• A
  • A
  • Goed bestuur zwak in HBO

    - Hogescholen houden zich niet erg aan hun eigen code voor ‘goed bestuur’. Topbestuurders weten niet dat de wet en zo’n code eisen aan hen stellen. Openheid over de beloningen wordt vaak niet correct gevolgd. “Onacceptabel” zegt Thom de Graaf.

    De vijfjaarlijkse evaluatie van de branchecode (hier te lezen) van het HBO voor het eigen zorgvuldige en goede bestuur levert een ontluisterend beeld. Prof. Cor van Montfort (UvT en Algemene Rekenkamer) presenteerde de analyses en conclusies van deze evaluatie en draaide er niet omheen.

    Onderwijskwaliteit niet in branchecode

    Zo zei hij dat tot zijn verbazing nergens in de branchecode het woord 'onderwijs' of 'kwaliteit van het onderwijs' voorkwam. En juist dat moet volgens hem expliciet worden vastgelegd: "Dat de raad van toezicht bij zijn werkzaamheden de kwaliteit van het onderwijs en onderzoek centraal stelt."

    Commissievoorzitter Van Montfort zegt dan ook dat "de code niet doet wat men ervan zou mogen verwachten." Tegen ScienceGuide  zei hij, dat dit inclusief de wezenlijke rol van de lectoraten bezien moet worden. De rol van lectoren raakt namelijk ook de snelle ontplooiing van de relaties van het HBO met zijn omgeving: bedrijfsleven, universiteiten, internationale fondsen en onderzoeksprojecten.

    De Raden van Toezicht hebben op dit terrein nauwelijks of geen weet van of inzicht in de mogelijke risico's en ethische perikelen rond belangenverstrengeling en financiële deelnemingen. De branchecode voorziet niet in heldere normen of het besef van de noodzaak daarvan.

    Geen transparantie over beloningen

    Het kan dan bijna niet verbazen dat 18 van 38 hogescholen niet voldoen aan de governance afspraken die zij zelf hebben gemaakt, bijna 50% van de HBO-instellingen. Van Montfort erkende dat het dan soms ook gaat om gemiste formele vereisten, maar ook om veel zwaardere punten, inclusief de afspraken over de transparantie van beloningen van de top.

    Dat is daarom zo pijnlijk, omdat de toenmalige voorzitter van de HBO-raad Guusje ter Horst, in januari 2011 meldde dat op juist dit punt scherpe afspraken waren gemaakt. Alles zou open zijn. "Over twee maanden ligt er een overzicht van wat bestuurders verdienen. Transparant, duidelijk. Klaar!"

    "Het kan en het moet beter", zegt Van Montfort dan ook. En zijn boodschap is zo hard dat de HBO-raad nog voor de zomer alle instellingen zal dwingen alle missers alsnog te corrigeren.

    Code heeft geen tanden

    Dat zal overigens alleen op grond van een moreel appèl kunnen. Want Van Montfort c.s. constateren dat de code "geen tanden heeft." Niet alleen zijn er geen sancties voor wie blijvend aan het rommelen is, er is ook geen sprake van  "gemeenschappelijk gedragen normen en waarden van wat goed bestuur in hoger onderwijs."

    HBO-raad voorziiter Thom de Graaf zei tegen ScienceGuide  dat dit ontbreken van "een gevoel van 'deze code is van ons en gaat over onszelf' ergerlijk is.  Het HBO is in deze tijd toch al een heel kwetsbare sector. De discussie moet daarbij gaan over de kwaliteit. Gedoe als dit over de governance en deze verantwoordelijkheden kunnen we echt niet gebruiken."

    Geen weet van de code

    De commissie Van Montfort had geconstateerd, dat er een grote divergentie bestaat binnen het HBO op dit terrein. Sommige toezichthouders reageren meewarig en blasé op de eisen van de branchecode. Zij zien dit als iets dat anderen hen opleggen, primair de HBO-raad of de minister.

    Anderen zijn benoemd zonder ooit gehoord te hebben van de eisen uit de wet en deze branchecode aan hun taak en verantwoordelijkheden. Weer anderen nemen deze juist buitengewoon ernstig en zorgen dat hun hogeschool scherp gehouden wordt op alle cruciale thema's.

    De nu noodzakelijke aanpak heeft men in elk geval helder in beeld. Thom de Graaf bezwoer dat voor de zomer alle aanbevelingen van deze evaluatie door alle hogescholen zullen zijn doorgevoerd. Hij had met Halbe Zijlstra contact gehad en beiden waren positief over de conclusie dat de code in de WHW een wettelijke erkenning zou moeten ontvangen. Dat is ook in andere sectoren al langer goed gebruik en dwingt de Raden van Toezicht tot heldere, gezamenlijke normen en besef van hun wettelijke plichten.

    Laat zien dat je als sector serieus bent

    Dat bleek uit de hartenkreet van het commissielid, Diana Monissen, voorzitter van De Friesland Zorgverzekeraar. Zij was als topvrouw van VWS nauw betrokken bij de branchecode in deze sector. Haar oproep was: "Zorg dat je laat zien als sector dat je hier serieus bent, dat je beseft dat hier een publieke taak door jou waargemaakt wordt. Ik was verbijsterd te merken dat er leden van de Raden van Toezicht waren in het HBO die niets wisten van het bestaan van deze code."

    Het volledige rapport leest u hier. En u leest hieronder de namen van de hogescholen die rond de branchecode volledig voldoen aan de eisen die zij samen hebben gesteld voor 'goed bestuur':

    - Hogeschool Utrecht
    - Haagse Hogeschool
    - Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
    - Christelijke Hogeschool Windesheim
    - Stenden Hogeschool
    - Hogeschool der Kunsten Den Haag
    - Fontys Hogescholen
    - Gereformeerde Hogeschool Zwolle
    - Hogeschool Edith Stein
    - Hogeschool Van Hall/Larenstein
    - Noordelijke Hogeschool Leeuwarden
    - NHTV
    - Saxion
    - Hogeschool Rotterdam
    - Hogeschool Inholland
    - Hanzehogeschool Groningen
    - Aeres Groep
    - Christelijke Hogeschool Ede
    - Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten

    - Hogeschool Leiden
    - Hogeschool De Kempel
    - Hogeschool Iselinge
    - Driestar Hogeschool
    - Artez
    - Hogeschool Ipabo
    - Hogeschool van Amsterdam
    - Avans Hogeschool
    - Zuyd Hogeschool
    - Hogeschool voor de Kunsten Utrecht


    Gerelateerd nieuws:
    19 december  Website voor gezond ouder worden
    17 december  Rotterdam scoort als baas
    16 december  Werkt de studiekeuzecheck?
    11 december  Excellent HBO in de praktijk
    10 december  Kunst geen linkse hobby
    10 december  HO tegen honger