Het congres van GroenLinks heeft de lijn van de partij ten
aanzien van de toekomst van de studiefinanciering fundamenteel
bijgesteld. De coalitie voor een sociaal leenstelsel lijkt in
duigen, nu GL de partners van VVD, PvdA en D66 op dit punt terzijde
schuift. Na de diepe twijfel bij de PvdA op dit punt sinds enige
weken lijkt alleen D66 nog onverkort voor een sociaal
leenstelsel.
Geen HO-Kunduz manoeuvre
De VVD was eveneens een voorstander, maar leverde dit
grotendeels in tijdens de kabinetsformatie. Alleen de masterbeurs
zou volgens de sociale leningen omgezet worden, zo besloten VVD en
CDA met gedoogsteun van de PVV. Bij de eventuele extra
bezuinigingen komend voorjaar zou een verdere doorvoering van een
sociaal leenstelsel nog kunnen, mits daar voor VVD en
CDA elders in de Kamer, in het midden, constructieve steun
voor zou bestaan.
De leden van de GroenLinks voelen niets voor zo'n manoeuvre à la
Kunduz. Zij hebben het verkiezingsprogramma uit 2010 feitelijk
ingetrokken en eisen nu een 'studietax' als alternatief voor de
huidige studiefinanciering. Hier zal zeker de VVD weinig of niets
voor voelen, maar ook D66 zal het als onderscheidend punt ter
profilering van electoraal concurrent GroenLinks niet snel
overnemen.
Tegelijk geeft het partijcongres aan dat men GroenLinks niet wil
laten onderdompelen in een links blok met SP en PvdA. Dat levert op
HO/SF-terrein extra wrijving op, want dit blok kent hier nu liefst
drie opvattingen tegelijk: sociaal leenstelsel (PvdA met toenemende
reserves en onrust), behoud SF (SP) en studietax (GL). De
verdeeldheid op de linkse en progressief-liberale flanken is hier
groter dan ooit.
De stille winnaar
Stille winnaar op dit punt? Het CDA. Deze
partij blokkeerde als verliezer bij de
verkiezingen niettemin grotendeels een sociaal
leenstelsel tijdens de kabinetsformatie en zette zijn idee van
een collegegeldverhoging na de nominale studieduur door. Voor het
verdere behoud van de basisbeurs is vooral een verwarde
links-liberale oppositie nuttig en de politieke opmars van een
andere partij die deze CDA-lijn ondersteunt.
Dat eerste is nu een feit. Dat tweede is door de electorale
hoogconjunctuur van de SP eveneens aan de orde. Het CDA hoeft voor
zijn SF-beleidsvisie dus niet meer afhankelijk te zijn van de
gedoogpartner. En ook dat bevalt velen binnen die partij, zeker op
de meer vooruitstrevende vleugel, zeer goed.