• A
  • A
  • Jong geleerd niet altijd oud gedaan

    - Onderzoekers van het Nederlands Instituut van Neurowetenschappen (NIN-KNAW) hebben ontdekt hoe volwassen hersenen zich aanpassen aan nieuwe situaties. In een publicatie in ‘Neuron’ laten zij zien hoe het volwassen brein de in de jeugd gemaakte verbinden echt vastlegt.

    "Als je stimulerende verbindingen vergelijkt met een wegennet waarover het verkeer van A naar B geleid wordt, kun je de remmende verbindingen zien als de matrixborden die het verkeer regelen," legt onderzoeksleider Christiaan Levelt uit. De verbindingen zorgen voor een efficiënte doorstroom van het verkeer.

    Borden verplaatsen

    Christiaan Levelt: "Als je deze borden op andere plaatsen kunt neerzetten, kun je dus grote veranderingen in de verkeersstromen bewerkstelligen zonder dat het nodig is het wegennet helemaal aan te passen."

    Levelt en zijn team ontdekten dat jonge hersenen een groot vermogen hebben tot het aanleggen van nieuwe verbindingen ('synapsen') waardoor zij beter kunnen leren. Veel belangrijke vaardigheden als lopen, praten, horen en zien worden op jonge leeftijd aangeleerd. Het volwassen brein legt deze verbindingen vervolgens vast, zodat we de rest van ons leven gebruik kunnen maken van hetgeen we geleerd hebben.

    Verbindingen verdwijnen weer

    Eerder was al ontdekt dat ongeveer een vijfde van de hersencellen de activiteit van andere hersencellen remt in plaats van stimuleert. De hersenonderzoekers tonen nu aan dat de verbindingen die deze remmende hersencellen maken op grote schaal verdwijnen als het volwassen brein nieuwe vaardigheden moet leren.

    Om tot die conclusie te komen markeerden zij deze remmende verbindingen in de hersenen van muizen met fluorescente eiwitten, om ze daarna met een speciale microscoop enkele weken lang te volgen. Bij de muizen werd een van de ogen tijdelijk afgeplakt, zodat zij eraan moesten wennen met maar één oog te kijken. Het hersengebied dat de informatie van de beide ogen verwerkt ging binnen enkele dagen beter reageren op het open oog. Dit ging gepaard met het verdwijnen van veel remmende verbindingen. Deze werden later vervangen door nieuwe verbindingen.

    Mogelijkheid voor nieuwe therapieën

    Tijdens de ontwikkeling van het brein hebben remmende verbindingen een grote invloed op het verloop van leerprocessen. Problemen met het aanmaken van deze remmende verbindingen kunnen leiden tot stoornissen van het brein, zoals epilepsie, maar ook tot autisme en schizofrenie.

    De ontdekking dat deze verbindingen in het volwassen brein nog kunnen worden verwijderd of juist aangemaakt, geeft de hoop dat dit proces door farmacologisch of genetisch ingrijpen versterkt of gestuurd kan worden. Dit kan een belangrijk aanknopingspunt zijn voor therapieën die zich richten op de genoemde aandoeningen, maar ook voor het herstel van beschadigd hersenweefsel.