"Nederlandse universiteiten sturen steeds vaker
vertegenwoordigers naar onderwijsbeurzen in Engeland om jongeren te
verleiden tot een goedkoop en kwalitatief hoogstaand avontuur in
het nabijgelegen Nederland. Een bezoek aan twee onderwijsbeurzen in
Londen laat echter zien dat ouders misschien nog wel enthousiaster
zijn dan aankomende studenten. "We kiezen een studie met onze
portemonnee in gedachten."
In schoolkostuum schuifelen ruim tweehonderd Engelse scholieren
door de zaterdagse lentezon over de lange oprijlaan van het statige
Dulwich College, een privéschool voor jongens in een heuvelachtige
buurt aan de rand van Londen. Het is een belangrijke dag, want
vandaag vindt een carrière,- en studiebeurs plaats. Voor sommige
scholieren is Dulwich College het voorportaal tot de prestigieuze
universiteiten van Oxford en Cambridge.
De toekomstige Britse elite
Voor anderen is de elitaire school het eindstation van een
langgekoesterde, maar onvervulbare droom. In de expositieruimte
hebben vele bekende Britse universiteiten hun kraampjes opgebouwd.
De reclameslogans galmen door de expositiehal en praatjesmakers
pronken met de positie van hun instelling op allerhande
internationale ranglijsten voor hoger onderwijs. Honderden
glimmende brochures liggen in hoge stapels klaar om door de gretige
handen van Engelands toekomstige elite te worden meegenomen.
Achter het vernis van gestroomlijnde propaganda gaan echter
zorgen schuil. John, die de Universiteit van Leicester
vertegenwoordigt, staat na een uur bellen nog steeds zonder
promotiemateriaal. Nog problematischer zijn echter de collegegelden
die worden verdriedubbeld. "Je merkt inderdaad dat vooral ouders
steevast vragen hoeveel een opleiding gaat kosten," zegt John.
Vanaf volgend schooljaar mogen universiteiten in Engeland zelf
de hoogte van het collegegeld bepalen tot een maximum van ruim
10.000 euro per jaar. De meeste universiteiten kiezen daarvoor. Het
gevolg is dat studeren in Engeland, tot tien jaar terug nagenoeg
gratis, inmiddels een ingrijpende investering van ouders en
studenten vraagt. Studeren in Engeland is bovendien plotseling vele
malen duurder geworden dan in de omringende landen.
Schotland, Wales, Ierland én Nederland
Het onderwijs in Schotland is in veel gevallen bijvoorbeeld
gratis en Wales en Ierland zijn eveneens een stuk goedkoper. En dan
zijn er nog de Nederlandse universiteiten. In de expositiezaal van
Dulwich College staan ze een beetje verdekt opgesteld, maar zowel
University College Utrecht als de Roosevelt Academy uit Middelburg
hebben een vertegenwoordiger gestuurd.
De Nederlandse delegaties doen het zonder dikke brochures en
gladde presentaties. Oud-studenten zijn opgetrommeld om het
promotiewerk te doen. De University Colleges weten echter dat ze
een 'unique selling point' hebben: de prijs. University College
Utrecht verkoopt zichzelf op posters dan ook als "an american-style
college experience for a European price".
Hoewel University College Utrecht binnen Nederland tot de
duurste opleidingen behoort, met een internationaliseringstoeslag
van ruim 1000 euro bovenop het wettelijke collegegeld, geldt het
prestigeproject van de onlangs gepensioneerde Hans Adriaansens
binnen Europa nog steeds als betrekkelijk goedkoop. Vooral de
ouders van Engelse scholieren blijken daarin erg
geïnteresseerd.
Meer dan de helft goedkoper
Moeders schrijven aandachtig de bedragen over die de
ex-studenten van de University Colleges één voor één opnoemen. 2500
Pond collegegeld, 7500 Pond voor accommodatie en eten op de campus,
2500 Pond voor boeken en persoonlijke uitgaven. Het lijken
aanzienlijke bedragen, maar ze stemmen ouders buitengewoon
tevreden.
"Dit is meer dan de helft goedkoper dan bij ons," merken ze op.
Één van de moeders sleept haar zoon, die al was doorgelopen, terug
naar de stand van University College Utrecht. "Kijk, dit is
Nederland," zegt ze. De jongen vindt het maar matig interessant.
"Moet ik dan ook Nederlands leren," vraagt hij. "Nee hoor, alles is
in het Engels," antwoordt de vertegenwoordiger enthousiasmerend.
"Ok, cool," luidt het antwoord, en weg loopt hij, naar de Business
School van Londen, die even verderop gouden bergen belooft.
Het aantal Engelse studenten aan Nederlandse instellingen voor
hoger onderwijs is de afgelopen vijf jaar al met 14 % gestegen. Op
dit moment zijn er volgens de NUFFIC Mobiliteitsmonitor ongeveer
1000 Engelse studenten in Nederland. Hoewel een verdere groei in de
lijn der verwachting ligt, hoeven de Nederlandse universiteiten
vooralsnog niet te vrezen om overspoeld te worden.
Nederland heeft concurrentievoordeel
Eind februari hebben de University Colleges van Middelburg en
Utrecht gezelschap gekregen van de Universiteit van Tilburg op de
studiebeurs van de Internationale School in Londen. Maar de
belangstelling valt hier een beetje tegen. Er zijn maar weinig
ouders, studenten lopen door en Tilburg staat voor een bijna lege
zaal te presenteren.
Een enkele scholier, met ouders die voor Shell werken, heeft al
eens in Nederland gewoond en zou best wel terug willen. Een ander
heeft zijn vader overtuigd om eind maart naar de open dag van het
University College in Utrecht te gaan. Terwijl de zoon
geïnteresseerd is in de kleine klasjes en het interdisciplinaire
karakter van de opleiding, ziet de vader perspectief in het lagere
collegegeld.
Een stormloop van Engels talent hoeven de
Nederlandse universiteiten vooralsnog echter niet te verwachten.
"We worden inderdaad gedwongen om de kosten steeds nadrukkelijker
mee te laten wegen in de keuze van een opleiding voor onze
dochter," geeft een moeder aan. "Maar uiteindelijk gaat het er toch
om dat ze iets leert waarmee ze haar kans op een goede baan
vergroot.
Wij wanhopen niet. Er zijn nog goedkopere alternatieven in
Schotland en een studie mag best wat kosten. Het is uiteindelijk
toch een investering in jezelf." Niettemin lijkt het erop dat
Nederlandse universiteiten steeds vaker aan Engeland zullen denken
wanneer zij zichzelf over de grens proberen te promoten. De
relatief hoge kwaliteit, grote toegankelijkheid en lage kosten van
het universitaire onderwijs geven Nederlandse universiteiten en
hogescholen binnen Europa steeds meer een concurrentievoordeel in
de slag om kennis en talent. "
Hans Hindriks is bestuurslid van de Nederlands Wereldwijde
Studenten (NEWS) en is masterstudent International &
World History op de London School of Economics