Opleidingsscholen zijn een belangrijke partner voor
lerarenopleidingen in het opleiden van goede leraren. Dat bleek al
tijdens het debat 'Meesterschap 3' van de vier grote educatieve
faculteiten in het HBO over deze nieuwe trend binnen de
ontwikkeling van hun professie. "Je mag heel veel doen en daar
ontwikkel je je het beste mee", zei daar bijvoorbeeld Willeke
Lustig die zelf als Leraar in Opleiding (LiO) werkzaam is.
Weten wat er omgaat in de leerling
Ook Ina van Eck die als leerkracht werkt op een opleidingsschool
merkte de veranderingen ten goede. "De groei van een student is
veel duidelijker zichtbaar. Doordat er meer afstemming is tussen de
opleiding en de school, kunnen we het gat dichten. We moeten er
bewust van zijn dat we elkaar nodig hebben."
Lijn in het debat was duidelijk dat de opleidingsschool het
nieuwe model gaat zijn voor de vorming van de docenten. "Het is
waar we heen gaan op dit moment", aldus Kees van Bergeijk,
schoolleider op het Martinus College. Fokke Hoekema, docent
wiskunde, merkte op dat de zogeheten 'Community of learners'
van groot belang is voor de kwaliteit van onderwijs. "Samen lessen
ontwerpen, door continu met elkaar te praten over wat werkt. Ik wil
gewoon echt weten wat er omgaat in het hoofd van een leerling."
Miranda Timmermans, onderzoeker bij het Kenniscentrum Kwaliteit
van Leren van de HAN, gaat in haar dissertatie voort op deze
doordenking en verwachtingen in het veld van de lerarenopleidinge
en de scholen zelf. Hoewel alle studenten zich ontwikkelen tijdens
de stages op de opleidingsscholen, maken deze scholen te weinig
gebruik van de van nature rijke leeromgeving die ze bieden, zo laat
haar onderzoek zien.
Wat doen en leren ze echt?
Zij promoveert op 14 maart in Tilburg op het onderzoek
'Kwaliteit van de opleidingsschool. Over affordance, agency en
competentieontwikkeling'. Om het niveau van aanstaande leraren in
het primair en voortgezet onderwijs te verhogen, heeft OCW
eind jaren negentig het 'Opleiden in de school' geïnitieerd. Een
groot gedeelte van de opleiding tot leraar vindt vanaf die tijd dan
ook plaats op zogeheten opleidingsscholen. Deze bieden
studenten van de lerarenopleidingen primair en voortgezet onderwijs
stageplaatsen en begeleiden de stagiairs in hun leerproces.
Timmermans belicht in haar onderzoek, dat werd uitgevoerd in 45
van deze opleidingsscholen, de vraag naar de kwaliteit van de
opleidingsschool vanuit het perspectief van leren op de werkplek.
Het onderzoek geeft inzicht in:
- de manier waarop mentoren studenten (leraren in opleiding)
uitnodigen tot deelname aan leerkrachtactiviteiten op de
opleidingsschool (affordance)
- welke leerkrachtactiviteiten studenten daadwerkelijk uitvoeren
(agency)
- wat zij ervan leren (competentieontwikkeling).
Enorme kansen op meer kwaliteit
Uit het onderzoek blijkt dat het aantal en de soort
leerkrachtactiviteiten waaraan de student mag of moet participeren
per opleidingsschool zeer verschillend is en afhangt van de
begeleider van de student. De studenten zelf hebben een sterke
voorkeur voor activiteiten met de leerlingen in de eigen groep.
Alle studenten ontwikkelen zich tijdens de stage op een
opleidingschool.
Opleidingsscholen zijn zich vaak onvoldoende bewust van
eigen kwaliteiten en de rijke leeromgeving die ze studenten van de
lerarenopleidingen bieden. Er liggen dan ook enorme kansen voor de
opleidingsscholen om samen met de lerarenopleidingen én met de
studenten zelf te werken aan een nog betere invulling van het leren
op de werkplek. Hierdoor zal de kwaliteit van de opleidingsscholen
en van de toekomstig leraren toenemen.
U kunt het volledige proefchrift hier als pdf raadplegen.