
lichaam worden doorlopend dingen vervoerd door cellen met een soort
motor. Dat proberen we na te doen," legt Jan van Hest, hoogleraar
bio-organische chemie uit.
Vierkante wielen
Het maken van een nanomotor staat op het verlanglijstje van veel
wetenschappers, en er zijn al heel wat pogingen gedaan om een
bewegende structuur te maken. Vaak zijn dat zeer ingewikkelde
verbindingen die moeilijk te maken zijn. En dan nog: het
motorvermogen bleef beperkt, of de nanowagentjes hadden 'vierkante'
wielen.
De chemici in Nijmegen pakten het daarom anders aan en maakten
een soort cel waarin ze van alles kunnen vervoeren - en de
buitenkant van het bolletje kan uitgerust worden met allerlei
nuttigs, zoals enzymen of moleculen die vastklikken in specifiek
weefsel. Die containers zijn nu ook voorzien van een straalmotor om
het pakketje snel door het lichaam te vervoeren.
5-stappenplan
De wetenschappers leggen het recept van de Nijmeegse nanoraket
in vijf stappen uit:
Stap 1: Laat polymeren - lange moleculen die aan de ene
kant van water houden en aan de andere kant water afstoten - zelf
nanoballetjes vormen.
Stap 2: Duw de nanoballetjes in elkaar tot een kommetje
met behulp van osmotische druk (zoals je een slappe voetbal naar
binnen vouwt).
Stap 3: Doe een reactief nanodeeltje (hier een
platinakatalysator) in elk kommetje en zorg ervoor dat die er niet
meer uit kan. Je nanoraket is nu praktisch klaar.
Stap 4: Zeef de nanoraketjes uit de oplossing.
Stap 5: Plaats de raketjes in een geschikte brandstof
(waterstofperoxide in dit geval) en kijk met je nano tracking
microscoop hoe de ontsnappende uitlaatgassen ze voortstuwen door de
oplossing. Eigenlijk zoals een ballon wegvliegt als je de lucht
laat ontsnappen.
Op dit moment oefenen de onderzoekers met het besturen van de
raketten, door de concentratie brandstof te variëren. Door hier
controle over te krijgen moet het in de toekomst mogelijk worden de
'nanoraketten' daadwerkelijk te gebruiken als container voor
medicijnen of signaalstoffen.