Wat vermindert de kans op recidive bij criminele jongeren? Met
deze vraag zette het Wetenschappelijk Onderzoek en
Documentatiecentrum lector Andrea Donker (ten tijde van het
onderzoek lector aan de Hogeschool Leiden, tegenwoordig lector
Sociale Veiligheid aan de Hogeschool Utrecht) aan het werk. Het
resulteerde in het onderzoek '
Vrij na een PIJ'.
Andrea Donker: "De interviews waren voor mij een echte
eyeopener. De jongeren die zélf in de jeugdinrichtingen zitten,
waren zeer open over de effecten van detentie. Tegenwoordig wordt
alles in een psychiatrisch perspectief geplaatst: we lijken ervan
uit te gaan dat de jongeren in de justitiële jeugdinrichtingen een
groep psychopaten zijn waarvan helemaal niets meer te verwachten
valt. Onwillekeurig ga je er al bijna vanuit dat er met zulke
jongeren niet te praten valt. Het is wel een beetje een open deur,
maar je leert toch het meest van hen zelf."
Onveilige instellingen
Donker onderzocht onder meer of het typejongereninrichting
effect heeft op de mate van nazorg die de jongeren na hun detentie
nodig hebben en hoe groot de kans is dat zij later opnieuw in de
fout gaan. Donker: "Er zijn grofweg drie categorieën
jeugdinrichtingen: er is een groep inrichtingen met een 'laag
onveiligheidsrisico', een groep inrichtingen die in 2007
beoordeeld werd als instellingen met een 'ernstig
veiligheidsrisico' en een groep die daar tussenin zit."
Uit onderzoek van de Inspectie Jeugdzorg in 2007 bleek dat
schrikbarend veel instellingen ?als "hoog risicovol" werden
aangemerkt. Van de 14 instellingen kregen maar liefst 6 deze
kwalificatie en werden er nog eens 4 als "matig risicovol"
genoemd.
Alleen bij de jongeren die in een jeugdinrichting met een
positief leefklimaat hebben gezeten, blijkt de kans op recidive
sterk terug te lopen. Andersom geldt: hoe negatiever de ervaring in
de detentie, hoe groter de kans op herhaling van slecht gedrag.
Reclassering met een missie
Andrea Donker kwam nog een tweede verband tegen, een verband dat
haar enigszins verbaasde: de jongeren in kwestie bleken na hun
vrijlating bij voorkeur geholpen te willen worden door het Leger
des Heils. "Ik heb niet onderzocht waarom dat precies is, maar het
zal wel met hun missie, met hun bejegening te maken hebben. Het
Leger des Heils is er veel meer op gericht om jongeren te helpen,
en minder om hen te controleren, zoals de Reclassering."