Onderzoeks- en adviesorganisatie Novay helpt
onderwijsinstellingen met het organiseren en uitstippelen van de
profilering. In gesprek met Knowhow, het magazine van Novay, laat
Saxion-voorman Boomkamp zien welke toekomstplannen zijn
hogeschool aan het uitzetten is.
"Het onderzoek binnen de lectoraten had te weinig focus, was te
individueel bepaald. Die versnippering gaan we omzetten in
zwaartepunten." Het hele verhaal van Benno Boeters, leest u
hieronder.
---
"Het Nederlandse hoger onderwijs moet veel en ook snel beter",
stelt de commissie Veerman. En daarbij spelen specialisatie en een
duidelijke profilering een leidende rol. Om hogescholen te helpen
bij de beste profileringsstrategie ontwikkelde Novay een
methodiek.
Nano als speerpunt
Begin januari benoemde het college van bestuur van Hogeschool
Saxion twee lectoren voor nanotechnologie. En er komt een lector
robotica. De benoemingen passen volledig in de gekozen richting van
de onderwijsinstelling: onderzoek en opleiding voor de nieuwe
maakindustrie.
Daarbij gaat het om nieuwe materialen, hightech apparaten,
micro- en nanocomponenten, geïntegreerde systemen, sensoren, ict,
software en mechatronica. De Saxion-vestigingen in Deventer,
Enschede en Apeldoorn gaan zich toeleggen op het cluster High Tech
Systemen en Materialen en kiezen daarmee voor een modern technisch
profiel.
Saxion sluit zo aan op het topsectorenbeleid van dit kabinet en
voldoet bovendien aan de door de commissie Veerman dringend
aanbevolen - en door Halbe Zijlstra, de staatssecretaris van
Onderwijs, bekrachtigde - eis van specialisatie en
profilering.
Veerman (de commissie Toekomstbestendig Hoger
Onderwijs Stelsel) stelde vorig jaar kort en
krachtig: "Het Nederlandse hoger onderwijs moet veel en ook snel
beter." De regelmatig opvlammende discussies over de kwaliteit
van de opleidingen en de diploma's van hogescholen zetten extra
druk op de noodzaak van kwaliteitsimpulsen en specialisatie. En -
ook niet onbelangrijk - de staatssecretaris gaat profilering en
'zwaartepuntvorming' bij hogescholen belonen.
Halbe Zijlstra beoogt twintig procent van de
onderwijsbekostiging te baseren op 'profiel en kwaliteit'. Blijven
instellingen achter in de profileringsoperatie dan dreigt hij zelfs
met financiële korting.
Vitaliteitsscan
Profilering, je onderscheiden van andere hogescholen, wordt dus
ook financieel aantrekkelijk. Saxion heeft de signalen uit Den Haag
opgepakt door Novay onderzoek te laten uitvoeren naar het huidige
profiel van Saxion en een benchmark met vijf andere hogescholen te
laten doen.
De lectoraten bij hogescholen zijn tien jaar geleden ingesteld
en Saxion telt er nu zo'n veertig, ingebed in de zes kenniscentra
van de hogeschool.
"Novay bracht in een vitaliteitsscan in kaart", zo vertelt
projectleider Annemiek van der Kolk, "hoe intern het huidige
praktijkgerichte onderzoek door lectoren is georganiseerd en
gestructureerd. Vervolgens is onderzocht hoe extern, bij bedrijven
in de regio, die onderzoeksverbanden worden gewaardeerd, of wat men
vindt dat er nog ontbreekt. Ook hebben we in een benchmark de
thema's en samenwerkingsverbanden met bedrijven en instellingen van
Saxion vergeleken met die van andere hogescholen."
Novay heeft ook dergelijke analyses gemaakt voor de vier
hogescholen in het noorden (Hanzehogeschool, NHL, Stenden en Van
Hall Larenstein). En voor de Stichting Innovatie Alliantie stelde
Novay 'kenniskaarten' samen om de raakvlakken in onderwijs,
onderzoek en ondernemerschap van de hogescholen met de door het
ministerie aangewezen topsectoren te inventariseren. Voor de
Hogeschool Utrecht deed Novay een onderzoek naar de rol van
innovatiepartner en stelde daarvoor een advies op.
Verankering
"De scan die Novay voor ons heeft gedaan, bevestigt ons in de
keuze voor hightech systemen en materialen", zegt Wim Boomkamp,
voorzitter van het college van bestuur van Saxion. "We sluiten met
onze profielkeuze ook aan op de regio. Van oudsher liggen onze
wortels als opleidingsinstituut in de Twentse industrie.
En vandaag de dag zijn we sterk verankerd in deze regio, waar we
nauwe contacten hebben met bedrijven als Ten Cate, Siemens en
Thales en met de Universiteit Twente en Mesa+, het
researchinstituut voor micro- en nanotechnologie. Wij zijn in
Nederland de hogeschool met alle denkbare techniekopleidingen, ook
op het snijvlak met andere opleidingen en met relatief de meeste
studenten."
Boomkamp benadrukt dat deze profielkeuze zijn uitstraling moet
hebben over de volle breedte van de opleidingen. "Wij profileren
ons in hightech systemen en materialen, maar ook als een brede
hogeschool met kwalitatief zeer goede opleidingen."
"Het gaat ons niet alleen om de techniek, maar vooral ook om de
toepassing ervan, bijvoorbeeld in gezondheidszorg, in
energieoplossingen en duurzaamheid en in Life Sciences. Mens en
techniek dus. Zo wordt hier een stoel doorontwikkeld voor patiënten
met een dwarslaesie die voorkomt dat zij doorligwonden krijgen. Een
technisch ontwerp, maar zo vervolmaakt dat mensen 'm willen en
kunnen gebruiken."
Dwarsverbindingen leggen
Die aandacht voor de toepassing, een aspect waarmee de
HBO-lectoren zich onderscheiden van de meer fundamenteel gerichte
universitaire onderzoekers, brengt ook de verbinding aan met de
niet-technische studies van Saxion. Zo is er bijvoorbeeld binnen de
opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening een project rond
e-coaching, begeleiding van cliënten via moderne elektronische
media.
Met andere woorden: het speerpunt van de hightech systemen en
materialen is geen geïsoleerd topje in de piramide maar legt juist
de dwarsverbindingen tussen de brede onderkant en de top.
"Voor mij geeft de profielkeuze handvatten om de discussie
binnen de instelling verder te structureren en ons nog scherper te
richten op de toekomst. Ik ben blij dat we met de scan meer
gefundeerd onze keuzes kunnen invullen. Het onderzoek binnen de
lectoraten had te weinig focus, was te individueel bepaald. Die
versnippering gaan we omzetten in zwaartepunten", aldus
collegevoorzitter Boomkamp.
Door Benno Boeters, eerder verschenen in relatiemagazine Knowhow