Politieke ervaring deed professor Kurt Deketelaere eerder op als
kabinetschef in de Vlaamse regering; nu behartigt hij vanuit Leuven
de belangen van de Europese onderzoeksuniversiteiten bij de
Europese Unie. Is dat nog een trede ingewikkelder en
bureaucratischer?
Deketelaere: "Niet echt! De openheid van DG Research en Innovatie
heeft me juist prettig verrast. Directeur-Generaal Robert-Jan Smits
is zeer resultaatgericht, hij weet wat hij wil. Smits en
Commissaris Geoghegan-Quinn lijken me een heel sterk duo. Op 30
januari presenteerde Eurocommissaris Máire Geoghegan-Quinn haar
plannen voor de verdere realisatie van de Europese
onderzoeksruimte. Zij heeft daarbij haar nek echt uitgestoken met
een vlammende speech die ieder voor zijn verantwoordelijkheid
plaatst."
Pensioenrechten
Vormt het thema sociale zekerheid geen onoverkomelijk probleem?
Hoe gaat het ooit lukken om interne grenzen voor wetenschappers te
slechten als zij bijvoorbeeld hun pensioenrechten verliezen zodra
zij in een andere lidstaat gaan werken? Deketelaere: "Het DG
Sociale Zaken ziet inderdaad niet in wat er zo speciaal is aan
onderzoekers. Maar tegelijk zie je dat de Europese Commissie
onderwerpen steeds meer integraal oppakt, wat toch mogelijkheden
moet bieden. Overigens heeft LERU een paper gemaakt over de sociale
zekerheid en de mobiliteit van onderzoekers, die voor de
Europese Commissie belangrijke input was."
Pool van toponderzoekers
De LERU heeft twee grote doelstellingen, vertelt Deketelaere in
een rad tempo. "Allereerst doen wij belangenbehartiging voor
instellingen die fundamenteel, grensverleggend onderzoek doen.
Daarbij treden wij niet exclusief op voor de 21. Het werk wat wij
doen komt in feite alle research intensive universiteiten ten
goede."
Deketelaere: "Daarnaast proberen we de onderlinge samenwerking
tussen de 21 te versterken. We brengen als LERU heel wat
onderzoekscapaciteit bij elkaar: we kunnen inspelen op de diverse
KIC-thema's van het EIT [Knowledge and Innovation Communities van
het European Institute of Innovation and Technology], op de Grand
Societal Challenges van Horizon 2020 en de thema's van de Joint
Programming Initiatives. Wij proberen onze leden te stimuleren om
daarrond samen te werken. Niet dat ik zeg dat dat móet. Het laatste
wat je moet doen met een prof is die te dwingen met een ander samen
te werken."
Naast de ruime pool van toponderzoekers die de LERU omvat, zijn er
ook de senior staff members die door LERU rond diverse thema's
bijeen worden gebracht. Zo is er een werkgroep met
bibliotheekdirecteuren die zich voornamelijk over het thema open
access buigt. Deketelaere: "Een van de meest productieve groepen is
die van managers van de EU onderzoekscontracten."
Doelmatige lobby
De LERU lijkt het schoolvoorbeeld van een doelmatige Europese
lobbyorganisatie. Wat zijn de belangrijkste successen die voor de
universiteiten zijn binnengehaald in de afgelopen periode?
Deketelaere: "Vanaf 2009 hebben we de switch gemaakt en proberen we
in te spelen op het dagdagelijks beleid van de Europese Commissie.
Zo hebben we duidelijk invloed kunnen uitoefenen op de voorstellen
rond Horizon 2020, de funding rules in het bijzonder. Daarnaast
hebben we belangrijke papers gepubliceerd rond open access,
rankings, academic freedom, research careers, doctoral studies, die
duidelijk het Europees beleid mee vorm geven."
Dit jaar viert LERU alweer zijn 10-jarig bestaan. Kurt
Deketelaere: "Een aantal van onze rectoren bezocht tien jaar
geleden het 100-jarig lustrum van de Association of American
Universities. Zij dachten toen 'eigenlijk zouden we in Europa ook
zoiets moeten hebben voor research intensive universities', en toen
was het idee van de LERU geboren."
Vanaf 2002 zijn geleidelijk 21 universiteiten onder het LERU-label
samengebracht. Op dit moment is er een ledenstop. Deketelaere: "Je
kunt overigens enkel en alleen lid worden op invitatie. Je kunt mij
niet bellen. Nou ja, dat wil zeggen, wanneer ik gebeld word met de
vraag hoe een universiteit zich bij ons kan aansluiten, moet ik
'nee' zeggen. Maar in 2014 kan het ledenbestand eventueel worden
uitgebreid."
Ongerust
Waar gaat de LERU in de komende periode haar pijlen op richten?
Deketelaere: "We willen drie belangrijke thema's voor onze leden
goed laten landen: de ERA, Horizon 2020 en de modernization of
higher education, in het bijzonder U-Multirank." Over het laatste
thema heeft de secretaris-generaal van de LERU zijn bedenkingen.
"Ik maak me een beetje ongerust over het parcours dat U-Multirank
nu loopt. In 2013 zou een eerste ranking gebeuren op basis van de
input van 500 universiteiten. Wij vrezen echter dat het systeem
verwarring zal gaan zaaien. Omdat je de gegevens op zoveel
verschillende manieren kunt ordenen, kan elke universiteit straks
wel in een of andere combinatie tot een top-drie behoren."