• A
  • A
  • Verkeerde zorg en onnodige zorg

    - 30 tot 50 % van de patiënten krijgt niet wat nodig is. Hoe komen ziekenhuizen en zorgstelsels zover dat ze hun kwaliteit daadwerkelijk verbeteren? Welke factoren bepalen die kwaliteit echt? Wat leren we van de misgrepen in het Maasstad Ziekenhuis, vraagt prof. Marlies Hulscher (UMC St Radboud).

    30 tot 50 % van de patiënten ontvangt niet de zorg die ze nodig heeft. Daarnaast krijgt 20 tot 30 % van de patiënten onnodige zorg, bijvoorbeeld in de vorm van verkeerde of overbodige medicijnen, diagnostische onderzoeken of operaties. Deze cijfers uit een Amerikaans onderzoek staan niet op zichzelf.

    Groot verschil per land en per ziekenhuis

    Onderzoek naar antibioticagebruik in Nederlandse ziekenhuizen door Marlies Hulscher, hoogleraar Kwaliteit van Zorg voor infectie- en ontstekingsziekten aan het UMC St Radboud, onderschrijft het probleem. Van de patiënten met luchtweginfecties kreeg slechts 52 % meteen het juiste antibioticum voorgeschreven. En maar bij 53 % werd een aanbevolen bloedkweek afgenomen. Bij het voorschrijven van antibiotica voor gecompliceerde urineweginfecties werden vergelijkbare percentages werden.

    Hulscher vraagt zich af hoe het komt dat de kwaliteit van zorg op het gebied van infectieziekten en antibioticagebruik zo ver uiteenloopt. De kennis om tot een optimale zorg te komen is in elk Europees land beschikbaar. Toch zijn er grote kwaliteitsverschillen tussen de Noord- en Zuid-Europese landen. Ook tussen de ziekenhuizen in hetzelfde land bestaan grote verschillen. Zelfs in hetzelfde ziekenhuis bestaan grote verschillen in de zorgkwaliteit van individuele zorgverleners.

    Verkoudheid of bronchitis?

    "Voor al die verschillen zijn verklaringen aan te dragen, zoals het zuiniger voorschrijven van antibiotica door de traditioneel overwegend protestantse Noord-Europese landen, in vergelijking met de wat ruimhartigere katholieke landen in Zuid-Europa. Als zorgverzekeraars antibiotica vergoeden of de farmaceutische industrie veel aan marketing doet, dan heeft dat invloed op het voorschrijfgedrag."

    "Zelfs de taal speelt mee. Wat Nederlanders een verkoudheid noemen, wordt door Belgen eerder bronchitis genoemd. Dat definitieverschil leidt tot ander voorschrijfgedrag, omdat een bronchitis eerder vraagt om antibiotica."

    Ook tussen ziekenhuizen verschilt de zorgkwaliteit, bijvoorbeeld door de manier waarop het antibioticabeleid is vormgegeven. Hulscher vertelt daarover: "En al hebben ziekenhuizen hetzelfde beleid, er bestaan vaak grote verschillen in de manier waarop ze dat beleid uitvoeren en naleven. Individuele factoren spelen dan mee: zijn alle zorgverleners goed geïnformeerd, levert het beleid veel extra werkdruk op, durven zorgverleners elkaar aan te spreken op tekortkomingen in de zorg?"

    Maasstad als case en als waarschuwing

    Ook nadat de diagnose is gesteld, is nog lang niet zeker dat wat volgt als therapie eenduidig genoemd kan worden. "Opmerkelijk genoeg komt zo'n therapie vaak niet tot stand komt op basis van rationele besluitvorming en goed management, maar eerder op gevoel en intuïtie. Dat zien we bijvoorbeeld bij de bestrijding van infectieziekten. Gaat het ergens fout, zoals onlangs in het Maasstad ziekenhuis, dan volgen na uitgebreid onderzoek de lessen die alle ziekenhuizen ter harte kunnen nemen."

    Leren we hier dan vervolgens echt uit? Hulscher is niet direct overtuigd."Die kans lijkt niet zo groot. We vonden in 19 artikelen - gepubliceerd tussen 2003 en 2007 - enkele honderden uitspraken over knelpunten en oplossingen bij het managen van een infectie-uitbraak. Daar hebben we 42 lessen uit gedestilleerd die een goede aanpak van zo'n situatie mogelijk maken. Deze lessen overlappen opmerkelijk met de lessen uit het Maasstad ziekenhuis."

    "Maar de geschiedenis leert ook dat dit niet vanzelf gaat. Met wetenschappelijk onderzoek willen we dat proces een handje helpen. Met effectieve regels en evidence based management kunnen we de zorg voor infectie- en ontstekingsziekte nog verder verbeteren."


    Gerelateerd nieuws:
    17 oktober  Alleen het inzicht is niet voldoende