Terwijl in ons land recent duidelijk werd, dat het aantal
onderzoeken dat Open Access wordt uitgebracht stokt, pleit Neelie Kroes in gesprek met SURF
voor een Europees beleid dat de toegankelijkheid van wetenschap
sterk vergroot. Nederland loopt dus gevaar Europees in de
achterhoede te raken als land van innovatie en kennis.
Europa het voortouw
"Natuurlijk wil ik dat Europa daarbij het voortouw neemt.
Vandaar dat de Commissie in december 2011 de open data-strategie
heeft gelanceerd. Vrij toegankelijke wetenschappelijk informatie
vormt een essentieel onderdeel van het Europese open data-beleid.
Het achterliggende idee is dat informatie die met publieke middelen
ge?nancierd is zo breed mogelijk ingezet moet kunnen worden."
Die denklijn van de eerst verantwoordelijke Eurocommissaris
sluit aan bij hoe er in HBO en WO wordt gedacht over open kennisdeling.
"Het wezen van HBO onderzoek is dat je het deelt met het
onderzoeksveld", stelde Mathijs van der Schaft van de Hogeschool
Utrecht al.
Toch blijkt ook in de HBO Kennisbank het aantal Open Access
publicaties achter te blijven. Neelie Kroes wil daarom dat Europa
een leidende rol neemt waar het gaat om Open Access publiceren en
de Europese landen elkaar en het geheel van de kennissector een
impuls geven tot meer actie en prestaties.
Iedereen digitaal
"Ik wil dat iedereen in Europa digitaal gaat. Dat betekent dat
we veel soorten netwerken en veel providers nodig hebben. Wat
investeringen betreft, moeten we alle EU-lidstaten eerst zover
krijgen dat ze de nieuwe telecomwetgeving invoeren. Dat is de basis
voor de rechtszekerheid."
Problemen voor Open Access ziet Kroes met name in de
terughoudendheid van wetenschappers bij het delen van
onderzoeksresultaten. Maar ook de bedrijfsmodellen van
wetenschappelijke uitgevers die hun winsten willen veiligstellen,
spelen hier een remmende rol.
Er zijn op dat punt echter initiatieven om de situatie in de
uitgeverswereld fundamenteel te veranderen. Zo sprak Cameron Neylon, van het Open Access tijdschrijf PLoS
ONE, zich al hard uit tegen de Amerikaanse wetgeving om vrije
kennisdeling te verhinderen. "The Research Work Act (RWA) is just barking mad."
Mensen uit hun cocon
De visie van Neelie Kroes is in de kern, dat Open Access een
ontwikkeling is die niet valt op te houden door zulke blokkerende
wetgeving. "Ik denk dat we minder bang moeten zijn om
onderzoeksresultaten uit te wisselen. De verspreiding van
wetenschappelijke informatie gebeurt steeds meer op mondiale
schaal."
"De beleidsdiscussie over Open Access is niet nieuw; er zijn
inmiddels al zo'n 250 afspraken op grond waarvan onderzoekers
verplicht zijn hun onderzoeksresultaten vrij toegankelijk te maken.
Deze afspraken worden inmiddels wereldwijd uitgevoerd door
toonaangevende universiteiten en onderzoeksinstellingen."
De rol die Kroes hierbij ziet voor SURF, is die van 'mediator'
tussen de belangrijkste partijen in het proces van kennisdeling.
"SURF brengt mensen vanuit diverse disciplines bij elkaar om een
gezamenlijk doel te realiseren. Een logische stap in deze tijd van
bezuinigingen. Samenwerken betekent dat je grootschalig actie kunt
ondernemen, wat anders nooit zou gebeuren. Ook al is elke sector
anders het is belangrijk om te bese?en, dat we nooit vooruitgang
boeken wanneer we in ons eigen wereldje blijven hangen. Wanneer we
de mensen uit die cocon kunnen krijgen, ben ik heel gelukkig."
U leest het hele interview met Neelie Kroes hier, in het meest recente SURF Magazine.
Abonneren op SURF Magazine kan kosteloos via deze link