"Diederik had toen nog een enorme krullenbol." Joeri van den
Steenhoven lacht bij de herinneringen aan de tijd dat hij met
Samsom de 'commissie Studiefinanciering, Huisvesting en
Inkomen' van de LSVb trok. Hij als gamma uit de UvA, de superbèta
Samsom als VSSD-voorzitter aan de TU Delft. "We moesten ons te
pletter werken, want de tempobeurs was nog niet doorgevoerd en alle
gevolgen daarvan moesten we narekenen of Jo Ritzen kwam met de
prestatiebeurs en zijn leenstelsel daarin."
De rekenmeester
Diederik was toen al een echte rekenmeester, merkte Joeri. "Het
moet altijd wel kloppen. Als je actie gaat voeren of je maakt enorm
kabaal tegen het CvB of de minister dan moeten de cijfers helemaal
goed zijn. Hij zorgde er voor dat wij heel goed voorbereid onze
verhalen deden. Ook protesten moesten wel deugen, echt de bèta die
van feiten en cijfers houdt."
Dat leidde tot een legendarische publicatie van een van de
lidbonden van de LSVb: het Poenboek van de VSSD. Daarin werd tot in
detail voorgerekend wat welke student wel en niet mocht verwachten
aan beurs en lening van de minister en zijn IB groep, het huidige
DUO in Groningen.
"Het Poenboek is geschreven door Diederik. Dat zat zo goed in
elkaar, dat de voorlichters van de IB groep dat liever gebruikten
dan de staatjes en de rekenmodellen die zij van het ministerie in
Zoetermeer moesten gebruiken. Dat boek was weer de opvolger van de
net zo legendarische Deetflop van Robbie Koenen. Die maakte de
eerste floppydisc - toen iets enorm innovatiefs en cutting edge
ICT- met de meest correcte berekeningen van de SF onder
Deetman."
Kysia of Diederik?
In de zomer van 1994 moesten Joeri en Diederik kiezen voor hun
toekomst. Joeri werd vice-voorzitter van de LSVb, Samsom uiteraard
voorzitter. "Nou nee dus. Hij vond de VSSD ontzettend leuk en bleef
ook nog een tijd voorzitter in Delft. Maar helemaal opgeslokt
worden in de studentenpolitiek trok hem niet. Hij was vanuit zijn
studie kernfysica al erg bezig met het milieu en wilde liever bij
Greenpeace verder. Kysia Hekster werd uiteindelijk gekozen tot onze
voorzitter. Ik denk nog wel eens 'tsjonge, met ons drieën was dat
wel een bestuur geweest, zeg!'' "
De eerste week van het nieuwe LSVb-bestuur was het raak. Sterker
nog, de eerste ochtend van juli 1994, toen Hekster nog op vakantie
was. Informateur Wim Kok kwam met 'een proeve van een
regeerakkoord' voor Paars-1 Dat bevatte een gruwelijk SF-beleid:
een bezuiniging van 1 miljard op de studiebeurzen. "Zijn ambtenaren
hadden gewoon een kanjer van een rekenfout gemaakt en niemand had
dat gezien. Ze waren vergeten dat Ritzen die tempobeurs al had
doorgevoerd en Ritzen werd niet meer geraadpleegd."
Vice-voorzitter Joeri kwam om half tien binnen. De NOS hing
meteen aan de lijn voor commentaar. Een uur later lag dat er met
exacte cijfers voor elke soort student. Want Diederik Samson had
nog een klein wondertje verricht: een excelsheet met rekenmodellen
voor elke denkbare bezuiniging in de SF. "Typisch die bèta weer die
elke cijferexercitie leuk vindt en wil uitproberen."
Kwartje per student
Het beeld was desastreus bij het nieuwe beleid van Kok. "Er
bleef van de gemiddelde basisbeurs per student een paar tientjes
over, geloof ik. Wij konden dus een persbericht maken en meteen in
het NOS Journaal verschijnen met iets als 'Ramp voor de student!'"
De paniek bij de kersverse paarse fracties was groot. Er kwam zelfs
een spoeddebat in de Kamer. De lakmoesproef voor het
studentenbestuur was geen kleinigheid. "Een ding was toen al
duidelijk. Diederik doet niet aan fact-free-politics," lacht Joeri
van den Steenhoven.
In het Kamerdebat werd van OCW geëist dat het departement met de
juiste cijfers zou komen. De paarse fracties en het ministerie
waren min of meer 'in denial' over wat er dreigde te gebeuren in de
SF. Het kon gewoon niet waar zijn, toch? "Het duurde een week of
twee, maar toen kwam er een brief aan de Kamer vanuit Zoetermeer.
De officiële cijfers van de gevolgen voor de studenten lagen op
tafel. Wat bleek? Het verschil tussen de berekeningen van
het departement en de excelsheet-modellen van Diederik bleek
slechts iets van een kwartje per student!"
Ondergedoken Senator
"Ritzen moest na zijn verrassende herbenoeming in 1994 met zijn
prestatiebeurs nog heel een traject van vallen en op
staan door. In de Eerste Kamer ging het bij de stemming zelfs fout
voor hem. Het kwam uiteindelijk aan op één cruciale stem
om een meerderheid achter het voorstel te krijgen. En die ene
sociaal-liberale 'paarse' stem die Ritzen toen tekort kwam, zat
tijdens de stemming ondergedoken. Waar? Bij ons, op het
kantoor van de LSVb."
En toch. Stel Diederik Samsom had toen wél gekozen voor het
voorzitterschap van de LSVb? "Nou, dan zou hij dezer dagen met een
berenmuts op vanuit Moskou aan ons hebben uitgelegd hoe Poetin de
verkiezingen heeft gemanipuleerd, vermoedelijk." Joeri van
den Steenhoven begint te schateren bij het idee van zijn
oud-collega van de VSSD in de sneeuw op het Rode Plein.